 |
| Dự thảo Nghị định quy định chi tiết về hợp đồng xây dựng (thay thế Nghị định số 37/2015/NĐ-CP và Nghị định số 50/2021/NĐ-CP) áp dụng cho tất cả các hợp đồng xây dựng. Ảnh: Trang Xinh |
Công tác quản lý hợp đồng xây dựng có vai trò quan trọng để bảo đảm hiệu quả dự án đầu tư. Khung khổ pháp lý hiện hành còn những khó khăn, vướng mắc gì đặt ra yêu cầu cần thiết phải xây dựng nghị định mới quy định chi tiết về hợp đồng xây dựng, thưa ông?
Ngày 10/12/2025, Quốc hội đã thông qua Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 (sau đây gọi là Luật Xây dựng năm 2025) với một số thay đổi, điều chỉnh các quy định về hợp đồng xây dựng. Điều này đòi hỏi văn bản hướng dẫn cần sửa đổi kịp thời để cụ thể hóa các quy định của pháp luật về quản lý hợp đồng xây dựng cho phù hợp quy định mới tại Luật Xây dựng năm 2025; đồng thời bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với hệ thống pháp luật về đấu thầu, pháp luật về dân sự.
Bên cạnh đó, trong những năm gần đây, bối cảnh kinh tế, địa chính trị thế giới có nhiều diễn biến khó lường, ngoài dự báo, tác động lớn đến tình hình kinh tế trong nước, diễn biến giá cả nguyên, nhiên vật liệu, chi phí đầu vào tác động đến chi phí đầu tư xây dựng cũng như việc thực hiện, quản lý hợp đồng xây dựng.
Cùng với đó, để đồng thời thực hiện 3 đột phá chiến lược, trong đó có lĩnh vực đầu tư phát triển hạ tầng, nhiều cơ chế, chính sách đặc thù đã được ban hành để thực hiện dự án trong lĩnh vực này. Chính vì vậy, các quy định tại Nghị định số 37/2015/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 50/2021/NĐ-CP và Nghị định số 35/2023/NĐ-CP) tuy cơ bản đã đáp ứng yêu cầu về quản lý hợp đồng xây dựng (đối với các dự án sử dụng vốn đầu tư công, vốn nhà nước ngoài đầu tư công, các dự án PPP) nhưng đòi hỏi vẫn phải tiếp tục được nghiên cứu sửa đổi, bổ sung để giải quyết những vấn đề mới phát sinh từ thực tiễn phù hợp với điều kiện mới.
Ngoài ra, qua theo dõi, ghi nhận ý kiến phản ánh của các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp, quá trình áp dụng các quy định tại Nghị định số 37/2015/NĐ-CP còn một số khó khăn, vướng mắc cần tháo gỡ. Cụ thể, về phạm vi điều chỉnh, Nghị định số 37/2015/NĐ-CP chỉ áp dụng đối với các dự án sử dụng vốn đầu tư công, vốn nhà nước ngoài đầu tư công và dự án PPP, chưa có quy định đối với các hợp đồng xây dựng thuộc các dự án đầu tư khác; một số quy định chưa cụ thể, chi tiết, chưa thống nhất với các pháp luật khác có liên quan (về thời gian thực hiện hợp đồng, tiến độ thực hiện hợp đồng, thời gian hiệu lực của hợp đồng…); thiếu quy định đối với tình huống phát sinh trong thực tế (như biến động giá khi kéo dài thời gian thực hiện hợp đồng trọn gói, kéo dài tiến độ, thời gian thực hiện hợp đồng do yêu cầu của cấp có thẩm quyền…). Nghị định số 37/2015/NĐ-CP cũng chưa quy định về hợp đồng EC, EP, PC, hợp đồng theo kết quả đầu ra, hợp đồng theo tỷ lệ phần trăm; trường hợp đơn phương quyết toán, chấm dứt và thanh lý hợp đồng xây dựng.
