 |
| Lễ công bố Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam 2025 và Chỉ số Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh năm 2025 (PCI 2025) được tổ chức ngày 15/5/2026 |
Sự kiện diễn ra đúng dịp tròn 1 năm Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân được ban hành, trong bối cảnh đất nước đồng thời thực hiện 3 cuộc cải cách mang tính lịch sử: sáp nhập đơn vị hành chính cấp tỉnh từ 63 xuống còn 34, chuyển sang mô hình chính quyền địa phương hai cấp, và thể chế hóa định hướng đưa kinh tế tư nhân trở thành động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia.
Sau 21 năm được triển khai với sự hỗ trợ của Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USAID), điểm khác biệt của Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam 2025 là sự xuất hiện của một doanh nghiệp tư nhân - Tân Hiệp Phát - có vai trò đối tác đồng hành chiến lược của Chương trình Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam. VCCI đánh giá, việc Tân Hiệp Phát - một tập đoàn tư nhân Việt Nam tiếp nối vai trò đồng hành đánh dấu một bước chuyển có ý nghĩa sâu sắc, khẳng định chính cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam đang chủ động gánh vác trách nhiệm kiến tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, thúc đẩy phát triển bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh đồng thời nuôi dưỡng những doanh nghiệp nội địa đủ tầm dẫn dắt chuỗi cung ứng và vươn ra thị trường quốc tế.
Báo cáo được xây dựng từ khảo sát tại 3.546 doanh nghiệp tư nhân trong nước, 586 doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) và 1.001 hộ kinh doanh trên toàn bộ 34 tỉnh, thành phố. Đây là một trong những cuộc điều tra toàn diện và có chiều sâu nhất về khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam trong nhiều năm qua.
Phát biểu tại sự kiện, PGS.TS Hồ Sỹ Hùng, Chủ tịch VCCI nhận định, kinh tế tư nhân Việt Nam đã vượt qua giai đoạn phòng thủ, đang tích lũy nội lực và sẵn sàng bứt phá nếu các điểm nghẽn về thị trường, vốn và minh bạch chính sách được khai thông quyết liệt trong 12 đến 18 tháng tới. Chủ tịch VCCI cho rằng, để hiện thực hóa mục tiêu 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030, chính sách cần chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang tư duy đồng hành, từ giảm gánh nặng thủ tục sang kiến tạo năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp.
Bốn điểm nghẽn cần khai thông quyết liệt
Đến hết năm 2025, cả nước có hơn 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động, tăng 6,6% so với năm 2024. Cùng với khoảng 6,1 triệu hộ kinh doanh, khu vực tư nhân hiện tạo việc làm cho khoảng 26 triệu lao động, tương đương 50,2% tổng số việc làm của cả nước.
Năm 2025, số doanh nghiệp gia nhập thị trường đạt mức kỷ lục 297.500 doanh nghiệp, tăng 27,4% so với năm trước. Có tới 85,7% doanh nghiệp cho biết đang duy trì hoặc mở rộng quy mô hoạt động, phản ánh tâm thế thận trọng nhưng tích cực của cộng đồng doanh nghiệp sau giai đoạn khó khăn 2023, 2024.
Bên cạnh những tín hiệu tích cực, Báo cáo cũng thẳng thắn chỉ ra 4 điểm nghẽn lớn của khu vực tư nhân hiện nay. Về thị trường đầu ra, 60,2% doanh nghiệp gặp khó khăn trong tìm kiếm khách hàng, tăng mạnh so với mức 45,3% năm 2024 và 41% năm 2022.
Về tiếp cận vốn, 75,5% doanh nghiệp khẳng định không thể vay vốn nếu thiếu tài sản bảo đảm. Tỷ lệ khoản vay yêu cầu thế chấp tại Việt Nam lên tới 93,5%, cao hơn đáng kể so với Malaysia (33,4%), Thái Lan (55,8%) và mức trung bình toàn cầu (68,3%).
