 |
| Tính đến ngày 31/5/2026, cả nước giải ngân khoảng 99.885,8 tỷ đồng, đạt 21,65% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Ảnh: Ngọc Tuấn |
Phân bổ vốn cơ bản hoàn tất, giải ngân tăng tốc
Theo Bộ Tài chính, đến hết tháng 5/2026, các bộ, cơ quan trung ương và địa phương đã phân bổ chi tiết khoảng 1,004 triệu tỷ đồng, đạt 97,8% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Số vốn chưa phân bổ còn khoảng 22.732 tỷ đồng, tương đương 2,2% kế hoạch. Kết quả này là một dấu hiệu tốt so với những năm trước, khi việc giao và phân bổ vốn thường kéo dài, thậm chí hết nửa đầu năm mới hoàn tất.
Tính đến ngày 31/5/2026, cả nước giải ngân khoảng 99.885,8 tỷ đồng, đạt 21,65% kế hoạch Thủ tướng giao, cao hơn cùng kỳ năm 2025. Bộ Tài chính đánh giá, kết quả này có được nhờ Chính phủ và Thủ tướng triển khai đồng bộ nhiều giải pháp ngay từ đầu năm; liên tục tổ chức các hội nghị chuyên đề, các phiên họp Chính phủ, ban hành nghị quyết, công điện và thành lập các tổ công tác kiểm tra, đôn đốc tại nhiều địa phương, dự án trọng điểm.
Số liệu giải ngân mới nhất cho thấy đà tăng tốc giải ngân dòng vốn đầu tư công trong 2 tháng gần đây rõ nét. Tuy vậy, sau 5 tháng vẫn cho thấy khối lượng công việc còn rất lớn trong 7 tháng cuối năm nếu muốn hoàn thành mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch vốn đã giao.
Bức tranh phân hóa ở nhiều công trình trọng điểm
Nếu nhìn ở quy mô toàn quốc, tỷ lệ giải ngân hơn 21% sau 5 tháng là kết quả tích cực. Tuy nhiên, bức tranh thực tế cho thấy mức độ hấp thụ vốn đang có sự chênh lệch rất lớn giữa các dự án. Theo báo cáo của Bộ Tài chính, nhóm dự án giao thông trọng điểm quốc gia được bố trí kế hoạch vốn hơn 223 nghìn tỷ đồng, trong đó lĩnh vực đường bộ chiếm hơn 106 nghìn tỷ đồng. Đến hết tháng 5, nhóm dự án đường bộ đã giải ngân khoảng 44.900 tỷ đồng, đạt hơn 42% kế hoạch.
Đáng chú ý là Dự án Cao tốc Cà Mau - Đất Mũi đã giải ngân hơn 15.105 tỷ đồng, tương đương 75,5% kế hoạch. Cũng tại Cà Mau, hai dự án gắn với chiến lược phát triển kinh tế biển là Đường kết nối ra cảng Hòn Khoai và Cảng tổng hợp lưỡng dụng Hòn Khoai đang ghi nhận kết quả tích cực với số vốn giải ngân lần lượt khoảng 6.818 tỷ đồng (97,4% kế hoạch) và khoảng 4.150 tỷ đồng (83% kế hoạch).
Tại vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, Dự án Đường Vành đai 4 TP.HCM với kế hoạch vốn năm 2026 hơn 12.462 tỷ đồng, hiện đã giải ngân khoảng 7.443 tỷ đồng, đạt 46,5% kế hoạch. Dự án Mở rộng cao tốc TP.HCM - Long Thành cũng đạt tỷ lệ giải ngân 57,7%, tương ứng hơn 1.370 tỷ đồng.
Nhiều dự án cao tốc PPP cũng ghi nhận kết quả khả quan như cao tốc Gia Nghĩa - Chơn Thành đạt 67,8%; cao tốc Dầu Giây - Tân Phú đạt 66,7%; cao tốc Hữu Nghị - Chi Lăng đạt 55,7%.
