 |
| Quang cảnh phiên thảo luận tại Tổ 5 (Ảnh: Xuân Quý) |
Đề nghị nâng độ tuổi được mua, sử dụng thuốc lá
Đóng góp ý kiến đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, đại biểu Nguyễn Hải Long, Đoàn ĐBQH thành phố Đà Nẵng tán thành việc dự thảo Luật tăng trách nhiệm của người bán, yêu cầu kiểm tra căn cước, VNeID, cấm bán thuốc lá trên nền tảng số, cấm trưng bày sản phẩm. Nhận định đây là những bước tiến so với Luật năm 2012, tuy nhiên, đại biểu cho rằng các biện pháp này vẫn dừng ở mốc 18 tuổi, trong khi số liệu cho thấy mốc 18 tuổi chưa bảo vệ được lứa tuổi dễ bắt đầu hút thuốc nhất.
Đại biểu Nguyễn Hải Long phân tích, trước 18 tuổi, phần lớn các em còn sống cùng bố mẹ, đi học phổ thông, có gia đình và thầy cô quản lý, ít tiền riêng, nên tỷ lệ hút thuốc còn thấp. Qua tuổi 18, hoàn cảnh của các em thay đổi cùng một lúc. Nhiều em rời gia đình lên thành phố học đại học, ở ký túc xá, nhà trọ; nhiều em đi làm, có đồng lương đầu tiên. Không có bố mẹ bên cạnh, có tiền riêng, sống trong nhóm bạn mới, lại được pháp luật cho phép mua, thì việc bắt đầu hút thuốc rất dễ xảy ra.
Kết quả là tỷ lệ hút thuốc ở nam giới tăng từ 5,46% ở tuổi 15–19 lên 32,6% ở tuổi 20–24, gấp gần 6 lần, và khoảng một nửa số nam giới đang hút hằng ngày bắt đầu hút từ 19 tuổi trở lên.
Sau 21 tuổi, phần lớn thanh niên đã ra trường, có việc làm, chuẩn bị lập gia đình; tâm lý ổn định hơn, ít bị bạn bè lôi kéo và biết cân nhắc lợi hại hơn, xác suất bắt đầu hút thuốc sau 21 tuổi thấp hơn nhiều so với lứa tuổi trước đó.
“Ở Hoa Kỳ, khoảng 95% người hút thuốc bắt đầu trước 21 tuổi; ở Singapore, gần 95% người hút thuốc hút điếu đầu tiên trước 21 tuổi. Như vậy, từ 18 đến 21 tuổi là giai đoạn dễ bắt đầu hút thuốc nhất, và đây lại là giai đoạn Luật hiện hành và dự thảo chưa bảo vệ. Thanh niên chưa hút thuốc đến 21 tuổi thì phần lớn sẽ không hút thuốc suốt đời”, đại biểu Nguyễn Hải Long khẳng định và đề nghị nâng độ tuổi được mua, sử dụng thuốc lá lên 21 tuổi. “Chỉ ba năm trong luật nhưng bảo vệ sức khỏe nhiều thế hệ người Việt Nam”, đại biểu nêu rõ.
Dẫn chứng kinh nghiệm quốc tế, đại biểu Nguyễn Hải Long cho biết mô hình của Viện Y học Hoa Kỳ chứng minh việc nâng độ tuổi lên 21 giúp giảm tỷ lệ hút thuốc tới 12%, hiệu quả gấp 4 lần so với chỉ nâng lên 19 tuổi. Hiện tại, đã có ít nhất 15 quốc gia (trong đó có Singapore) áp dụng mốc 21 tuổi và đạt được những cải thiện rõ rệt.
Sửa đổi 6 luật về y tế: Giảm thủ tục không được đồng nghĩa với giảm trách nhiệm bảo vệ người yếu thế
Cơ bản tán thành sự cần thiết sửa đổi, bổ sung 6 luật về y tế để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, tháo gỡ khó khăn trong tổ chức thực hiện và đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, tuy nhiên, đại biểu Trần Mạnh Huy, Đoàn ĐBQH thành phố Đà Nẵng nhấn mạnh, giảm thủ tục không được đồng nghĩa với giảm trách nhiệm bảo vệ những người yếu thế.
