 |
| Thị trường dịch vụ công ích tại TP.HCM ngày càng chuyên nghiệp hóa nhằm quản lý, vận hành hiệu quả mạng lưới hạ tầng kỹ thuật đô thị rộng lớn sau sáp nhập. Ảnh: Song Lê |
Theo thông tin được công bố, trong số 10 gói thầu, có 5 gói quản lý công viên, mảng xanh và cây xanh đô thị có tổng giá trị khoảng 2.076 tỷ đồng; 4 gói quản lý, bảo trì hệ thống chiếu sáng đô thị khoảng 1.559 tỷ đồng; riêng gói quản lý, vận hành hệ thống thoát nước trên địa bàn tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ) có giá trị hơn 756 tỷ đồng.
Điểm chung là các gói thầu đều có thời gian thực hiện từ 1.096 ngày (tương ứng 3 năm) đến 5 năm, trải rộng trên nhiều địa bàn sau sắp xếp đơn vị hành chính của TP.HCM.Theo một nhà thầu, quy mô và cấu trúc các gói thầu cho thấy TP.HCM đang chuyển mạnh sang mô hình “gom vùng” trong công tác quản lý hạ tầng kỹ thuật đô thị, thay vì chia nhỏ như trước đây. Điều này đồng nghĩa với yêu cầu ngày càng cao đối với năng lực quản trị, vận hành và tổ chức của nhà thầu.
Điểm đáng chú ý nhất trong loạt HSMT lần này là xu hướng nâng chuẩn mạnh về năng lực kỹ thuật và quản trị vận hành. Đơn cử, tại các gói cây xanh, HSMT yêu cầu nhà thầu phải bố trí đầy đủ giám đốc dự án, kỹ sư cây xanh, kỹ sư công viên mảng xanh, kỹ sư xây dựng, kỹ sư hệ thống tưới tự động, cán bộ an toàn lao động và cán bộ thanh quyết toán. Trong khi đó, các gói chiếu sáng đô thị yêu cầu kỹ sư điện, cán bộ an toàn điện, nhân sự công nghệ thông tin; thiết bị đo điện trở, độ rọi, độ chói, xe nâng chuyên dụng và hệ thống quản lý dữ liệu vận hành. Đặc biệt, tại gói quản lý vận hành hệ thống thoát nước trên địa bàn tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ), HSMT yêu cầu cả nhân sự phụ trách quản lý dữ liệu, kiểm soát ngập, quản lý chất lượng, vận hành thiết bị và phản ứng sự cố.
Theo một nhà thầu có trụ sở tại phường Tam Long, TP.HCM, đây là thay đổi rất lớn trong lĩnh vực dịch vụ công ích. “Các gói thầu hiện nay không còn đơn thuần là duy tu, nạo vét hay sửa chữa cơ học, mà đang chuyển dần sang mô hình quản lý vận hành hạ tầng kỹ thuật đô thị theo hướng chuyên nghiệp hóa và vận hành liên tục”, đại diện nhà thầu nhận xét.
Bên cạnh đó, tại một số gói thầu, ngoài bằng cấp, chứng chỉ và hợp đồng lao động, nhà thầu phải cung cấp quyết định phân công nhiệm vụ, biên bản nghiệm thu, xác nhận của chủ đầu tư và tài liệu chứng minh nhân sự thực sự tham gia hợp đồng tương tự. Phần thiết bị cũng được kiểm soát khá chặt với yêu cầu về hồ sơ sở hữu, đăng kiểm, hợp đồng thuê thiết bị và chứng minh nguồn gốc tài sản.
Các yêu cầu tại HSMT cũng cho thấy xu hướng số hóa công tác quản lý hạ tầng đô thị. Ví dụ, tại các gói cây xanh, HSMT yêu cầu cập nhật dữ liệu tuần tra, chăm sóc cây xanh bằng ứng dụng quản lý chuyên dụng, cho phép chủ đầu tư truy cập dữ liệu vận hành theo thời gian thực. Gói thầu chiếu sáng yêu cầu quản lý lịch sử bảo trì, sửa chữa, dữ liệu thiết bị và vận hành bằng phần mềm. Lĩnh vực thoát nước không còn đơn thuần là nạo vét, duy tu mà đang chuyển sang mô hình quản lý dữ liệu, kiểm soát ngập, phản ứng sự cố và vận hành thiết bị theo hệ thống.
Một giảng viên Đại học Xây dựng Hà Nội cho biết, các đô thị lớn chuyển dần từ mô hình “duy tu thủ công” sang “quản trị tài sản hạ tầng đô thị bằng dữ liệu” là xu hướng tất yếu. Đặc biệt, sau sắp xếp địa giới hành chính, quy mô mạng lưới hạ tầng kỹ thuật đô thị của TP.HCM ngày càng lớn, đòi hỏi công tác quản lý phải được chuẩn hóa và tổ chức theo hướng vận hành vùng thay vì quản lý cục bộ như trước đây.
Theo ý kiến của một số nhà thầu, với tổng quy mô hơn 4.391 tỷ đồng và thời gian hợp đồng kéo dài, 10 gói thầu này mở ra cơ hội đáng kể cho các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công viên cây xanh, chiếu sáng công cộng, thoát nước, duy tu hạ tầng kỹ thuật và vận hành hạ tầng kỹ thuật đô thị. Tuy nhiên, đi cùng cơ hội là áp lực cạnh tranh, nâng cao năng lực ngày càng lớn. Việc các HSMT yêu cầu doanh thu hàng trăm tỷ đồng, hợp đồng tương tự quy mô lớn cùng hệ thống nhân sự với đội ngũ kỹ sư chuyên ngành, thiết bị và dữ liệu vận hành đồng bộ sẽ sàng lọc nhà thầu. Các nhà thầu có kinh nghiệm vận hành hạ tầng đô thị quy mô lớn sẽ có lợi thế, trong khi những đơn vị quen thực hiện các hợp đồng nhỏ lẻ có thể gặp nhiều thách thức. Đây là chỉ dấu cho thấy, thị trường dịch vụ công ích tại TP.HCM đang bước vào giai đoạn phân hóa mạnh mẽ, nơi các doanh nghiệp phải cạnh tranh bằng năng lực vận hành, quản trị dữ liệu và tổ chức hệ thống một cách chuyên nghiệp.
Theo tìm hiểu, hoạt động trong các lĩnh vực cây xanh, chiếu sáng và thoát nước tại TP.HCM có có nhiều nhà thầu lớn như: Công ty TNHH MTV Công viên cây xanh TP.HCM, Công ty TNHH MTV Chiếu sáng công cộng TP.HCM, Công ty TNHH MTV Thoát nước đô thị TP.HCM, Công ty TNHH MTV Dịch vụ công ích Thanh niên xung phong hay các doanh nghiệp tư nhân giàu kinh nghiệm như Công ty TNHH Hoàng Lam, Công ty TNHH Môi Trường Xanh, Công ty TNHH Thảo Nguyên Xanh. Các nhà thầu này có lợi thế về nhân sự chuyên môn, hệ thống thiết bị, kinh nghiệm vận hành và năng lực quản trị, có khả năng là các ứng viên trong cuộc cạnh tranh các gói thầu quy mô lớn.
