 |
| Nhu cầu phụ tải tiếp tục tăng đang tạo sức ép lên cân đối cung - cầu điện, đòi hỏi nguồn điện dự phòng, nguồn nền, nguồn linh hoạt và năng lực truyền tải tương ứng. Ảnh: Nhã Chi |
Thể chế, chính sách tiếp tục được hoàn thiện
Nhìn lại hơn một năm triển khai Nghị quyết số 70, đại diện Cục Năng lượng - Dầu khí thuộc Bộ Công Thương đánh giá, công tác thể chế hóa và tổ chức thực hiện Nghị quyết đã và đang được triển khai khẩn trương, đồng bộ, tạo chuyển biến rõ nét trong nhận thức, hành động của các cơ quan quản lý, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp.
Một trong những bước triển khai quan trọng là Chính phủ ban hành Nghị quyết số 328/NQ-CP ngày 13/10/2025 về Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 70. Bộ Công Thương ban hành nhiều văn bản triển khai Nghị quyết số 328/NQ-CP, thường xuyên đôn đốc các cơ quan, đơn vị liên quan; tổ chức các cuộc họp rà soát, đánh giá tình hình thực hiện; đồng thời tiếp nhận, xử lý các đề xuất, kiến nghị thuộc chức năng, nhiệm vụ của Bộ và chuyển các nội dung đề xuất, kiến nghị thuộc chức năng, nhiệm vụ của các bộ, cơ quan khác để xem xét, trả lời, hướng dẫn theo quy định.
Công tác thể chế hóa và tổ chức thực hiện Nghị quyết được triển khai khẩn trương, đồng bộ đã góp phần hoàn thành 32 nhiệm vụ, 86 nhiệm vụ đang tiếp tục triển khai thực hiện.
Trong các chuyển động nhằm hoàn thiện thể chế cho phát triển năng lượng, nhiều văn bản pháp luật quan trọng đã được ban hành hoặc trình cấp có thẩm quyền. Trong đó, đáng chú ý là Nghị quyết số 253/2025/QH15 về cơ chế, chính sách phát triển năng lượng quốc gia giai đoạn 2026 - 2030, Luật Dầu khí số 10/2026/QH16, các quy định về mua bán điện trực tiếp và điều chỉnh Quy hoạch tổng thể về năng lượng quốc gia. Những chính sách mới đang từng bước tháo gỡ các rào cản về thể chế, mở thêm cơ sở cho doanh nghiệp triển khai các dự án năng lượng.
Bảo đảm nguồn cung năng lượng
Sự chủ động trong điều hành góp phần bảo đảm nguồn cung năng lượng sơ cấp cho sản xuất điện. Đến tháng 8/2026, tổng lượng xăng dầu dự trữ quốc gia đạt 362.160 m³, tương đương khoảng 6 ngày nhập ròng; tổng mức dự trữ xăng dầu quốc gia, thương mại và sản xuất đạt khoảng 47 - 50 ngày nhập ròng. Sản lượng khí cung cấp cho thị trường đạt khoảng 6,3 - 9,2 triệu m³/ngày, phục vụ chủ yếu cho sản xuất điện, phân đạm và công nghiệp. Hạ tầng LNG tiếp tục được mở rộng. Than cho sản xuất điện được chủ động chuẩn bị.
Hệ thống điện tiếp tục vận hành an toàn, ổn định. Nửa đầu năm 2026, sản lượng điện sản xuất và nhập khẩu toàn hệ thống đạt khoảng 171,07 tỷ kWh, tăng 9,57% so với cùng kỳ năm 2025. Trong điều kiện nắng nóng, Bộ Công Thương đã triển khai các giải pháp vận hành linh hoạt, huy động hợp lý các nguồn điện, đáp ứng nhu cầu phụ tải tăng cao.
Bên cạnh những kết quả đạt được, Cục Năng lượng - Dầu khí cho biết, vẫn còn một số khó khăn có thể ảnh hưởng đến tiến độ các dự án năng lượng và mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng.
Đáng chú ý là tiến độ một số dự án nguồn, lưới điện còn chậm, nguyên nhân chủ yếu là vướng thủ tục đầu tư, lựa chọn nhà đầu tư, đất đai, giải phóng mặt bằng, điều chỉnh quy hoạch và các thủ tục liên quan. Thực tế, nhiều vấn đề của dự án năng lượng có tính chất liên ngành, liên quan đến đất đai, môi trường, đầu tư, xây dựng, giải phóng mặt bằng..., đòi hỏi sự chung tay, phối hợp của nhiều đơn vị liên quan.
