 |
| Nhiều gói thầu xây lắp thường chỉ yêu cầu nhà thầu có biện pháp tổ chức thi công đầy đủ, chi tiết, phù hợp cho từng hạng mục kèm bản vẽ minh họa. Ảnh minh họa: Nhã Chi |
Mới đây, tại Gói thầu Thi công xây dựng thuộc Dự án Đường từ Quốc lộ 57 đến đê bao Tân Thành Bình - Thạnh Ngãi - Phú Mỹ (ĐT.DK.09), huyện Mỏ Cày Bắc, do Ban Quản lý dự án khu vực Mỏ Cày Bắc (tỉnh Vĩnh Long) làm chủ đầu tư, một nhà thầu phản ánh tiêu chuẩn đánh giá kỹ thuật trong HSMT được xây dựng khá mơ hồ, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả lựa chọn nhà thầu.
Theo phản ánh, đối với nội dung “tổ chức thi công, bộ máy quản lý”, HSMT yêu cầu nhà thầu tự khảo sát hiện trường để đề xuất biện pháp phù hợp nhưng không nêu rõ nhà thầu cần thuyết minh những biện pháp nào, mức độ, căn cứ đánh giá tính hợp lý. Tương tự, các yêu cầu về “giải pháp kỹ thuật thi công”, “biểu tiến độ thi công” cũng được quy định theo hướng chung chung, không xác định cụ thể các công việc chính, phụ mà nhà thầu cần trình bày. Điều này khiến nhà thầu gặp khó khăn trong việc xây dựng HSDT cũng như không có cơ sở rõ ràng để đối chiếu khi bị đánh giá không đạt. “Chủ đầu tư cần quy định cụ thể, chi tiết các nội dung mà nhà thầu phải thuyết minh. Khi đó, việc đánh giá đạt hay không đạt mới đủ thuyết phục, hạn chế phát sinh khiếu nại, khiếu kiện”, đại diện nhà thầu nêu quan điểm.
Thực tế, nhiều gói thầu phát sinh kiến nghị do nhà thầu không đồng thuận với đánh giá kỹ thuật của tổ chuyên gia. Đơn cử, tại Gói thầu số 01 Thi công xây dựng, mua sắm và lắp đặt thiết bị thuộc Dự án Cải tạo cơ sở vật chất đảm bảo vận hành bộ máy tổ chức chính quyền 2 cấp do UBND xã Quý Lộc (tỉnh Thanh Hóa) làm chủ đầu tư, Công ty TNHH Xây dựng và Phát triển hạ tầng Quang Minh đã kiến nghị sau khi bị đánh giá không đạt yêu cầu kỹ thuật.
Theo Nhà thầu, việc tổ chuyên gia kết luận HSDT không đáp ứng yêu cầu kỹ thuật với lý do “không có bảng/biểu đồ tiến độ huy động vật tư, vật liệu” là chưa phù hợp, bởi HSMT không quy định cụ thể nội dung này. Nhà thầu cho rằng đây là đánh giá mang tính hình thức, cảm tính, vượt ra ngoài yêu cầu của HSMT, không phản ánh đúng bản chất và mức độ đáp ứng của HSDT.
Đại diện Công ty CP Đầu tư xây dựng Tây Ninh cho biết, nhiều gói thầu xây lắp thường chỉ yêu cầu nhà thầu “có biện pháp tổ chức thi công đầy đủ, chi tiết, phù hợp cho từng hạng mục” kèm bản vẽ minh họa, không quy định cụ thể tiêu chí đánh giá đối với các yếu tố như tính khả thi, mức độ chi tiết hay mức độ phù hợp của giải pháp thi công. Trong khi đó, các nhận xét đánh giá lại thường mang tính định tính, thiếu căn cứ rõ ràng, dẫn đến tình trạng có nhà thầu bị đánh giá không đáp ứng dù biện pháp thi công được xây dựng phù hợp với thực tiễn và thông lệ thi công phổ biến.
Không chỉ lĩnh vực xây lắp, các gói thầu tư vấn cũng thường xuyên phát sinh phản ánh liên quan đến tính chủ quan trong đánh giá kỹ thuật - nội dung cốt lõi tại HSDT.
Ông Nguyễn Văn Sinh, Giám đốc Công ty CP Tư vấn xây dựng và Đo đạc bản đồ Linh Sơn cho biết, tại các gói thầu tư vấn, phần giải pháp và phương pháp luận thường chiếm từ 30 - 40% tổng số điểm kỹ thuật. Theo quy định, căn cứ để nhà thầu xây dựng nội dung này được thể hiện tại Chương V - Điều khoản tham chiếu của HSMT, bao gồm các nội dung như mô tả dự án, phạm vi công việc, nhiệm vụ cụ thể của nhà thầu tư vấn… Tuy nhiên, thực tế nhiều HSMT tư vấn được xây dựng sơ sài, thiếu dữ liệu cần thiết theo quy định, trong khi các yêu cầu làm rõ của nhà thầu không được giải đáp đầy đủ dẫn đến khó khăn trong quá trình lập HSDT và tiềm ẩn nguy cơ bị đánh giá “không đạt” về phương pháp luận.
Theo ông Sinh, phương pháp luận là nội dung mang tính lý thuyết, khó xác định đúng sai tuyệt đối. Trong nhiều trường hợp, việc đánh giá hợp lý hay không hợp lý phụ thuộc đáng kể vào quan điểm chủ quan của tổ chuyên gia hoặc chủ đầu tư. Đây là một trong những nguyên nhân phổ biến dẫn đến kiến nghị trong đấu thầu.
Để hạn chế tình trạng đánh giá cảm tính, nhiều nhà thầu cho rằng, các tiêu chí kỹ thuật trong HSMT cần được xây dựng theo hướng rõ ràng, minh bạch và có tính định lượng cao hơn, đặc biệt với các nội dung về biện pháp thi công, tiến độ, giải pháp kỹ thuật hay phương pháp luận tư vấn. Đồng thời, cơ quan quản lý cần tiếp tục rà soát, chuẩn hóa hệ thống tiêu chí đánh giá kỹ thuật nhằm bảo đảm khách quan, minh bạch và tạo lập môi trường cạnh tranh công bằng, lành mạnh.
