Hệ lụy từ dự toán thấp, hành vi phá giá trong lĩnh vực y tế

0:00 / 0:00
0:00

(BĐT) - Thời gian gần đây, các nhà thầu liên tục kiến nghị về tình trạng lập dự toán gói thầu thấp bất thường, lựa chọn nhà thầu trúng thầu giá thấp dẫn tới nhiều hệ lụy, đặc biệt là các gói thầu thuộc lĩnh vực y tế.

Gói thầu Thuê dịch vụ bảo vệ cơ quan sử dụng 12 tháng tại Bệnh viện Ung bướu Kiên Giang bị kiến nghị áp đặt giá gói thầu bất hợp lý. Ảnh minh họa: Phúc An
Gói thầu Thuê dịch vụ bảo vệ cơ quan sử dụng 12 tháng tại Bệnh viện Ung bướu Kiên Giang bị kiến nghị áp đặt giá gói thầu bất hợp lý. Ảnh minh họa: Phúc An

Tại Gói thầu Thuê dịch vụ bảo vệ cơ quan sử dụng 12 tháng tại Bệnh viện Ung bướu Kiên Giang, một nhà thầu gửi kiến nghị lần thứ 3 phản ánh, theo Quyết định số 294/QĐ-BVUBKG và nội dung hồ sơ mời thầu (HSMT), giá gói thầu là 963,6 triệu đồng (đã bao gồm thuế, phí). Sau khi trừ thuế VAT (áp dụng mức tối thiểu 8%), phần chi phí còn lại khoảng 892.222.222 đồng/12 tháng, tức là 74.351.851 đồng/tháng cho toàn bộ Gói thầu. Với yêu cầu kỹ thuật trong HSMT là cung cấp 5 vị trí bảo vệ trực 24/24h, đơn giá phân bổ trước thuế cho mỗi vị trí chỉ đạt 74.351.851 đồng/5 vị trí = 14.870.370 đồng/vị trí/tháng.

Nhà thầu cho rằng, đơn giá 14.870.370 đồng/vị trí/tháng không thể đủ chi trả cho 3 nhân sự trực ca 8h theo Nghị định số 293/2025/NĐ-CP (lương tối thiểu vùng: (4.730.000 đồng x 3 người = 14.190.000 đồng cùng với 21,5% BHXH, BHYT, BHTN bắt buộc, 2% kinh phí công đoàn, công cụ hỗ trợ và các chi phí hợp lý khác). Đơn giá trên chỉ vừa đủ chi trả tiền lương tối thiểu, hoàn toàn triệt tiêu khoản trích đóng các loại bảo hiểm bắt buộc cho người lao động, kinh phí công đoàn...

Nhà thầu cho rằng Chủ đầu tư, tư vấn đấu thầu đã áp đặt giá thầu bất hợp lý, bởi căn cứ Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 và Luật số 90/2025/QH15, giá dự toán gói thầu phải được tính đúng, tính đủ các chi phí bắt buộc theo pháp luật chuyên ngành. Mức giá này gián tiếp yêu cầu nhà thầu nếu muốn dự thầu và trúng thầu thì phải cắt xén lương nhân sự thấp hơn mức tối thiểu vùng, hoặc trốn đóng bảo hiểm xã hội, vi phạm Bộ luật Lao động.

Một số ý kiến nêu quan điểm, mức giá dự toán quá thấp, dưới giá sàn theo luật định sẽ vô tình loại bỏ các nhà thầu có uy tín, làm việc nghiêm túc và tuân thủ pháp luật, dễ dẫn đến việc lựa chọn các nhà thầu chất lượng kém, sử dụng các biện pháp "trốn" bảo hiểm, nợ lương, bóc lột sức lao động hoặc tuyển dụng nhân sự không qua đào tạo nghiệp vụ.

Dù nhà thầu liên tục kiến nghị, nhưng đến ngày 17/6, Chủ đầu tư, đơn vị tư vấn chưa giải trình về mức giá trên, chỉ nêu lý do “tránh lãng phí”. Tuy nhiên phía nhà thầu kiến nghị cho rằng, tiết kiệm ngân sách nhà nước phải dựa trên cơ sở thượng tôn pháp luật, không thể nhân danh tiết kiệm để bóc lột sức lao động của lực lượng bảo vệ và trốn đóng các khoản bảo hiểm bắt buộc.

Gói thầu trên là một trong những biểu hiện của tình trạng xây dựng dự toán không đầy đủ, chính xác. Bên cạnh giá dự toán, thực tế tại một số gói thầu, giá trúng thầu thấp bất thường cũng dẫn tới nhiều hệ lụy.

Tại Gói thầu Cung cấp dịch vụ hộ lý năm 2026 của Bệnh viện Nhi đồng 2, Lô số 1 có giá 25,056 tỷ đồng. Trong 3 nhà thầu tham dự, Công ty TNHH TMDV Vệ sinh Sao Việt có giá dự thầu 20,726 tỷ đồng; Công ty TNHH Đầu tư thương mại dịch vụ An Lộc dự thầu với giá 24,85 tỷ đồng; Công ty TNHH TMDV Phúc An Phát có giá dự thầu 25,017 tỷ đồng. Chủ đầu tư đã chọn nhà thầu có giá dự thầu thấp nhất (giảm hơn 17%) trúng thầu. Bất cập xuất hiện ngay sau khi ký hợp đồng do Công ty TNHH TMDV Vệ sinh Sao Việt không thể huy động, bố trí đủ nhân sự thực hiện Gói thầu. Đội ngũ nhân sự được bố trí bị đánh giá không đáp ứng các tiêu chuẩn của HSMT, bị lập nhiều biên bản vi phạm, ảnh hưởng đến hoạt động chăm sóc bệnh nhi. Bệnh viện phải xem xét khả năng chấm dứt hợp đồng với nhà thầu yếu kém.

Theo một số nhà thầu, cung cấp dịch vụ tại bệnh viện thường huy động số lượng nhân sự lớn, làm việc trong môi trường áp lực, nhiều tác động đến sức khỏe. Do đó, để thu hút và giữ chân người lao động cần chế độ lương, thưởng, bảo hiểm, đào tạo, phúc lợi tương xứng. Các nhà thầu dự thầu giá thấp bất thường sẽ dẫn tới khủng hoảng quản trị ngay khi ký hợp đồng vì không bố trí đủ nhân sự, tuyển dụng lao động thời vụ, chưa được đào tạo vì chi phí trả cho đội ngũ này đã bị bào mòn, không đủ cạnh tranh.

Tại Bệnh viện Chợ Rẫy, Gói thầu Cung cấp dịch vụ bảo trì, bảo dưỡng máy lạnh cũng gặp nhiều hệ lụy khi lựa chọn nhà thầu giá thấp nhất trong 4 nhà thầu dự thầu. Gói thầu có giá 5,497 tỷ đồng, giá trúng thầu là 4,091 tỷ đồng (giảm 26%). Sau khỉ ký hợp đồng, chỉ trong hơn 3 tuần, Bệnh viện Chợ Rẫy đã lập gần 10 biên bản phạt chậm hợp đồng. Các biên bản đều đề cập đến tình trạng: nhà thầu chưa đáp ứng nhân công, số lượng nhân công rất ít, không có lịch trực (thứ Bảy, Chủ nhật và đêm), khối lượng máy lạnh cần bảo trì rất lớn, nhà thầu thi công chậm tiến độ so với yêu cầu… Cuối cùng, Bệnh viện buộc phải chấm dứt hợp đồng với nhà thầu.

Kết nối đầu tư