 |
| Thủ tướng Phạm Minh Chính phát biểu tại Hội thảo Kinh tế cấp cao Việt Nam - Nhật Bản. Ảnh: VGP |
Ông Yamada Takio, Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Nhật Bản tại Việt Nam chia sẻ tại Hội thảo Kinh tế cấp cao Việt Nam - Nhật Bản diễn ra sáng 7/3/2023 – sự kiện có ý nghĩa đặc biệt quan trọng của chuỗi các hoạt động kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa Việt Nam và Nhật Bản và 20 năm triển khai thực hiện Sáng kiến chung Việt Nam - Nhật Bản.
Một trong những quan hệ song phương thành công nhất của Việt Nam
Cách đây 50 năm, ngày 21/9/1973, Việt Nam và Nhật Bản đã chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao. Phát biểu tại Hội nghị, Thủ tướng Chính phủ nhận định, từ đó tới nay, trải qua nhiều thăng trầm, thay đổi của tình hình thế giới, khu vực và của mỗi nước, quan hệ hữu nghị và hợp tác giữa hai nước không ngừng được củng cố và phát triển trên nhiều lĩnh vực. Trong đó, hợp tác kinh tế - thương mại - đầu tư luôn được đặc biệt chú trọng, đẩy mạnh toàn diện. Hai bên đã xây dựng nhiều khuôn khổ pháp lý quan trọng cho quan hệ song phương; đồng thời cùng là thành viên của các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới như Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP). Đây chính là những hành lang quan trọng thúc đẩy quan hệ thương mại đầu tư giữa hai nước trên tinh thần hai bên cùng có lợi, bổ trợ lẫn nhau.
Về hợp tác phát triển, theo Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Trần Quốc Phương, quan hệ Việt Nam - Nhật Bản là một trong những mối quan hệ hợp tác phát triển song phương thành công nhất của Việt Nam thời gian qua, là một trụ cột quan trọng, chất xúc tác cho các lĩnh vực hợp tác khác giữa hai nước cùng phát triển.
Kể từ năm 1992 đến nay, với trên 2.700 tỷ Yên ODA vốn vay, gần 100 tỷ Yên viện trợ không hoàn lại và xấp xỉ 180 tỷ Yên hỗ trợ cho hợp tác kỹ thuật, viện trợ ODA của Nhật Bản chiếm trên 30% viện trợ phát triển song phương dành cho Việt Nam. ODA của Nhật Bản có vai trò quan trọng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam.
Phải kể đến ODA Nhật Bản hỗ trợ Việt Nam thực hiện các dự án phát triển hạ tầng quy mô lớn, tạo ra động lực thúc đẩy quá trình phát triển kinh tế - xã hội một cách bền vững. Một số dự án xây dựng hạ tầng quy mô lớn tiêu biểu như: sân bay (Nội Bài và Tân Sơn Nhất), cảng biển (Cái Lân, Lạch Huyện, Đà Nẵng, Cái Mép - Thị Vải), cầu (Thanh Trì, Nhật Tân, Bính, Bãi Cháy, Cần Thơ), đường quốc lộ (đường cao tốc Bắc Nam các đoạn Đà Nẵng - Quảng Ngãi, Bến Lức - Long Thành, TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây, nhà máy điện (Phả Lại, Phú Mỹ, Ô Môn), hạ tầng đô thị (các tuyến metro tại TP.HCM và Hà Nội; thoát nước và xử lý nước thải tại TP.HCM, Hà Nội, Hải Phòng, Đồng Nai, Bình Dương…),...
ODA Nhật Bản còn góp phần hỗ trợ chuyển giao công nghệ tiên tiến, đào tạo nguồn nhân lực cho Việt Nam; gián tiếp hoặc trực tiếp tạo ra điều kiện thu hút đầu tư nước ngoài, đặc biệt là đầu tư từ Nhật Bản; trực tiếp hoặc gián tiếp góp phần xoá đói giảm nghèo…
Về quan hệ đầu tư, đến nay Nhật Bản có hơn 5.000 dự án còn hiệu lực với tổng vốn đầu tư gần 70 tỷ USD, đứng thứ 3/141 trong tổng số quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư vào Việt Nam.
Về thương mại, mặc dù gặp rất nhiều khó khăn do đại dịch Covid-19, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hai nước năm 2022 đạt gần 50 tỷ USD, đưa Nhật Bản trở thành đối tác thương mại lớn thứ 4 của Việt Nam; trong đó, Việt Nam xuất khẩu sang Nhật Bản đạt gần 25 tỷ USD, nhập khẩu đạt gần 24 tỷ USD.
