 |
| Ảnh chỉ mang tính minh họa |
Ngày 19/6/2026, Gói thầu số 05 Xây lắp thuộc Dự án Xây dựng các tuyến đường giao thông nông thôn R’Lơm, do Văn phòng HĐND và UBND xã Đơn Dương (tỉnh Lâm Đồng) làm chủ đầu tư, bị thông báo hủy kết quả lựa chọn nhà thầu, sau khi phát sinh kiến nghị hai cấp của Công ty TNHH Tú Thọ Lộc.
Trong đơn kiến nghị, Công ty TNHH Tú Thọ Lộc cho rằng, nhiều nội dung đánh giá của Tổ chuyên gia (Công ty TNHH Hoàng Đăng Lâm Đồng) đối với HSDT của nhà thầu mang tính chủ quan, áp đặt, chưa bám sát tiêu chí trong hồ sơ mời thầu (HSMT), làm ảnh hưởng đến kết quả lựa chọn nhà thầu.
Cụ thể, Tổ chuyên gia nhận định HSDT chưa chứng minh được khả năng triển khai đồng thời nhiều tuyến, chưa thể hiện đầy đủ cơ chế phối hợp giữa các hạng mục, phương án điều phối nguồn lực khi thi công song song và tổ chức giao thông trong từng giai đoạn. Tuy nhiên, theo nhà thầu, HSMT chỉ yêu cầu nhà thầu có kế hoạch thi công tổng thể, thể hiện mũi thi công, thiết bị, nhân lực và sự phù hợp với tiến độ. HSMT không quy định bắt buộc nhà thầu phải lập riêng mô hình điều phối nguồn lực theo từng tuyến, từng thời điểm hoặc từng kịch bản thi công song song.
Đối với yêu cầu về biện pháp bảo đảm giao thông, HSDT của nhà thầu đưa ra phương án phân đoạn thi công, sử dụng đường hiện hữu hoặc làm đường tạm nhằm bảo đảm giao thông cho người dân. Tuy nhiên, Tổ chuyên gia cho rằng hồ sơ chưa thể hiện cụ thể phạm vi áp dụng từng đoạn tuyến, phương án giao thông theo từng giai đoạn, quy mô và kết cấu đường tạm. Đồng thời, yêu cầu nhà thầu phải làm rõ, đề xuất văn bản chấp thuận của chính quyền địa phương về việc sử dụng đường tạm thi công, một yêu cầu không có trong HSMT.
Sau quá trình kiến nghị, ngày 17/6/2026, Hội đồng tư vấn giải quyết kiến nghị đấu thầu (thuộc Sở Tài chính Lâm Đồng) kết luận các nội dung kiến nghị là có cơ sở; quá trình đánh giá HSDT của Tổ chuyên gia đối với Công ty TNHH Tú Thọ Lộc chưa cụ thể, đưa ra các tiêu chí đánh giá không có trong HSMT, chưa bảo đảm tính công bằng, minh bạch, làm sai lệch kết quả lựa chọn nhà thầu. Hội đồng tư vấn kiến nghị tổ chức đánh giá lại HSDT. Đồng thời, rà soát năng lực của Tổ chuyên gia, Tổ thẩm định; trường hợp cần thiết, thực hiện thay thế hoặc thuê đơn vị tư vấn độc lập có đủ năng lực để thực hiện đánh giá lại nhằm bảo đảm tính khách quan. Xử lý trách nhiệm Tổ chuyên gia theo Điều 87 Luật Đấu thầu.
Trước đó, cuối tháng 4/2026, Công ty Điện lực Tây Ninh cũng quyết định hủy kết quả lựa chọn nhà thầu đối với Gói thầu Trang thiết bị bảo vệ cá nhân thuộc Dự toán mua sắm trang thiết bị bảo vệ cá nhân phục vụ sản xuất kinh doanh năm 2026. Nguyên nhân được xác định là do Tổ chuyên gia có sai sót trong quá trình đánh giá mức độ đáp ứng kỹ thuật của nhà thầu trúng thầu là Công ty TNHH Sản xuất và Thương mại Trương Khoa, dẫn đến phát sinh kiến nghị. Sau khi rà soát, đánh giá lại HSDT, kết quả xác định không có nhà thầu đáp ứng yêu cầu của HSMT.
Theo quan sát của phóng viên, một trong những sai sót phổ biến là trường hợp tổ chuyên gia đánh giá nhà thầu không đáp ứng yêu cầu chỉ vì thiếu một tài liệu mà theo quy định có thể được làm rõ; có trường hợp lại cho phép làm rõ những nội dung không thuộc phạm vi được phép làm rõ. Việc áp dụng không thống nhất các quy định về làm rõ HSDT cũng là một nguyên nhân dẫn đến tranh chấp trong quá trình đấu thầu.
Theo ghi nhận, nhiều sai sót trong đánh giá HSDT xuất phát từ những lỗi sơ đẳng, cơ bản như sử dụng tiêu chí đánh giá khác với tiêu chí đã được phê duyệt trong HSMT; đánh giá thiếu nhất quán giữa các nhà thầu; không xem xét đầy đủ tài liệu trong HSDT; hoặc đưa ra kết luận loại nhà thầu nhưng không chứng minh được căn cứ pháp lý, căn cứ kỹ thuật.
Bên cạnh đó, sai sót thường gặp còn đến từ việc đánh giá không đúng bản chất của HSDT. Chẳng hạn, nhà thầu bị loại do cách hiểu cứng nhắc về một tiêu chí kỹ thuật, trong khi HSDT thực tế vẫn thể hiện khả năng đáp ứng yêu cầu của gói thầu. Ngược lại, có trường hợp nhà thầu được đánh giá đạt dù chưa chứng minh đầy đủ năng lực, kinh nghiệm hoặc giải pháp kỹ thuật theo yêu cầu của HSMT.
Không chỉ ảnh hưởng đến tiến độ dự án, những sai sót trong đánh giá HSDT còn làm phát sinh chi phí, ảnh hưởng đến uy tín của chủ đầu tư. Trong một số trường hợp, việc đánh giá không tuân thủ quy định dẫn đến lựa chọn nhà thầu không đủ năng lực, gây thiệt hại và những hệ quả tiêu cực về sau.
Chuyên gia đấu thầu cho rằng, để hạn chế những sai sót trong quá trình đánh giá HSDT, cần chú trọng hơn nữa công tác đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ làm công tác đấu thầu, đặc biệt là các thành viên tổ chuyên gia. Cùng với yêu cầu nâng cao năng lực, Điều 21 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP đã quy định cụ thể về điều kiện năng lực, kinh nghiệm đối với tổ chuyên gia, tổ thẩm định. Do đó, chủ đầu tư cần thực hiện đầy đủ trách nhiệm trong việc rà soát, đánh giá năng lực của đơn vị tư vấn trước khi lựa chọn, tránh tình trạng sử dụng đơn vị thiếu kinh nghiệm, dẫn đến rủi ro pháp lý trong đấu thầu.
