 |
| Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng phát biểu tại sự kiện - Ảnh: VGP/Nhật Bắc |
Hội nghị do Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức với chủ đề “Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số - Động lực chính của mô hình tăng trưởng mới”, đồng thời triển khai định hướng phát triển công nghệ chiến lược quốc gia theo các quyết sách mới của Chính phủ.
Theo Thủ tướng, trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, quốc gia nào làm chủ được công nghệ sẽ có cơ hội bứt phá nhanh và bền vững. Với mục tiêu trở thành nước công nghiệp hiện đại vào năm 2030 và nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045, Việt Nam xác định KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là nền tảng cho mô hình tăng trưởng mới.
Người đứng đầu Chính phủ nhấn mạnh yêu cầu từng bước làm chủ các công nghệ chiến lược, công nghệ lõi, nâng cao năng lực tự chủ quốc gia; đồng thời khẳng định phải “quyết tâm cao nhất làm bằng được” mục tiêu này.
Tập trung phát triển công nghệ chiến lược
Một trong những nội dung trọng tâm được Thủ tướng đề cập là phát triển Danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược quốc gia theo các quyết định vừa được Chính phủ ban hành.
Theo đó, các sản phẩm công nghệ chiến lược phải đáp ứng yêu cầu về giá trị gia tăng cao, khả năng thương mại hóa, tỷ lệ nội địa hóa lớn và đóng góp trực tiếp vào nâng cao năng suất lao động, sức cạnh tranh của nền kinh tế.
Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành nhanh chóng xây dựng cơ chế đặt hàng doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học phát triển công nghệ lõi phục vụ quản lý nhà nước cũng như sản xuất kinh doanh trong từng lĩnh vực.
“Phải chuyển mạnh từ tư duy ‘làm cho có’ sang tư duy tạo ra sản phẩm thực chất, giá trị thực chất và hiệu quả thực chất,” Thủ tướng nhấn mạnh.
Đáng chú ý, Chính phủ xác định doanh nghiệp là trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia, trong khi Nhà nước đóng vai trò kiến tạo thể chế, hỗ trợ nghiên cứu phát triển và trở thành “người mua đầu tiên” đối với các sản phẩm công nghệ chiến lược đủ điều kiện.
Đổi mới cơ chế tài chính cho khoa học công nghệ
Theo Thủ tướng, một trong những “điểm nghẽn” lớn hiện nay là cơ chế tài chính cho hoạt động KHCN và đổi mới sáng tạo.
Chính phủ yêu cầu xây dựng cơ chế đột phá, chấp nhận rủi ro có kiểm soát trong đầu tư nghiên cứu, lấy sản phẩm đầu ra làm thước đo hiệu quả thay cho cách tiếp cận nặng về quy trình thủ tục.
Cùng với nguồn vốn nhà nước, Chính phủ định hướng khuyến khích mạnh mẽ nguồn lực từ doanh nghiệp và xã hội tham gia đầu tư vào các lĩnh vực công nghệ chiến lược, công nghệ lõi và doanh nghiệp công nghệ.
Phát biểu tại hội nghị, Bộ trưởng Bộ KHCN Vũ Hải Quân cho biết, Bộ KHCN đang tiếp tục hoàn thiện thể chế theo hướng thúc đẩy tự chủ cho các tổ chức khoa học công nghệ, phát triển thị trường công nghệ và tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp đổi mới sáng tạo.
Theo định hướng mới, 42 chương trình KHCN quốc gia sẽ được tái cấu trúc thành 6 chương trình lớn, gồm nghiên cứu cơ bản, công nghệ chiến lược quốc gia, đổi mới sáng tạo quốc gia và chuyển đổi số quốc gia.
Hình thành động lực tăng trưởng mới
Tại hội nghị, nhiều tham luận tập trung vào các lĩnh vực công nghệ được xem là động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế như trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, điện toán đám mây, an ninh mạng, công nghệ lượng tử, công nghệ sinh học và nông nghiệp công nghệ cao.
Các chuyên gia cho rằng định hướng mới cho thấy Việt Nam đang thúc đẩy quá trình chuyển đổi từ mô hình tăng trưởng dựa vào lao động giá rẻ và gia công sang mô hình dựa trên công nghệ, đổi mới sáng tạo và năng suất.
Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng ở mức hai con số trong giai đoạn tới, việc ưu tiên phát triển công nghệ chiến lược được kỳ vọng sẽ mở ra làn sóng đầu tư mới vào các lĩnh vực như AI, bán dẫn, trung tâm dữ liệu, hạ tầng số, quốc phòng công nghệ cao và công nghệ sinh học.
Kết thúc bài phát biểu, Thủ tướng kêu gọi đội ngũ trí thức, nhà khoa học, doanh nghiệp công nghệ và cộng đồng doanh nghiệp tiếp tục phát huy tinh thần đổi mới sáng tạo, chung tay xây dựng nền KHCN Việt Nam phát triển mạnh mẽ, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong kỷ nguyên số.