Bên cạnh những điểm sáng là rất nhiều dự án đang giải ngân ở mức thấp. Tại Đồng bằng sông Cửu Long, Dự án Cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng giai đoạn 1 được bố trí hơn 7.200 tỷ đồng nhưng mới giải ngân đạt 11,9% kế hoạch. Tương tự, Dự án Cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột mới đạt tỷ lệ giải ngân 7,2%; Dự án Cao tốc Cao Lãnh - An Hữu đạt khoảng 6%; Dự án Cao tốc TP.HCM - Mộc Bài đạt 0,9%...
Trong lĩnh vực đường sắt, Dự án Đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam được bố trí kế hoạch vốn hơn 56.846 tỷ đồng nhưng mới giải ngân khoảng 928 tỷ đồng, tương đương 1,6% kế hoạch. Trong khi đó, Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng được giao hơn 48.103 tỷ đồng nhưng mới giải ngân khoảng 819 tỷ đồng, đạt 1,7% kế hoạch.
Từ áp lực giải ngân đến yêu cầu nâng cao hiệu quả đầu tư
Theo Bộ Tài chính, những khó khăn lớn nhất đối với các dự án đầu tư công gồm: biến động giá và nguồn cung vật liệu xây dựng; giải phóng mặt bằng; năng lực của một số chủ đầu tư, ban quản lý dự án và nhà thầu; các vướng mắc về thể chế, thủ tục pháp lý; cùng với công tác nghiệm thu, thanh toán. Riêng đối với các dự án giao thông, tình trạng thiếu hụt cát, đất đắp, vật liệu san lấp, cùng với việc hoàn thiện thủ tục khai thác mỏ vật liệu ở một số địa phương đang ảnh hưởng đáng kể đến tiến độ thực hiện.
Bên cạnh những lực cản quen thuộc, một số dự án đường sắt quốc gia cũng đang tác động mạnh đến tiến độ giải ngân chung của cả nước. Cụ thể, tiến độ hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng Dự án Đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam được điều chỉnh từ quý III/2026 sang quý IV/2028, khiến nhu cầu vốn thực tế do các địa phương đăng ký giảm mạnh so với kế hoạch ban đầu. Trong khi đó, Dự án Đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng phải nghiên cứu điều chỉnh hướng tuyến tại một số đoạn do phát hiện các đới đứt gãy địa chất lớn trong quá trình khảo sát. Những thay đổi này làm chậm tiến độ triển khai công tác giải phóng mặt bằng, đồng thời dẫn đến việc phải rà soát, điều chỉnh kế hoạch vốn. Thách thức của đầu tư công hiện nay không còn nằm ở khâu bố trí vốn, mà ngày càng phụ thuộc vào mức độ sẵn sàng của dự án và năng lực tổ chức thực hiện.
Trước những khó khăn đang đặt ra, Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tiếp tục coi giải ngân đầu tư công là nhiệm vụ chính trị trọng tâm của năm 2026. Theo đó, trọng tâm điều hành không chỉ là đẩy nhanh tiến độ thực hiện dự án mà còn nâng cao chất lượng giải ngân, bảo đảm hiệu quả sử dụng vốn. Thời gian tới các cơ quan quản lý cần tập trung hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng; tháo gỡ khó khăn về vật liệu xây dựng; đẩy nhanh thủ tục đầu tư; tăng cường trách nhiệm người đứng đầu; đồng thời tiếp tục kiểm tra, giám sát, đánh giá kết quả giải ngân của từng bộ, ngành và địa phương.
Nhìn từ bức tranh 5 tháng đầu năm có thể thấy, khi kế hoạch vốn đã cơ bản được phân bổ đầy đủ, thách thức đối với công tác giải ngân là năng lực chuẩn bị dự án, tổ chức thi công, giải phóng mặt bằng và xử lý các điểm nghẽn phát sinh trong quá trình thực hiện. Trong bối cảnh đầu tư công tiếp tục được xác định là động lực dẫn dắt tăng trưởng, khoảng cách giữa những dự án đang tăng tốc và những dự án còn chậm tiến độ sẽ là phép thử rõ nhất đối với hiệu quả điều hành, chất lượng quản trị dự án...