Bên cạnh đó, Sáng kiến chung Việt Nam - Nhật Bản, cơ chế hợp tác đặc biệt giữa hai Chính phủ, qua 20 năm thực hiện với 8 giai đoạn, đã đem lại nhiều kết quả tích cực trong cải thiện môi trường đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh Việt Nam; được cộng đồng nhà đầu tư, đặc biệt là nhà đầu tư Nhật Bản đánh giá cao, đồng thời cũng được đánh giá là diễn đàn có hiệu quả nhất trong số các diễn đàn đối thoại, hợp tác của Chính phủ Việt Nam.
 |
| Lễ ký biên bản kết thúc giai đoạn 8 Sáng kiến chung Việt Nam - Nhật Bản |
Thập kỷ mới, cơ hội mới
Theo Thủ tướng Chính phủ, bước sang thập kỷ thứ năm của quan hệ song phương, trên nền tảng quan hệ "Đối tác chiến lược toàn diện, tin cậy vì hòa bình và thịnh vượng ở châu Á", tiềm năng hợp tác của hai nước rất phong phú, nhiều dư địa hợp tác. Thủ tướng nêu rõ, trên tinh thần "lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ", hài hòa lợi ích giữa Chính phủ, doanh nghiệp và người dân, Chính phủ Việt Nam một lần nữa khẳng định sẽ luôn đồng hành và tạo mọi điều kiện thuận lợi để các nhà đầu tư Nhật Bản tiến hành đầu tư thành công, bền vững, lâu dài ở Việt Nam.
Nhiều doanh nghiệp Nhật Bản tham dự Hội nghị khẳng định sự tin tưởng vào khả năng mở rộng đầu tư, hợp tác mới trong tương lai dựa trên tiềm năng, lợi thế, dư địa phát triển của Việt Nam, đánh giá cao Chính phủ Việt Nam đã vừa chèo lái nền kinh tế vượt qua nhiều khó khăn, thách thức, đặc biệt trong 2 năm dịch Covid-19, vừa luôn lắng nghe, nắm bắt những vướng mắc của doanh nghiệp nói chung, doanh nghiệp Nhật Bản nói riêng, để kịp thời tháo gỡ.
Định hướng quan hệ hợp tác, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng chia sẻ mong muốn có sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp Nhật Bản trong thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, phát triển kinh tế xanh, kinh tế số, kinh tế tuần hoàn, kinh tế trí thức. Bộ trưởng cũng đề nghị phía doanh nghiệp Nhật Bản giúp doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực, sức cạnh tranh, tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị.
Bộ trưởng gợi mở 1 chương trình để hai bên cùng nhau suy nghĩ, đó là xây dựng 1 chương trình hợp tác giữa khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa hai nước, tập trung vào 3 vấn đề chuyển đổi số, công nghiệp hỗ trợ, đào tạo nguồn nhân lực - đây là những lĩnh vực doanh nghiệp nhỏ và vừa của Nhật Bản có nhiều tiềm năng, dư địa, lợi thế để hợp tác. Bên cạnh đó, trong thời gian tới, Sáng kiến chung Việt Nam - Nhật Bản không chỉ là kênh đối thoại giải quyết các vướng mắc của doanh nghiệp Nhật Bản, mà thông qua đó, các doanh nghiệp sẽ tham gia sâu hơn vào quá trình tham mưu, đề xuất việc xây dựng chính sách của Việt Nam, tập trung vào các nhóm vấn đề chuyển giao công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, thúc đẩy đổi mới sáng tạo...
Về hợp tác phát triển, để thúc đẩy quan hệ hợp tác phát triển giữa hai nước trong thời gian tới, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đề xuất hai bên tiếp tục thúc đẩy mạnh hơn nữa hợp tác giữa hai nước trong lĩnh vực hợp tác phát triển (ODA). Tiếp tục phối hợp chặt chẽ để xử lý dứt điểm các vướng mắc đối với một số dự án sử dụng ODA của Nhật Bản đang triển khai tại Việt Nam. Đồng thời, đề nghị phía Nhật Bản xem xét, cung cấp những khoản vay lớn, tính ưu đãi cao, thủ tục đơn giản, linh hoạt cho những dự án quy mô lớn, có tính chất liên vùng của Việt Nam, tập trung vào các lĩnh vực như hạ tầng giao thông, ứng phó với biến đổi khí hậu, chuyển đổi số và y tế.