Về minh bạch và dự báo chính sách, chỉ 6 - 8% doanh nghiệp có thể thường xuyên dự đoán các thay đổi chính sách; 51,9% phải dựa vào mạng xã hội để nắm bắt dự thảo văn bản.
Về chi phí không chính thức, 26% doanh nghiệp phản ánh phát sinh chi phí không chính thức khi xin giấy phép kinh doanh, cao gấp gần 3 lần mức trung bình khu vực (9,5%).
Đáng chú ý, năng lực đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp Việt Nam vẫn còn khoảng cách lớn so với khu vực: chỉ 8,8% doanh nghiệp có hoạt động đổi mới sản phẩm hoặc dịch vụ, thấp hơn nhiều so với Malaysia (21,7%), Thái Lan (18,9%) và mức trung bình Đông Á và Thái Bình Dương (28,5%). Đối với khu vực hộ kinh doanh, 81,5% hộ ghi nhận doanh thu sụt giảm trong năm qua, đặt ra yêu cầu cấp thiết về một lộ trình chuyển đổi bền vững.
Vinh danh 5 địa phương có năng lực cạnh tranh xuất sắc nhất
Phiên bản PCI 2.0 được cấu trúc lại gồm 9 chỉ số thành phần với 98 chỉ tiêu. Các chỉ số gồm: Gia nhập thị trường; Tiếp cận nguồn lực; Tính minh bạch; Chi phí tuân thủ thủ tục hành chính; Chi phí không chính thức; Cạnh tranh bình đẳng; Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp; Thiết chế pháp lý; và Chính quyền kiến tạo.
Năm 2025, VCCI chủ động chuyển từ công bố bảng xếp hạng cụ thể sang công bố 6 nhóm chất lượng điều hành do điều kiện khác biệt giữa các tỉnh, thành phố sau sáp nhập và tương đồng với thông lệ quốc tế. Điểm PCI trung vị toàn quốc đạt 63,90 trên thang 100, phản ánh dòng chảy cải cách được duy trì liên tục.
Báo cáo vinh danh 5 địa phương xuất sắc nhất: Bắc Ninh, Đà Nẵng, Hải Phòng, Phú Thọ và Quảng Ninh. Điểm chung của nhóm dẫn đầu là cấu trúc điều hành cân bằng, với ít nhất 5 trên 9 chỉ số thành phần nằm trong TOP 10 cả nước. Bắc Ninh dẫn đầu về Chính quyền kiến tạo (6,67 điểm) và Chi phí tuân thủ thủ tục hành chính (8,93 điểm). Đà Nẵng dẫn đầu toàn quốc về Gia nhập thị trường với 8,70 điểm. Hải Phòng ghi dấu ấn vượt trội với 7 trên 9 chỉ số thành phần nằm trong nhóm 10 địa phương cao nhất. Phú Thọ đứng thứ hai toàn quốc về Tiếp cận nguồn lực. Quảng Ninh tiếp tục duy trì vị trí cao về Cạnh tranh bình đẳng và Chính quyền kiến tạo.
Vinh danh 3 địa phương dẫn đầu về Hiệu quả kinh tế tư nhân
Chỉ số Hiệu quả kinh tế tư nhân (BPI) gồm 23 chỉ tiêu trên hai chiều cạnh: sự phát triển của khu vực tư nhân và năng lực đổi mới sáng tạo. Nếu PCI đo lường đầu vào thể chế thì BPI đo lường đầu ra thị trường.
Kết quả thí điểm BPI 2025 ghi nhận ba địa phương dẫn đầu: TP. HCM (5,67 điểm), Hà Nội (5,41 điểm) và Quảng Ninh (5,33 điểm). Trung vị toàn quốc đạt 4,20 điểm. Đáng chú ý, phân tích tương quan cho thấy chất lượng điều hành (PCI) năm 2022 có liên hệ thống kê có ý nghĩa với hiệu quả kinh tế tư nhân (BPI) năm 2025, xác nhận tác động chính sách có độ trễ khoảng 3 năm. Đây là cơ sở quan trọng để kiên định với lộ trình cải cách dài hạn thay vì kỳ vọng kết quả tức thời.
