 |
| Khung pháp lý mới nới phạm vi chỉ định thầu, song hiệu quả triển khai phụ thuộc hoàn toàn vào năng lực ở chính các chủ đầu tư. Ảnh minh họa: Tiên Giang |
Tại Hội nghị phổ biến, cập nhật các quy định về đấu thầu, mua sắm vật tư, thiết bị y tế năm 2026 ngày 8/10, bác sỹ Nguyễn Hoài Nam, Phó Giám đốc Sở Y tế TP.HCM cho biết, công tác đấu thầu là hoạt động khó, đòi hỏi đội ngũ nhân sự phụ trách có nhiều kinh nghiệm. Hiện nay, hệ thống quy định pháp luật về đấu thầu đã có nhiều đổi mới, tạo điều kiện thuận lợi cho thực tiễn triển khai. Đáng chú ý, Nghị định 349/2026/NĐ-CP ban hành ngày 9/9/2026 đã điều chỉnh nhiều nội dung quan trọng, tác động lớn đến công tác mua sắm, đấu thầu trong lĩnh vực y tế.
Tuy nhiên, quá trình triển khai thực tế cho thấy, nhiều đơn vị vẫn còn lúng túng; không ít lãnh đạo, cán bộ phụ trách có tâm lý e ngại. Trong khi đó, nhân lực tại các trạm y tế vừa thiếu về số lượng, vừa hạn chế về chuyên môn đấu thầu. Đặc biệt, sau khi sáp nhập và hợp nhất, lực lượng y tế cơ sở được phân cấp, phân quyền cao hơn, đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng hơn về chuyên môn trong lĩnh vực đấu thầu.
Trước thực trạng trên, TP.HCM quyết tâm nâng cao năng lực và giải tỏa tâm lý cho cán bộ thực hiện công tác đấu thầu tại các trạm y tế trực thuộc phường xã, đơn vị sự nghiệp công lập. Sở Y tế đang tích cực triển khai các kế hoạch nâng cao năng lực cho cán bộ hoạt động đấu thầu tại các cơ sở y tế, trong đó có việc cập nhật các quy định mới, tháo gỡ khó khăn thực tế phát sinh.
Bác sỹ Võ Hoàng Nhân, đại diện Phòng Kế hoạch - Tài chính Sở Y tế TP.HCM cho biết, trong thời gian qua, Sở Y tế Thành phố đã ban hành nhiều chỉ đạo chấn chỉnh công tác đấu thầu; yêu cầu các cơ sở y tế tuân thủ quy định pháp luật, chuẩn hóa quy trình, nâng cao chất lượng thẩm định, đồng thời bảo đảm tính cạnh tranh và tiết kiệm.
Ông Võ Hoàng Nhân cảnh báo 4 nhóm rủi ro pháp lý phổ biến trong hoạt động mua sắm, đấu thầu trong lĩnh vực y tế gồm: Nhóm hành vi dàn xếp quá trình đấu thầu (liên danh thông đồng với các nhà thầu phụ tạo hồ sơ giả mạo, cản trở cạnh tranh nhằm thao túng kết quả); Nhóm hành vi chia nhỏ dự toán/gói thầu (chia nhỏ gói thầu trái luật, ký kết hợp đồng mua bán kinh tế trước khi có kết quả đấu thầu chính thức); Nhóm hành vi cài cắm tiêu chuẩn kỹ thuật (chỉ định đích danh nhãn hiệu, tên riêng, thông số kỹ thuật để loại bỏ nhà thầu hợp lệ, đôi khi các thông số không liên quan, ảnh hưởng đến chất lượng của thiết bị nhưng dẫn tới thực trạng kém cạnh tranh, ít đơn vị tham gia); Nhóm hành vi can thiệp thẩm định giá (cố ý bỏ qua giá thị trường thực tế, thông đồng để nâng khống giá thiết bị).
Theo một số chuyên gia, hệ thống quy định pháp luật về đấu thầu, nhất là Nghị định 349/2026/NĐ-CP có các quy định nhằm hạn chế tối đa các vi phạm từng xảy ra trong quá khứ. Đặc biệt là các hành vi như làm giả báo giá, lùi ngày hồ sơ; cố tình ép giá thầu dẫn đến thiếu hàng; tự ý xé lẻ gói thầu để chỉ định thầu; mượn máy sai quy định, cấu kết nhà thầu phụ… Đây là điều các chủ đầu tư trong ngành cần hiểu rõ để thực thi.
Dưới góc nhìn của đơn vị mua sắm chuyên nghiệp, đại diện Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình dân dụng và công nghiệp TP.HCM chia sẻ về một số bất cập nổi cộm trong thời gian qua như lập dự toán theo giá trúng thầu cũ (tham khảo giá 12 tháng khiến giá dự toán giảm dần, hạn chế thiết bị công nghệ cao), xung đột về thời điểm tính toán thời hạn bảo hành (bệnh viện muốn tính từ lúc tiếp nhận, trong khi nhà thầu tính từ khi xong hướng dẫn). Đại diện Ban đề xuất cơ quan quản lý chuyên ngành công bố giá trần cho thiết bị lớn; đồng thời, cần thống nhất về chuẩn thời gian bảo hành, tách bạch chi phí cải tạo mặt bằng lắp đặt (không cộng gộp chi phí cải tạo vào giá máy để tránh làm sai lệch giá công khai).
Bà Trần Thị Trà Giang, Trưởng đơn vị Quản lý đấu thầu Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM cho rằng, quy định hiện hành giúp nhiều cơ sở y tế chủ động áp dụng hình thức chỉ định thầu, xử lý tình huống nhanh hơn. Tinh thần của quy định là rất mở, nới phạm vi chỉ định thầu, song hiệu quả triển khai vẫn phụ thuộc hoàn toàn vào năng lực ở chính các chủ đầu tư. Ngay cả khi gói thầu ở hạn mức được chỉ định thầu, nhưng bệnh viện hoàn toàn có thể lựa chọn hình thức đấu thầu hoặc chào hàng cạnh tranh để tăng hiệu quả. Đặc biệt, với các hàng hóa thông dụng và sẵn có, đấu thầu sẽ giúp nhiều đơn vị cung cấp vào cạnh tranh, giúp bệnh viện có cơ hội lựa chọn tốt hơn và tiết kiệm chi phí.
