 |
| Công tác giải phóng mặt bằng, tái định cư Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam được giao cho các tỉnh, thành phố thực hiện. Ảnh minh họa: Khánh An |
3 địa phương chưa khởi công dự án tái định cư
Năm 2026, tỉnh Quảng Ngãi được giao kế hoạch vốn 500 tỷ đồng cho Dự án Bồi thường, hỗ trợ, TĐC và di dời công trình hạ tầng kỹ thuật Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam. Trong đó, 30 tỷ đồng vốn năm 2025 được kéo dài sang năm 2026. Đến nay mới giải ngân được hơn 4 tỷ đồng, đạt 13,45%. 470 tỷ đồng còn lại UBND tỉnh Quảng Ngãi đề nghị Bộ Xây dựng và Bộ Tài chính điều chỉnh giảm từ giữa tháng 9/2026. Theo Sở Xây dựng tỉnh Quảng Ngãi, tỷ lệ giải ngân thấp và phải hoàn trả vốn là do trong 18 khu TĐC được quy hoạch, mới có Khu TĐC Phú Hòa hoàn thành quy hoạch chi tiết 1/500. Chưa có khu TĐC nào được khởi công xây dựng.
Tình trạng chưa khởi công xây dựng các khu TĐC cũng diễn ra tại Gia Lai. Cuối tháng 9 vừa qua, cấp thẩm quyền tỉnh này mới phê duyệt Dự án Bồi thường, hỗ trợ, TĐC, di dời công trình hạ tầng kỹ thuật Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam, đoạn qua địa phận Gia Lai với tổng mức đầu tư 10.310 tỷ đồng, trong đó bồi thường, hỗ trợ và TĐC là 7.971,517 tỷ đồng; chi phí xây dựng 1.130,611 tỷ đồng, thực hiện đến quý IV/2028.
Báo cáo của UBND tỉnh Gia Lai cho thấy, công tác triển khai chậm, chủ yếu ở khâu lập, thẩm định, phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ tại nơi ở cũ, cũng như tổ chức bốc thăm, giao đất và di dời người dân tại một số địa phương. “Tỉnh đang đôn đốc các xã, phường nâng cao trách nhiệm để đẩy nhanh tiến độ bàn giao mặt bằng theo kế hoạch chung của quốc gia”, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai Nguyễn Tự Công Hoàng cho hay.
Cùng chung tình trạng trên, tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam qua Đắk Lắk dài khoảng 98,68 km liên quan 13 xã, phường, tác động đến khoảng 5.589 thửa đất/công trình, 6 tổ chức; 3.025 hộ dân cần TĐC. Tiến độ cập nhật đến tháng 10/2026, Tỉnh đã thống nhất lựa chọn 18 khu TĐC/131,72 ha. Bộ Xây dựng đã đề nghị bố trí kế hoạch vốn năm 2026 khoảng 4.000 tỷ đồng cho địa phương triển khai dự án, nhưng đến nay tiến độ kiểm đếm, bồi thường đang chậm sâu, chưa có khu TĐC nào được khởi công xây dựng.
Nơi hoàn thành, nơi trả vốn
Trong các địa phương miền Trung, TP. Huế có tiến độ xây dựng các khu TĐC tích cực nhất. Với chiều dài tuyến đi qua địa bàn hơn 95 km, 9.278 hộ dân bị hưởng, trong đó có 1.368 hộ cần bố trí tại 22 khu TĐC, đến cuối tháng 10/2026, cả 22 khu TĐC/86 ha đã được khởi công xây dựng. Tại các khu TĐC Phú Hồ, Phú Đa đã thi công xong hạng mục hạ tầng kỹ thuật và công trình phụ trợ, cắm mốc phân lô khoảng 89 lô đất ở, với diện tích mỗi lô từ 120 m² đến gần 293 m², phục vụ nhu cầu TĐC.
Theo Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng (QLDA ĐTXD) Nam Sông Hương, trong 8 dự án hạ tầng kỹ thuật khu TĐC với tổng mức đầu tư hơn 362 tỷ đồng do Ban làm chủ đầu tư, đến nay đã hoàn thành 4 khu TĐC bàn giao cho chính quyền địa phương quản lý. Các khu TĐC còn lại dự kiến hoàn thành từ tháng 10 đến tháng 12/2026. Lũy kế nguồn vốn dành cho các khu TĐC do Ban quản lý giải ngân đạt hơn 268/289 tỷ đồng, tương ứng 92,8%.
Tại Ban QLDA ĐTXD Bắc Sông Hương, 11 dự án khu TĐC với tổng kinh phí hơn 466 tỷ đồng đã được khởi công xây dựng. Đến nay, 3 khu TĐC đã hoàn thành. Phần lớn các công trình còn lại đạt khối lượng thi công từ 60% đến 80%, dự kiến hoàn thành cuối năm 2026.
Phó Chủ tịch UBND TP. Huế Hoàng Hải Minh ghi nhận việc từng bước hoàn thiện, bàn giao các khu TĐC và công trình phụ trợ là cơ sở để TP. Huế triển khai các bước tiếp theo trong công tác giải phóng mặt bằng Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, đồng thời chuẩn bị điều kiện bố trí nơi ở mới cho các hộ dân thuộc diện di dời.
