 |
| Ảnh chỉ mang tính minh họa: Ảnh AI |
Thông qua phản ánh của các nhà thầu, phóng viên ghi nhận tình trạng tại một số gói thầu mua sắm thiết bị, dù không yêu cầu giấy phép bán hàng, giấy ủy quyền bán hàng hay giấy chứng nhận quan hệ đối tác, nhưng chủ đầu tư vẫn yêu cầu cung cấp hợp đồng nguyên tắc với đơn vị cung cấp thiết bị đối với những hàng hóa không phải do nhà thầu tự sản xuất. Tiêu chí này được đưa vào phần đánh giá kỹ thuật, phương thức đánh giá đạt/không đạt.
Điển hình là Gói thầu số 03 Mua sắm, lắp đặt thiết bị có giá 23,251 tỷ đồng, thuộc Dự án Mua sắm, bổ sung trang thiết bị giáo dục các trường Mầm non trên địa bàn xã Tây Phương (Hà Nội), do Ban Quản lý dự án đầu tư - hạ tầng xã Tây Phương làm chủ đầu tư.
Theo phản ánh, HSMT không yêu cầu giấy phép bán hàng, giấy ủy quyền bán hàng, giấy chứng nhận quan hệ đối tác hoặc giấy cam kết hỗ trợ kỹ thuật, bảo hành của nhà sản xuất hoặc đại lý phân phối. Tuy nhiên, HSMT yêu cầu nhà thầu nộp hợp đồng nguyên tắc với đơn vị cung cấp thiết bị đối với những thiết bị nhà thầu không tự sản xuất. Theo nhà thầu, yêu cầu này về bản chất là một yêu cầu biến tướng của giấy ủy quyền bán hàng, trong khi các thiết bị được mời thầu chủ yếu là hàng hóa thông dụng, có sẵn trên thị trường. Dù thu hút 2 nhà thầu tham dự, ngày 25/9/2026, Gói thầu bị hủy do không có nhà thầu đáp ứng yêu cầu kỹ thuật của HSMT.
Một nhà thầu cho biết, một trong những nguyên nhân khiến hồ sơ dự thầu không đáp ứng là nhà thầu không đề xuất được hợp đồng nguyên tắc cung cấp hàng hóa với đơn vị cung cấp theo yêu cầu của HSMT.
Không chỉ tại xã Tây Phương, yêu cầu về hợp đồng nguyên tắc với đơn vị cung cấp cũng xuất hiện tại một số gói thầu mua sắm thiết bị khác tại Hà Nội. Theo đó, tại Gói thầu số 3 Cung cấp lắp đặt thiết bị (dự toán 30,67 tỷ đồng) thuộc Dự án Mua sắm bổ sung cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy và học tại các trường công lập thuộc phường Đống Đa, HSMT yêu cầu nhà thầu đề xuất hợp đồng nguyên tắc với đơn vị cung cấp thiết bị. Kết quả, Gói thầu chỉ có 1 nhà thầu tham dự; giá trúng thầu giảm gần 2,9% so với dự toán.
Câu chuyện tương tự được ghi nhận tại Gói thầu 09 Mua sắm, lắp đặt thiết bị giảng dạy và nội thất trường học thuộc Dự án Xây dựng, nâng cấp, cải tạo Trường THCS Hiệp Hòa tại khu Kim Lăng, phường Hiệp Hòa, TP. Quảng Ninh, do Trung tâm cung ứng dịch vụ phường Hiệp Hòa làm chủ đầu tư. Để đánh giá tính hợp lệ của hàng hóa, HSMT quy định: “đối với trường hợp hàng hóa, thiết bị không phải do nhà thầu sản xuất, nhà thầu tham dự cung cấp hợp đồng nguyên tắc (hoặc các tài liệu có tính pháp lý tương đương) cung cấp hàng hóa, thiết bị với đơn vị cung cấp, đáp ứng yêu cầu của HSMT tại Chương V. Yêu cầu về kỹ thuật”.
Theo một số nhà thầu, hợp đồng nguyên tắc là thỏa thuận dân sự, thương mại giữa các doanh nghiệp về việc cung cấp hàng hóa. Văn bản này có thể được sử dụng để xác định nguyên tắc hợp tác, phạm vi cung cấp, trách nhiệm của các bên và những nội dung liên quan đến việc thực hiện giao dịch. Tuy nhiên, nếu được đặt thành điều kiện bắt buộc trong HSMT đối với hàng hóa thông dụng, sẵn có trên thị trường, yêu cầu này có thể khiến nhà thầu phải tìm kiếm và xác lập quan hệ với một đơn vị cung cấp cụ thể ngay từ thời điểm dự thầu.
Trên thực tế, một nhà thầu có thể tiếp cận hàng hóa từ nhiều nguồn khác nhau. Việc chưa có hợp đồng nguyên tắc với một đơn vị cung cấp tại thời điểm dự thầu không đồng nghĩa với việc nhà thầu không có khả năng cung cấp hàng hóa nếu trúng thầu. Ngược lại, nếu HSMT yêu cầu phải có sẵn văn bản thỏa thuận với một đơn vị cung cấp cụ thể, nhà thầu sẽ phải hoàn tất thêm một bước trong quá trình chuẩn bị HSDT, dù chưa chắc có cơ hội được lựa chọn. Thậm chí, trường hợp nhà cung cấp từ chối xác lập thỏa thuận, nhà thầu có thể không đáp ứng được tiêu chí của HSMT, dù thực tế vẫn có khả năng cung cấp sản phẩm khi được trao hợp đồng.
Một chuyên gia đấu thầu cho rằng, để bảo đảm nhà thầu có khả năng cung cấp hàng hóa đúng yêu cầu, chủ đầu tư nên chú trọng các yêu cầu về thông số kỹ thuật, chất lượng, nguồn gốc, xuất xứ, chế độ bảo hành và trách nhiệm thực hiện hợp đồng. Việc buộc nhà thầu phải có sẵn hợp đồng nguyên tắc với một đơn vị cung cấp cần được cân nhắc về tính cần thiết, đặc biệt khi mua sắm hàng hóa thông dụng, đa dạng nguồn cung trên thị trường.