“Liệu trẻ em có được bảo vệ tốt hơn? Người khuyết tật có thuận lợi hơn trong tiếp cận chính sách và cơ hội việc làm? Người cao tuổi có được chăm sóc an toàn hơn? Người bệnh có được tiếp cận sớm hơn với thuốc mới, công nghệ điều trị tiên tiến, với chi phí hợp lý hơn?”, đại biểu đặt câu hỏi.
Tại Điều 1, dự thảo Luật bãi bỏ Điều 56, Điều 57 của Luật Trẻ em và sửa đổi Điều 58, Điều 59 theo hướng chuyển từ đăng ký hoạt động sang thông báo, tăng cường hậu kiểm đối với cơ sở cung cấp dịch vụ bảo vệ trẻ em.
Tương tự, Điều 2 và Điều 5 sửa đổi các quy định về quản lý cơ sở chăm sóc người khuyết tật, người cao tuổi.
Đại biểu nêu vấn đề: Nếu một cơ sở chăm sóc không bảo đảm điều kiện chuyên môn, nhân lực hoặc xảy ra vi phạm nghiêm trọng thì cơ quan nào có trách nhiệm phát hiện sớm? Ai được quyền can thiệp khẩn cấp? Khi cơ sở bị đình chỉ, những người đang được chăm sóc sẽ được chuyển đến đâu, ai chịu trách nhiệm tiếp tục chăm sóc và chi phí phát sinh được xử lý thế nào?
Từ đó, đại biểu đề nghị hoàn thiện Điều 58, Điều 59 Luật Trẻ em; khoản 3 Điều 47 Luật Người khuyết tật và khoản 2 Điều 20 Luật Người cao tuổi theo hướng xác lập các nguyên tắc bắt buộc về an toàn, trách nhiệm hậu kiểm theo mức độ rủi ro, xử lý vi phạm và bảo đảm chăm sóc liên tục khi cơ sở bị đình chỉ, chấm dứt hoạt động.
Từ góc độ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, đại biểu Trần Mạnh Huy cho rằng, dự án Luật cần tháo gỡ những rào cản để người dân Việt Nam tiếp cận sớm hơn với các thành tựu y học và công nghệ tiên tiến của thế giới.
“Hiện nay, khoa học y học phát triển rất nhanh. Nhiều loại thuốc mới, thuốc sinh học, thiết bị chẩn đoán, thiết bị điều trị và giải pháp y tế ứng dụng trí tuệ nhân tạo đang tạo ra những khả năng mới trong phát hiện và điều trị bệnh. Có những sản phẩm đã được cơ quan quản lý uy tín như FDA của Hoa Kỳ hoặc cơ quan có thẩm quyền tại châu Âu, Nhật Bản đánh giá và cho phép lưu hành. Tuy nhiên, khi đưa vào Việt Nam, doanh nghiệp vẫn phải thực hiện các thủ tục và đáp ứng những điều kiện theo pháp luật của Việt Nam”, đại biểu nêu lên vấn đề còn tồn tại.
Đại biểu đề nghị Chính phủ nghiên cứu hoàn thiện cơ chế thẩm định có tham chiếu quốc tế, áp dụng theo mức độ rủi ro; sử dụng lại kết quả đánh giá chất lượng, an toàn, hiệu quả khi đủ điều kiện; quy định rõ thời hạn xử lý và tăng cường hậu kiểm, cảnh báo, thu hồi khi phát hiện rủi ro.
“Chúng ta phải kiểm soát rủi ro của công nghệ y tế, nhưng không nên để những thủ tục không cần thiết trở thành rào cản khiến người dân chậm được hưởng lợi từ tiến bộ khoa học”, đại biểu Trần Mạnh Huy khẳng định.
Hiến mô, bộ phận cơ thể người: Đảm bảo tính nhân văn nhưng phải phòng tránh nguy cơ trục lợi
Thảo luận tại tổ về dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi), các đại biểu nhận định đây là dự án Luật rất quan trọng, mang ý nghĩa nhân văn, nhân đạo sâu sắc, tuy nhiên cũng có nhiều nội dung phức tạp, nhạy cảm cả về mặt y khoa và pháp lý, dễ phát sinh nguy cơ trục lợi hoặc lạm dụng nếu không quy định chặt chẽ. Nhiều ý kiến đại biểu quan tâm tới quy định về độ tuổi được hiến mô, bộ phận cơ thể người.
