 |
| Ảnh chỉ mang tính minh họa. Ảnh AI |
Báo cáo ghi nhận, năm 2026 là năm hệ thống năng lượng chịu cú sốc lớn nhất trong nhiều thập kỷ khi công tác cung ứng điện chịu tác động đồng thời của nhiều yếu tố bất lợi. Khủng hoảng tại Trung Đông, xung đột tại Ukraina làm đứt gãy chuỗi cung ứng, đẩy giá năng lượng sơ cấp tăng rất cao. Riêng các tháng 4, 5, 6, hệ thống phải xử lý cùng lúc nắng nóng, gián đoạn nguồn cung nhiên liệu, biến động giá LNG, khó khăn về than nhập khẩu. Nhiều đợt nắng nóng kéo dài trong các tháng 7, 8, 9. Nhiệt độ trung bình tháng 10 ở miền Bắc cao hơn trung bình nhiều năm 2 tới 3°C, mức kỷ lục trong chuỗi quan trắc kể từ năm 1961.
El Niño tác động từ nửa cuối tháng 10 khiến lượng nước về các hồ thủy điện chỉ còn khoảng 80% trung bình nhiều năm; sản lượng thủy điện cả năm dự kiến thấp hơn năm 2025 khoảng 18,5 tỷ kWh. Nguồn nhiệt điện chịu áp lực lớn do phải xử lý sự cố, sửa chữa; việc đưa nguồn điện nền mới vào vận hành rất khó khăn.
Với nhiều giải pháp tổng thể, cung ứng điện cho tăng trưởng năm 2026 tiếp tục được bảo đảm. Tuy nhiên, tình hình cung ứng điện năm 2027 - 2028 được dự báo đối mặt với nhiều thách thức đan xen. Nhu cầu điện tiếp tục tăng khoảng 10% trên nền cao của năm 2026. Theo Công ty Vận hành hệ thống điện và thị trường điện Quốc gia (NSMO), công suất cực đại miền Bắc năm 2027 dự báo tăng cao so với công suất 30.248 MW năm 2026.
Trong khi đó, các nguồn điện nền chưa kịp vào vận hành do cần thời gian đầu tư. Kết quả cân đối phụ thuộc các giả thiết then chốt chưa chắc chắn: tiến độ Quảng Trạch I, Na Dương 2, Nghi Sơn 2; nguồn khí Đông Nam Bộ, Tây Nam Bộ, LNG Cái Mép... “Tuy nhiên, thách thức lớn nhất lại nằm ở bài toán điều độ, đó là lịch sửa chữa, bảo dưỡng các nhà máy nhiệt điện bị dồn ứ vào giai đoạn cuối năm”, Báo cáo nhấn mạnh.
Về thủy văn, El Niño có thể kéo dài tới tháng 6/2027; vừa phải tích nước cho phát điện vừa phải bảo đảm nước cho sản xuất nông nghiệp, sinh hoạt ở hạ du. Theo NSMO, 30/48 hồ có nguy cơ không tích được lên mực nước dâng bình thường ngày 31/12/2026.
Ngoài ra, cơ cấu nguồn năng lượng chưa bền vững: phụ thuộc lớn vào nhập khẩu (nhập khẩu ròng xấp xỉ 44% tổng cung sơ cấp; phụ thuộc dầu nhập khẩu hơn 71% năm 2023); năng lượng tái tạo tăng nhanh nhưng thiếu hạ tầng truyền tải, lưu trữ; nguồn hóa thạch trong nước giảm dần; hạ tầng các phân ngành điện, dầu khí, than, LNG, năng lượng tái tạo chưa hình thành hệ sinh thái hạ tầng năng lượng thống nhất; huy động vốn khó khăn khi các quỹ tài chính ưu tiên dự án xanh trong khi Việt Nam vẫn phải phát triển điện khí, LNG, lọc dầu; giá thiết bị điện tăng...
Để giải quyết những thách thức trên, Báo cáo chỉ ra 6 nhóm giải pháp trung, dài hạn tại Báo cáo an ninh năng lượng quốc gia cùng 8 nhóm giải pháp NSMO đề xuất cho vận hành hệ thống điện năm 2027 - 2028. Cùng với đó là 8 nhiệm vụ được Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng giao tại Hội nghị ngày 7/11/2026.
