 |
| Giá dự toán chưa sát thị trường một trong những nguyên nhân khiến nhiều gói thầu công nghệ thông tin, thiết bị văn phòng chưa thu hút được sự quan tâm của nhà thầu. Ảnh: Nhã Chi |
Những gói thầu không có hồ sơ dự thầu
Thời gian gần đây, Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia ghi nhận nhiều gói thầu mua sắm thiết bị văn phòng phải hủy thầu do không có nhà thầu nộp hồ sơ dự thầu (HSDT). Tình trạng này diễn ra từ các gói thầu giá trị vài trăm triệu đồng đến những gói thầu hàng chục tỷ đồng.
Theo ghi nhận, hàng loạt gói thầu mua sắm thiết bị văn phòng quy mô nhỏ vừa phải hủy thầu do không có nhà thầu tham dự. Có thể kể đến Gói thầu Mua máy in, máy scan, thiết bị in quét mã vạch và linh kiện thay thế máy in HP4003DN năm 2026 của Bệnh viện Đa khoa Long An; Gói thầu Mua sắm thiết bị văn phòng năm 2026 của Trung tâm Y tế Kinh Môn (Hải Phòng); Gói thầu Mua sắm bổ sung trang thiết bị văn phòng của Trung tâm Điều độ hệ thống điện TP. Hà Nội; Gói thầu Mua sắm thiết bị năm 2026 cho Trường THPT Bình Liêu (Quảng Ninh)…
Không chỉ các gói thầu quy mô nhỏ, tình trạng “ế” thầu cũng xuất hiện tại nhiều gói thầu có giá trị lớn hơn. Đơn cử Gói thầu Cung cấp, lắp đặt thiết bị kỹ thuật phục vụ hệ thống phân tích dữ liệu của Viện Hải dương học (khoảng 20 tỷ đồng), đã được gia hạn thời điểm đóng thầu nhưng vẫn không có nhà thầu tham dự. Tương tự, Gói thầu Mua sắm tập trung máy photocopy trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk năm 2026 có giá hơn 8,5 tỷ đồng, cũng rơi vào tình trạng không có nhà thầu nộp HSDT dù đã được gia hạn thời gian đóng thầu.
Bên cạnh những gói thầu không có nhà thầu tham dự, một số gói thầu khác không thể lựa chọn nhà thầu do giá dự thầu vượt giá gói thầu. Đơn cử Gói thầu Mua sắm thiết bị đảm bảo hạ tầng công nghệ thông tin để duy trì, vận hành hồ sơ bệnh án điện tử” của Bệnh viện Đa khoa Định Hóa (tỉnh Thái Nguyên) có 2 nhà thầu tham dự với giá dự thầu lần lượt là 971 triệu đồng và 973 triệu đồng, trong khi giá gói thầu được duyệt là 967 triệu đồng…
Khoảng cách giữa giá dự toán và thị trường
Theo phản ánh của một số doanh nghiệp kinh doanh thiết bị công nghệ thông tin, thiết bị văn phòng, một trong những nguyên nhân khiến nhiều gói thầu chưa thu hút được sự quan tâm của nhà thầu là giá dự toán chưa phản ánh đầy đủ biến động của thị trường. Trong bối cảnh giá thành máy tính, máy chủ, thiết bị lưu trữ và nhiều linh kiện điện tử liên tục biến động theo thị trường thế giới, nhiều báo giá dù mới được xây dựng trong vài tháng trước, nhưng có thể không còn phản ánh đúng giá mua tại thời điểm tổ chức lựa chọn nhà thầu.
Bên cạnh yếu tố biến động giá, việc mua sắm thiết bị văn phòng sử dụng ngân sách nhà nước còn chịu tác động bởi các quy định về tiêu chuẩn, định mức sử dụng tài sản công. Theo Quyết định số 15/2025/QĐ-TTg quy định tiêu chuẩn, định mức sử dụng máy móc, thiết bị, mức giá tối đa đối với máy tính để bàn và máy tính xách tay lần lượt là 20 triệu đồng và 25 triệu đồng. Tuy nhiên, theo một số doanh nghiệp, trong điều kiện hiện nay, yêu cầu đối với thiết bị công nghệ thông tin ngày càng cao, không chỉ về cấu hình mà còn liên quan đến hệ điều hành, phần mềm bản quyền và các yêu cầu bảo đảm an toàn, tương thích trong quá trình sử dụng. Do đó, mức giá tối đa theo quy định có thể gây khó khăn nhất định trong quá trình xây dựng dự toán tại một số đơn vị.
Ngoài các yếu tố trên, khảo sát thực tế của phóng viên cho thấy, tại nhiều gói thầu, chủ đầu tư có xu hướng đưa ra cấu hình, thông số kỹ thuật thiết bị ở mức cao, tích hợp nhiều tính năng, đôi khi vượt xa so với nhu cầu sử dụng thực tế. Điều này không chỉ làm gia tăng giá trị dự toán mà còn có thể thu hẹp phạm vi nhà cung cấp có khả năng đáp ứng, từ đó phát sinh không ít kiến nghị phức tạp trong quá trình lựa chọn nhà thầu. “Khi mức giá được phê duyệt không đủ để đáp ứng yêu cầu kỹ thuật trong hồ sơ mời thầu (HSMT), nhà thầu khó có khả năng tham gia bởi việc dự thầu tiềm ẩn rủi ro”, một nhà thầu nhận định.
Trao đổi với phóng viên, chuyên gia đấu thầu cho rằng, nếu hiện tượng hủy thầu lặp lại ở nhiều gói thầu, nhiều địa phương và nhiều chủ đầu tư khác nhau thì cần xem xét lại toàn bộ quá trình khảo sát thị trường, xây dựng giá gói thầu và xác định yêu cầu kỹ thuật. Tình trạng giá gói thầu không theo kịp biến động thị trường hoặc HSMT đưa ra những yêu cầu vượt quá khả năng đáp ứng trong phạm vi dự toán, khả năng đáp ứng của số đông nhà thầu, là một bất cập, cần thay đổi.
Thực tế cho thấy, việc liên tiếp phải gia hạn thời gian đóng thầu hoặc hủy thầu vì không có nhà thầu tham dự gây nhiều hệ lụy. Không chỉ ảnh hưởng đến tiến độ mua sắm, việc phải thực hiện lại các bước từ phê duyệt, đăng tải HSMT đến tổ chức lựa chọn nhà thầu làm gia tăng chi phí quản lý, trong khi đây là những rủi ro có thể lường sớm nếu khâu khảo sát lập dự toán được thực hiện kỹ lưỡng ngay từ đầu.
Để nâng cao hiệu quả mua sắm công, một số ý kiến đề xuất chủ đầu tư cần tăng cường khảo sát, cập nhật thông tin thị trường, tham vấn các nhà cung cấp trong quá trình xây dựng dự toán; đồng thời cân nhắc mức độ phù hợp giữa yêu cầu kỹ thuật và khả năng đáp ứng của thị trường. Về lâu dài, cơ quan quản lý nhà nước cần có cơ chế cập nhật định kỳ định mức, mức giá tối đa đối với một số nhóm tài sản công nhằm phù hợp hơn với nhịp biến động của thị trường, tăng cường cạnh tranh trong đấu thầu.