Ngoài các quy định về cho phép người từ đủ 18 tuổi trở lên được đăng ký hiến, dự thảo Luật đã bổ sung quy định người dưới 18 tuổi được đăng ký hiến khi có sự đồng ý bằng văn bản của người đại diện và của người đó.
Dự thảo Luật cũng bổ sung các trường hợp được hiến mô, cho phép người hiến mô tái sinh như tế bào gốc, máu, huyết tương. Trong đó, người từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi được hiến mô tái sinh cho thành viên trong gia đình khi không có người hiến khác phù hợp và phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện bảo vệ người chưa thành niên. Người dưới 15 tuổi được hiến mô tái sinh cho cha đẻ, mẹ đẻ, anh chị em ruột khi không có người hiến khác phù hợp và phải đáp ứng các điều kiện bảo vệ người chưa thành niên.
Trưởng Đoàn ĐBQH thành phố Quảng Ninh Quản Minh Cường đề nghị rà soát kĩ lưỡng các điều kiện hiến tạng đối với người còn sống, người dưới 18 tuổi, các trường hợp chưa đăng ký hiến tạng. Đại biểu cho rằng, để tránh nguy cơ trục lợi, cần quy định rõ: ngoại trừ trường hợp người bị chết não do tai nạn hoặc có bệnh tật không thể chữa trị thì cha mẹ có thể đại diện quyết định hiến tạng; còn đối với người sống khỏe mạnh, bắt buộc phải đủ 18 tuổi trở lên mới được hiến mô, tạng, để đảm bảo khả năng tự quyết định hành vi của mình.
Đại biểu Quản Minh Cường cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thiết lập hệ thống thông tin, điều phối quốc gia về ghép tạng, có mã số quản lý thống nhất, khắc phục triệt để tình trạng bảo quản và vận chuyển tạng kém dẫn đến hư hỏng nguồn tạng hiến quý giá. Ngân sách nhà nước cần ưu tiên đầu tư nguồn lực cho hệ thống ngân hàng mô. Kiến nghị Quốc hội xem xét bổ sung điều luật cụ thể quy định cơ chế hiến tạng đối với phạm nhân bị thi hành án tử hình.
Đồng tình với ý kiến của đại biểu Quản Minh Cường, Phó Trưởng đoàn ĐBQH thành phố Quảng Ninh Nguyễn Thị Thu Hà cho rằng, không nên quy định việc hiến mô, tạng, mô tái sinh đối với người dưới 18 tuổi khi còn sống, trừ trường hợp chết não, chết tuần hoàn, bởi đây là nhóm đối tượng cần được bảo vệ đặc biệt.
Đại biểu đề nghị bổ sung quy định người hiến tạng khi còn sống được theo dõi sức khỏe định kỳ, nhằm kịp thời phát hiện và điều trị các biến chứng liên quan trực tiếp đến việc hiến bộ phận cơ thể, đồng thời được hỗ trợ tư vấn tâm lý khi cần thiết.
Đối với quy định người từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi được hiến mô tái sinh cho thành viên trong gia đình, đại biểu Trần Thị Kim Nhung, Đoàn ĐBQH thành phố Quảng Ninh đề nghị làm rõ khái niệm “thành viên trong gia đình”, thu hẹp danh mục đối tượng được nhận hiến.
Đối với trường hợp người nước ngoài được ghép bộ phận cơ thể tại Việt Nam, đại biểu cho rằng cần quy định cụ thể các trường hợp được ghép nhằm ngăn chặn nguy cơ tội phạm mua bán mô, bộ phận cơ thể và tránh bị lạm dụng dưới hình thức "du lịch ghép tạng".
Dự thảo Luật quy định người Việt Nam chỉ được ra nước ngoài để hiến bộ phận cơ thể người trong trường hợp có cùng dòng máu về trực hệ hoặc có họ trong phạm vi ba đời với người được ghép. Đại biểu đề nghị cần quy định rõ ràng, chặt chẽ hơn về thủ tục xác nhận, chứng minh quan hệ huyết thống ba đời, đặc biệt khi người nhận là người nước ngoài, để tránh nguy cơ lạm dụng, trục lợi.
