 |
| Nhiều gói thầu giao thông yêu cầu chi tiết về hạng mục đối với hợp đồng tương tự. Ảnh: Nhã Chi |
“Vẽ” thêm điều kiện về hợp đồng tương tự
Theo dữ liệu trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, hàng loạt gói thầu đang trong quá trình đánh giá hồ sơ dự thầu nhưng HSMT đưa ra các tiêu chí chưa bám sát các quy định pháp luật hiện hành. Có thể kể đến Gói thầu Thi công xây dựng thuộc Dự án Mở rộng đường liên xã 30/4 (đoạn từ đường T1 đến cầu Trạm Y tế) do Phòng Kinh tế xã An Lục Long (tỉnh Tây Ninh) làm chủ đầu tư. HSMT yêu cầu, từ ngày 1/1/2023 đến thời điểm đóng thầu, nhà thầu đã hoàn thành toàn bộ hoặc hoàn thành phần lớn tối thiểu 1 công trình có loại kết cấu công trình giao thông (có hạng mục nền đường là móng cấp phối đá dăm, mặt đường láng nhựa hoặc bê tông nhựa), cấp III trở lên. Không chỉ yêu cầu chi tiết về hạng mục đối với hợp đồng tương tự, HSMT còn yêu cầu cả 6 nhân sự chủ chốt từng đảm nhận thi công công trình giao thông cấp III trở lên, trong đó có hạng mục nền đường là móng cấp phối đá dăm, mặt đường láng nhựa hoặc bê tông nhựa.
Cùng thời điểm, Gói thầu Thi công xây dựng thuộc Dự án Đường liên vùng bê tông xi măng từ Sơn Lâm đi Thành Sơn cũng đưa ra yêu cầu về kinh nghiệm thực hiện hợp đồng xây lắp tương tự: “Từ ngày 1/1/2023 đến thời điểm đóng thầu, nhà thầu đã hoàn thành toàn bộ hoặc hoàn thành phần lớn tối thiểu 2 công trình có loại kết cấu đường ô tô có nền và mặt đường bê tông xi măng, cấp IV trở lên”.
Theo kiến nghị của nhà thầu, mẫu HSMT của gói thầu xây lắp áp dụng hình thức đấu thầu rộng rãi theo phương thức một giai đoạn một túi hồ sơ đính kèm Thông tư số 79/2025/TT-BTC quy định: “Chủ đầu tư không được đưa ra yêu cầu về hợp đồng tương tự đối với hạng mục trong trường hợp gói thầu chỉ gồm công trình hoặc cả công trình và hạng mục theo quy định của pháp luật về xây dựng (ví dụ: yêu cầu hợp đồng tương tự đối với công trình giao thông cấp IV nhưng phải bao gồm hạng mục nền đắp đất, cấp phối đá dăm, mặt bê tông nhựa hoặc bê tông, rãnh thoát nước dọc, ngang, mái kè gia cố…)”. Do đó, việc HSMT yêu cầu hợp đồng tương tự là “công trình có loại kết cấu đường ô tô có nền và mặt đường bê tông xi măng” là không phù hợp theo quy định tại Thông tư 79/2025/TT-BTC.
Gói thầu Thi công xây dựng thuộc Dự án Hệ thống chiếu sáng các tuyến đường khu phố 1, 2, 3, 4, 5, Trung Lương, Bình Tạo do Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Trung An (tỉnh Đồng Tháp) làm chủ đầu tư cũng xảy ra trường hợp tương tự. Các văn bản kiến nghị, đề nghị làm rõ của các nhà thầu xoay quanh yêu cầu về hợp đồng tương tự, nhân sự chủ chốt, đặc biệt là yêu cầu công trình có “loại kết cấu: thi công xây dựng hệ thống chiếu sáng công cộng (sử dụng đèn Led được lắp đặt trên trụ bê tông ly tâm và trụ thép, tủ điều khiển qua mạng)...”. Theo các nhà thầu, đây là mô tả chi tiết giải pháp thiết kế, không phải tiêu chí về tính chất, cấp hay loại công trình theo quy định của Bộ Xây dựng, gây thu hẹp cạnh tranh không cần thiết.
Rào cản từ “giấy phép con”?
Tình trạng phát sinh “giấy phép con” tiếp tục diễn biến phức tạp tại các gói thầu do chủ đầu tư cấp xã triển khai. Có thể kể đến Gói thầu số 1 Thi công xây dựng và thiết bị thuộc Dự án Sửa chữa hội trường Trung tâm Cung ứng dịch vụ sự nghiệp công xã Diên Khánh (tỉnh Khánh Hòa).
Theo phản ánh của các nhà thầu, đây là gói thầu thi công xây dựng và cung cấp thiết bị thuộc công trình dân dụng, căn cứ các hạng mục công việc tại Chương VI của HSMT thì việc yêu cầu phải có cam kết hoặc hợp đồng nguyên tắc xử lý phế thải cho gói thầu này với đơn vị được cơ quan chức năng giao nhiệm vụ xử lý phế thải trên địa bàn là không đúng với quy mô, tính chất của Gói thầu, làm hạn chế sự tham gia của nhà thầu. Trong khi đó, Tiêu chuẩn đánh giá về kỹ thuật tại Chương III của HSMT chỉ yêu cầu có giải pháp thu gom, vận chuyển phế thải, đổ đúng nơi quy định.
Theo chuyên gia đấu thầu, nhiều kiến nghị gần đây cho thấy, khâu lập HSMT vẫn còn nhiều tồn tại, bất cập. Để bảo đảm hiệu quả, cạnh tranh, công tác thẩm định HSMT, tăng cường chất lượng công tác lập HSMT cần được các chủ đầu tư coi trọng hơn bao giờ hết để tránh đưa ra những tiêu chí không có trong quy định, làm phát sinh thủ tục, chi phí đối với nhà thầu tại khâu dự thầu.
