 |
| Năm 2025 có hơn 4.600 gói thầu thuộc các dự án đầu tư với tổng giá trị trên 27.343 tỷ đồng được triển khai trên địa bàn TP.HCM. Ảnh: Tiên Giang |
Nhận diện những hạn chế và giải pháp khắc phục
Theo báo cáo của UBND TP.HCM, năm 2025, có tổng cộng hơn 4.600 gói thầu thuộc các dự án đầu tư được triển khai trên địa bàn, tổng giá trị trên 27.343 tỷ đồng. Giá trúng thầu đạt khoảng 26.014 tỷ đồng, qua đó tiết kiệm cho ngân sách nhà nước hơn 1.329 tỷ đồng, tương ứng 4,86%. Nhóm gói thầu mua sắm cũng ghi nhận 5.748 gói với tổng giá trị hơn 5.461 tỷ đồng, tổng giá trị trúng thầu 5.160 tỷ đồng, tiết kiệm được 300,7 tỷ đồng, tương đương 5,51%. Bên cạnh đó, nhóm gói thầu cung cấp sản phẩm, dịch vụ công; mua thuốc, hóa chất, vật tư xét nghiệm, thiết bị y tế; mua hàng dự trữ quốc gia, thuê bảo quản hàng dự trữ quốc gia và thực hiện các công việc khác phải tổ chức đấu thầu (thuộc quy định tại điểm b, c khoản 1 Điều 2 Luật Đấu thầu) ghi nhận 903 gói với tổng giá trị 3.851 tỷ đồng, tổng giá trị trúng thầu là 2.080 tỷ đồng.
Bức tranh tổng thể trên cho thấy, TP.HCM tiếp tục duy trì quy mô đấu thầu rất lớn, tỷ lệ tiết kiệm đạt xấp xỉ 5% phản ánh xu hướng ổn định và có cải thiện, đặc biệt trong bối cảnh giá vật liệu và chi phí đầu vào biến động mạnh. Điểm đáng chú ý là đấu thầu qua mạng được TP.HCM triển khai gần như toàn diện đối với các gói thầu đủ điều kiện. Song song đó, công tác đào tạo được đẩy mạnh với hàng trăm hội nghị và hàng nghìn cán bộ được bồi dưỡng nghiệp vụ đấu thầu.
Tuy nhiên, hoạt động đấu thầu tại TP.HCM vẫn còn những hạn chế, cần có giải pháp cải thiện trong thời gian tới. Năm qua, với vai trò chủ đầu tư và người có thẩm quyền, các cơ quan, đơn vị đã tiếp nhận và giải quyết 162 kiến nghị. Trong đó, có 40 kiến nghị của nhà thầu là kiến nghị đúng. Với vai trò Hội đồng giải quyết kiến nghị cấp tỉnh, năm 2025, Sở Tài chính TP.HCM đã tiếp nhận và giải quyết 9 kiến nghị về kết quả lựa chọn nhà thầu, trong đó có 2 kiến nghị của nhà thầu là kiến nghị đúng. Về xử lý vi phạm trong đấu thầu, năm qua có 5 quyết định xử lý vi phạm hành chính. Có 4 nhà thầu vi phạm bị chấm dứt hợp đồng do lỗi của nhà thầu, bị đánh giá uy tín khi tham dự thầu.
UBND TP.HCM cũng chỉ ra một số hạn chế ảnh hưởng đến chất lượng công tác đấu thầu. Về vấn đề con người, một số chủ đầu tư chưa chủ động nắm vững quy định pháp luật, dẫn đến phụ thuộc vào đơn vị tư vấn. Còn tình trạng đẩy trách nhiệm cho các sở, ngành, cơ quan cấp trên giải quyết các vấn đề thuộc trách nhiệm của chủ đầu tư. Điều này tiềm ẩn rủi ro trong việc xây dựng hồ sơ mời thầu, đặc biệt là tiêu chí kỹ thuật và năng lực, khả năng xảy ra sai sót hoặc bị kiến nghị là khó tránh khỏi. Một yếu tố khác là tác động từ cải cách hành chính. Việc sắp xếp lại bộ máy dẫn đến thay đổi nhân sự, trong khi cán bộ mới chưa có đủ thời gian tích lũy kinh nghiệm, làm ảnh hưởng đến chất lượng tham mưu và tổ chức thực hiện.