Tại Hà Tĩnh, 35/35 khu TĐC đã được chấp thuận quy hoạch, trong đó 1 khu đã hoàn thành thi công, các khu còn lại đang tiếp tục hoàn thiện thủ tục chuẩn bị đầu tư theo quy định.
Nghệ An có 41 khu TĐC/102 ha, trong đó 9 khu đang thi công ở Lam Thành, Quỳnh Lưu, Diễn Châu, Song Sơn, Nghi Đồng 6. Dù đang đẩy nhanh tiến độ nhưng theo lãnh đạo UBND tỉnh Nghệ An, sẽ không thể giải ngân hết kế hoạch vốn năm 2026 đã bố trí nên Tỉnh đề xuất Trung ương giảm 3.575,065 tỷ đồng so với kế hoạch giao ban đầu, còn 635,291 tỷ đồng.
Tại TP. Đà Nẵng, hiện đã hoàn thành phê duyệt 18/18 hồ sơ quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 các khu TĐC. Trong đó, Khu TĐC Điện Bàn Bắc đang thi công, dự kiến hoàn thành trong năm 2026. Thành phố đã bố trí vốn cho các khu TĐC Hòa Tiến (24,5 ha) 380 tỷ đồng; Gò Nổi (20 ha) 269,6 tỷ đồng; Điện Bàn Tây (8,8 ha) 147,8 tỷ đồng.
Tại duyên hải Nam Trung Bộ, Khánh Hòa là địa phương có tuyến đường sắt tốc độ cao đi qua dài nhất với khoảng 191,8 km. Để phục vụ di dời 5.467 hộ dân và 36 tổ chức (1.829 hộ phải bố trí TĐC), Khánh Hòa đã bố trí 31 khu TĐC, gồm 13 khu hiện hữu và 18 khu xây mới. Đến nay, Khánh Hòa mới khởi công xây mới Khu TĐC Tân Định hơn 4,6 ha; Khu TĐC Vông Trắc Tre (xã Vạn Ninh) - giai đoạn 2 khoảng 5 ha. Năm 2026, Bộ Xây dựng bố trí 1.661,67 tỷ đồng cho Khánh Hòa thực hiện các công việc liên quan dự án nhưng đầu tháng 7, UBND tỉnh Khánh Hòa đã đề xuất điều chỉnh kế hoạch vốn còn 883,68 tỷ đồng.
Với mục tiêu giải ngân hết số vốn này, nửa cuối tháng 10/2026, liên tiếp 6 gói thầu xây lắp tại các khu TĐC đã thông báo chọn được nhà thầu, bao gồm: Gói thầu số 34 Thi công xây dựng hạ tầng kỹ thuật Khu TĐC Diên Lạc trị giá 100,401 tỷ đồng trên diện tích gần 10 ha; Gói thầu số 35 Thi công xây dựng hạ tầng kỹ thuật Khu TĐC Suối Hiệp diện tích hơn 6 ha, trị giá 72,199 tỷ đồng; Gói thầu số 36 Thi công xây dựng hạ tầng kỹ thuật Khu TĐC Suối Lau 2 trị giá 14,152 tỷ đồng; Gói thầu số 37 Thi công xây dựng hạ tầng kỹ thuật Khu TĐC Tân Xương 2 trị giá 23,549 tỷ đồng; Gói thầu số 38 Thi công xây dựng hạ tầng kỹ thuật Khu TĐC Xuân Lập trị giá 48,458 tỷ đồng; Gói thầu số 39 Thi công xây dựng hạ tầng kỹ thuật Khu TĐC Suối Cát 66,858 tỷ đồng và Gói thầu số 40 Thi công xây dựng hạ tầng kỹ thuật Khu TĐC phường Ba Ngòi 21,41 tỷ đồng.
Theo lãnh đạo UBND tỉnh Khánh Hòa, Dự án đường sắt tốc độ cao đi qua địa phương được chia làm 3 đoạn, tương ứng 3 dự án thành phần. Trong đó, Dự án thành phần 1 dài 66,16 km, do Ban QLDA phát triển tỉnh Khánh Hòa làm chủ đầu tư có tiến độ tốt nhất. Tiếp đến là Dự án thành phần 2 dài 64,13 km, do Ban QLDA ĐTXD các công trình nông nghiệp và giao thông tỉnh Khánh Hòa làm chủ đầu tư. Tiến độ chậm nhất hiện là Dự án thành phần 3 dài 61,47 km, do Ban QLDA ĐTXD tỉnh Khánh Hòa làm chủ đầu tư, chưa hoàn tất thủ tục lựa chọn nhà thầu.
Theo kế hoạch của UBND tỉnh Khánh Hòa, từ năm 2026 - 2027 sẽ tập trung kiểm đếm, phê duyệt phương án bồi thường và di dời hạ tầng kỹ thuật; giai đoạn 2027 - 2028 sẽ thực hiện chi trả, thu hồi đất và bàn giao mặt bằng theo từng đoạn, phấn đấu hoàn thành cơ bản giải phóng mặt bằng tuyến chính trước quý IV/2028. Riêng đối với các khu TĐC, Tỉnh yêu cầu hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật thiết yếu trước khi thu hồi đất của người dân, phấn đấu cơ bản hoàn thành giải phóng mặt bằng và khởi công xây dựng trong năm 2026.