Từ những khó khăn, vướng mắc và yêu cầu nêu trên, Dự thảo Nghị định có những điểm sửa đổi, bổ sung lớn nào, thưa ông?
Bên cạnh những nội dung kế thừa quy định tại Nghị định số 37/2015/NĐ-CP đã được thực tế chứng minh là phù hợp, không vướng mắc trong thực hiện; lược bỏ một số nội dung được chuyển lên quy định tại Luật Xây dựng năm 2025, hoặc được quy định tại các văn bản có liên quan, Dự thảo Nghị định đã sửa đổi, bổ sung nhiều nội dung mới xuất phát từ yêu cầu thực tiễn.
Về phạm vi áp dụng, các quy định tại Dự thảo Nghị định áp dụng cho tất cả các hợp đồng xây dựng, không chỉ đối với hợp đồng xây dựng thuộc dự án đầu tư công, dự án PPP. Sửa đổi, bổ sung, làm rõ các quy định về thời gian thực hiện hợp đồng xây dựng; thời gian có hiệu lực của hợp đồng xây dựng; tiến độ thực hiện hợp đồng xây dựng để bảo đảm phù hợp với thực tiễn và quy định của pháp luật có liên quan. Sửa đổi, bổ sung các quy định về nội dung và khối lượng công việc; nghĩa vụ lập tiến độ cho từng loại công việc đối với hợp đồng EC, EP, PC; phạm vi áp dụng các hình thức giá hợp đồng; thanh toán và hồ sơ thanh toán đối với hợp đồng xây dựng mới được bổ sung.
Dự thảo Nghị định cũng sửa đổi, bổ sung quy định phương pháp điều chỉnh đơn giá và giá hợp đồng (hiện được quy định tại Thông tư số 02/2023/TT-BXD), nội dung, thủ tục sửa đổi hợp đồng xây dựng; tạm dừng và chấm dứt hợp đồng xây dựng; thanh toán, quyết toán và thanh lý hợp đồng xây dựng. Bổ sung các quy định về điều chỉnh khối lượng công việc giữa các thành viên trong liên danh (hiện được quy định tại Thông tư số 02/2023/TT-BXD); về trách nhiệm đánh giá tác động của các sự kiện bất khả kháng đến tiến độ thực hiện hợp đồng của các bên có liên quan; về đơn phương chấm dứt, quyết toán, thanh lý hợp đồng xây dựng. Ngoài ra, một số quy định khác đã được áp dụng ổn định tại Thông tư số 02/2023/TT-BXD cũng được đưa vào Dự thảo Nghị định.
Ông nhận định như thế nào về tác động của Nghị định khi đi vào thực thi?
Việc ban hành Nghị định sẽ hoàn thiện đồng bộ hệ thống pháp luật về xây dựng, cụ thể hóa các quy định của pháp luật về quản lý hợp đồng xây dựng phù hợp với Luật Xây dựng năm 2025 và các quy định của pháp luật có liên quan đến hợp đồng xây dựng; bảo đảm tính minh bạch, đồng bộ của hệ thống pháp luật, khắc phục các bất cập, vướng mắc trong thực tế.
Đồng thời, Nghị định phân cấp tối đa cho các bên chịu trách nhiệm quyết định toàn diện trong việc quản lý thực hiện hợp đồng xây dựng; tạo môi trường pháp lý ổn định, minh bạch, thuận lợi cho các chủ thể có liên quan. Từ đó, góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả đầu tư các dự án, tăng tính cạnh tranh, minh bạch cho thị trường xây dựng, chống thất thoát, lãng phí trong đầu tư xây dựng.
Bộ Xây dựng sẽ tiếp tục tiếp thu các ý kiến góp ý để hoàn thiện Dự thảo Nghị định, đáp ứng tốt nhất yêu cầu thực tiễn trong công tác xác lập và quản lý thực hiện hợp đồng xây dựng hiện nay.