Để khắc phục, TP.HCM dự tính sẽ nâng cao năng lực chủ đầu tư nhằm thực hiện nghiêm các quy định về đấu thầu và các quy định pháp luật có liên quan, trong đó, chuyển từ phụ thuộc tư vấn sang làm chủ quy trình. Kịp thời chấn chỉnh, xử lý trách nhiệm đối với các tổ chức, cá nhân thiếu trách nhiệm, năng lực chuyên môn hạn chế, không đáp ứng yêu cầu trong công tác đấu thầu.
Để “vá lỗ hổng” nhân sự, TP.HCM sẽ tiếp tục cử cán bộ, công chức, viên chức tham gia các lớp đào tạo, bồi dưỡng về nghiệp vụ đấu thầu, đặc biệt là đấu thầu qua mạng. Đồng thời, các đơn vị đào tạo cũng được lưu ý thường xuyên cập nhật quy định pháp luật mới để nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng.
Kiến nghị tạo thuận lợi cho hoạt động đấu thầu
Nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình đấu thầu qua mạng, UBND TP.HCM kiến nghị Bộ Tài chính tiếp tục nâng cấp, hoàn thiện Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, nhất là nâng dung lượng hồ sơ, chuẩn hóa mẫu biểu, bổ sung công cụ quản trị, tính năng hỗ trợ khai thác, tổng hợp dữ liệu, cải thiện tính năng đăng nhập… Hiện mỗi chủ đầu tư chỉ được cấp 1 tài khoản và tại một thời điểm chỉ được đăng nhập trên 1 thiết bị, dẫn đến hạn chế trong trường hợp có nhiều cán bộ đồng thời tham gia xử lý nhiều gói thầu, gây ùn tắc trong quá trình thao tác.
Thành phố cũng kiến nghị xây dựng, hoàn thiện cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý đấu thầu, bao gồm dữ liệu về các tình huống phát sinh và hướng dẫn xử lý trong đấu thầu, bảo đảm công khai, thống nhất, phù hợp thực tiễn và đúng quy định pháp luật, qua đó hỗ trợ hiệu quả cho các đơn vị tư vấn, chủ đầu tư trong quá trình thực hiện.
Về hợp đồng xây dựng, TP.HCM cho biết, các hợp đồng xây dựng hiện áp dụng mẫu biểu theo quy định tại Thông tư số 02/2023/TT-BXD của Bộ Xây dựng. Tuy nhiên, theo quy định tại Điều 32 Thông tư số 79/2025/TT-BTC của Bộ Tài chính về hợp đồng điện tử, việc áp dụng ngay hình thức hợp đồng điện tử còn gặp nhiều khó khăn trong thực tiễn, do hợp đồng xây dựng thường được hình thành trên cơ sở tổng hợp ý kiến của nhiều bộ phận, đơn vị liên quan và phải được người đại diện theo pháp luật ký kết. Việc soạn thảo, ký kết hợp đồng thông qua Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia vì vậy còn hạn chế, nội dung hợp đồng chưa thể hiện đầy đủ theo mẫu quy định tại Thông tư số 02/2023/TT-BXD, đồng thời tiềm ẩn khó khăn trong việc giải quyết tranh chấp hợp đồng (nếu phát sinh). Do đó, TP.HCM đề nghị xem xét, thống nhất quy định về mẫu hợp đồng xây dựng giữa Bộ Xây dựng và Bộ Tài chính để bảo đảm tính đồng bộ, khả thi trong tổ chức thực hiện.
Chất lượng đấu thầu không chỉ được đo bằng tỷ lệ tiết kiệm, mà còn ở mức độ cạnh tranh thực chất và hiệu quả sử dụng vốn. Bằng việc kết hợp giữa chuyển đổi số, nâng cao năng lực tổ chức lựa chọn nhà thầu và chấn chỉnh kỷ cương trong công tác thực thi, TP.HCM kỳ vọng biến mỗi gói thầu trở thành thước đo cho tính công khai, minh bạch và năng lực điều hành của một đô thị đặc biệt.
