 |
| Nhiều gói thầu phải rà soát, thậm chí hủy kết quả lựa chọn nhà thầu do lỗi của đơn vị tư vấn trong quá trình lập hồ sơ mời thầu, đánh giá hồ sơ dự thầu. Ảnh minh họa: Nhã Chi |
Ngày 8/6/2026, Ban Quản lý dự án xã Phước Dinh (tỉnh Khánh Hòa) quyết định hủy kết quả lựa chọn nhà thầu Gói thầu số 9 thuộc Dự án Trường Tiểu học An Thạnh và các hạng mục khác. Nguyên nhân hủy thầu được xác định là do đơn vị tư vấn đấu thầu - Công ty TNHH Đồng Lợi Ninh Thuận - đánh giá hồ sơ dự thầu (HSDT) chưa phù hợp với quy định, dẫn đến phát sinh kiến nghị.
Theo tìm hiểu, ngay sau khi Công ty TNHH Xây dựng - Thương mại - Dịch vụ Hải Vân được phê duyệt trúng thầu, nhà thầu bị loại - Công ty CP Xây dựng Liên Danh - đã gửi đơn kiến nghị xem xét lại tính đáp ứng của HSDT. Trong đó, đối với nguồn lực tài chính, hồ sơ mời thầu (HSMT) yêu cầu trường hợp sử dụng cam kết cung cấp tín dụng thì văn bản cam kết phải có giá trị tối thiểu 1,529 tỷ đồng và có hiệu lực trong 150 ngày kể từ ngày hợp đồng có hiệu lực hoặc đến ngày 30/9/2026.
Trong HSDT, Công ty CP Xây dựng Liên Danh đề xuất cam kết tín dụng do Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) - Chi nhánh Nha Trang phát hành, trong đó ghi rõ số tiền cho vay là 1,529 tỷ đồng. Tuy nhiên, Tổ chuyên gia cho rằng cách diễn đạt này không đúng theo chỉ dẫn HSMT, đó là phải ghi “giá trị tối thiểu 1,529 tỷ đồng”. Ngoài ra, cam kết tín dụng của nhà thầu có hiệu lực từ ngày phát hành đến hết ngày 30/9/2026 cũng bị Tổ chuyên gia xác định không đáp ứng yêu cầu của HSMT.
Trong khi đó, nhà thầu khẳng định cách đánh giá của Tổ chuyên gia mang nặng tính hình thức và chưa phản ánh đúng bản chất pháp lý của cam kết tín dụng. Việc ngân hàng xác nhận sẵn sàng cho vay đúng số tiền mà HSMT yêu cầu đã thể hiện đầy đủ khả năng huy động nguồn lực tài chính của nhà thầu.
Theo ghi nhận của phóng viên, trước đó, nhiều gói thầu do Công ty TNHH Đồng Lợi Ninh Thuận làm tư vấn đấu thầu đã bị kiến nghị về kết quả lựa chọn nhà thầu.
Cùng trong tháng 6/2026, Gói thầu số 05 Xây lắp thuộc Dự án Xây dựng các tuyến đường giao thông nông thôn R’Lơm, do Văn phòng HĐND và UBND xã Đơn Dương (tỉnh Lâm Đồng) làm chủ đầu tư, bị thông báo hủy kết quả lựa chọn nhà thầu sau khi phát sinh kiến nghị hai cấp của Công ty TNHH Tú Thọ Lộc.
Trong đơn kiến nghị, Công ty TNHH Tú Thọ Lộc cho rằng nhiều nội dung đánh giá của Tổ chuyên gia - Công ty TNHH Hoàng Đăng Lâm Đồng - đối với HSDT của nhà thầu mang tính chủ quan, áp đặt, chưa bám sát tiêu chí trong HSMT, làm ảnh hưởng đến kết quả lựa chọn nhà thầu.
Cụ thể, Tổ chuyên gia nhận định HSDT chưa chứng minh được khả năng triển khai đồng thời nhiều tuyến, chưa thể hiện đầy đủ cơ chế phối hợp giữa các hạng mục, phương án điều phối nguồn lực khi thi công song song và tổ chức giao thông trong từng giai đoạn. Tuy nhiên, theo kiến nghị của nhà thầu, HSMT chỉ yêu cầu đề xuất kế hoạch thi công tổng thể, thể hiện mũi thi công, thiết bị, nhân lực và sự phù hợp với tiến độ, không quy định nhà thầu phải lập riêng mô hình điều phối nguồn lực theo từng tuyến, từng thời điểm hoặc từng kịch bản thi công song song.
Ngày 17/6/2026, Hội đồng tư vấn giải quyết kiến nghị đấu thầu thuộc Sở Tài chính Lâm Đồng kết luận các nội dung kiến nghị là có cơ sở; quá trình đánh giá HSDT của Tổ chuyên gia đối với Công ty TNHH Tú Thọ Lộc chưa cụ thể, đưa ra các tiêu chí đánh giá không có trong HSMT, chưa bảo đảm tính công bằng, minh bạch, làm sai lệch kết quả lựa chọn nhà thầu.
Hội đồng tư vấn kiến nghị Chủ đầu tư rà soát năng lực của Tổ chuyên gia, Tổ thẩm định; trường hợp cần thiết, thay thế hoặc thuê đơn vị tư vấn độc lập có đủ năng lực để thực hiện đánh giá lại nhằm bảo đảm tính khách quan. Đồng thời, đề nghị xem xét trách nhiệm của Tổ chuyên gia theo Điều 87 Luật Đấu thầu.
Theo thống kê trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, số lượng gói thầu bị hủy/không công nhận kết quả lựa chọn nhà thầu có xu hướng gia tăng. Phần lớn nguyên nhân là do phát sinh sai sót trong khâu đánh giá HSDT. Ghi nhận từ báo cáo công tác đấu thầu hàng năm của các địa phương cho thấy, một trong những tồn tại, hạn chế thường xuyên được đề cập là chất lượng của đội ngũ tư vấn đấu thầu.
Một chuyên gia đấu thầu nhìn nhận, trong bối cảnh pháp luật về đấu thầu đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, vai trò của chủ đầu tư ngày càng được đề cao. Việc phân cấp không chỉ trao thêm quyền quyết định mà đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn về năng lực tổ chức thực hiện, kiểm soát và trách nhiệm giải trình của chủ đầu tư. Chủ đầu tư không thể coi việc thuê tư vấn là chuyển giao toàn bộ trách nhiệm đối với quá trình lựa chọn nhà thầu, mà cần coi đây là một “mắt xích” trong quản trị rủi ro của dự án. Việc lựa chọn đơn vị tư vấn không đủ năng lực, thiếu kinh nghiệm sẽ làm gia tăng rủi ro trách nhiệm pháp lý cho chủ đầu tư.
Chuyên gia khuyến nghị, tiêu chuẩn của đội ngũ tư vấn đấu thầu đã được Chính phủ quy định chi tiết tại Điều 21 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP. Theo đó, khi lựa chọn, chỉ định tổ chuyên gia, tổ thẩm định, chủ đầu tư cần thẩm tra kỹ lưỡng các điều kiện năng lực, kinh nghiệm theo đúng quy định. Cùng với đó, cần nâng cao năng lực quản lý của chủ đầu tư; có cơ chế kiểm tra, giám sát quá trình lập HSMT, đánh giá HSDT và thẩm định kết quả. Đây là yêu cầu cần thiết khi quyền hạn và trách nhiệm được phân cấp mạnh hơn.