Cục Năng lượng - Dầu khí nhìn nhận, có thời điểm, tiến độ phát triển nguồn và lưới điện chưa đồng bộ. Nếu một trong các khâu bị chậm sẽ ảnh hưởng đến khả năng giải tỏa công suất và hiệu quả đầu tư của toàn bộ dự án. Thực tế này khiến yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng không chỉ là câu chuyện có đủ nguồn cung, mà ngày càng gắn chặt với tiến độ và khả năng phối hợp đầu tư.
Nhu cầu phụ tải tiếp tục tăng đang tạo sức ép lên cân đối cung - cầu điện. Với mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số, nhu cầu điện có thể tiếp tục tăng nhanh, đòi hỏi nguồn điện dự phòng, nguồn nền, nguồn linh hoạt và năng lực truyền tải tương ứng. Vì vậy, chậm một dự án có thể tác động đến cả chuỗi đầu tư và vận hành hệ thống.
Cùng với các vấn đề nội tại, an ninh năng lượng chịu tác động ngày càng lớn từ các yếu tố bên ngoài. Biến động của thị trường năng lượng quốc tế, xung đột địa chính trị và gián đoạn chuỗi cung ứng có thể tác động đến giá nhiên liệu, chi phí vận chuyển và khả năng bảo đảm nguồn cung.
Trong dài hạn, quá trình dịch chuyển năng lượng cũng đặt ra bài toán kép, vừa phát triển các nguồn năng lượng mới, vừa duy trì khả năng cung cấp điện liên tục, ổn định.
Tăng tốc củng cố nền tảng an ninh năng lượng
Với tình hình trên, để hiện thực hóa các mục tiêu tại Nghị quyết số 70 và Nghị quyết số 328/NQ-CP, đại diện Cục Năng lượng - Dầu khí cho rằng, các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp liên quan cần nâng cao trách nhiệm của từng chủ thể để xử lý nhanh các điểm nghẽn đang cản trở tiến độ dự án năng lượng.
Trong đó, các bộ, ngành và địa phương cần tăng cường phối hợp, chỉ đạo, hướng dẫn doanh nghiệp trong lĩnh vực năng lượng, nhất là trong thực hiện quy hoạch, đầu tư xây dựng các dự án nguồn, lưới điện và các dự án, công trình quan trọng, cấp bách quốc gia; đẩy nhanh tiến độ các dự án năng lượng trọng điểm, đặc biệt là nguồn và lưới điện truyền tải.
Xác định rõ trách nhiệm của từng chủ thể theo từng nhiệm vụ, dự án và thời hạn cụ thể. Đối với dự án nguồn, lưới điện trọng điểm, cần xác định rõ cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp, chủ đầu tư, địa phương và mốc tiến độ.
Cách làm này, theo cơ quan quản lý, sẽ giúp việc rà soát tiến độ đi vào thực chất hơn, kịp thời nhận diện những nhiệm vụ có nguy cơ chậm và xử lý ngay từ đầu thay vì để vướng mắc kéo dài.
Cùng với đó, cần tăng cường chỉ đạo, đôn đốc, thanh tra, kiểm tra và giám sát quá trình thực hiện các dự án đầu tư trong lĩnh vực năng lượng; xử lý theo thẩm quyền đối với các trường hợp đăng ký phát triển dự án nhưng chậm triển khai hoặc không triển khai, ảnh hưởng đến yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng.
Tại cuộc họp báo thường kỳ quý III của Bộ Công Thương, ông Bùi Quốc Hùng, Phó Cục trưởng Cục Điện lực thuộc Bộ Công Thương nhấn mạnh vai trò và trách nhiệm của các địa phương trong phạm vi thẩm quyền, nhất là đối với quy hoạch, đất đai, giải phóng mặt bằng, thủ tục đầu tư và lựa chọn nhà đầu tư dự án điện. Ông Hùng cho rằng, với những nội dung vượt thẩm quyền hoặc còn chưa rõ quy định, các địa phương cần chủ động tổng hợp, đề xuất cấp có thẩm quyền xem xét, xử lý.
Về phía doanh nghiệp năng lượng, lãnh đạo Cục Điện lực thúc đẩy việc chủ động thu xếp nguồn lực đầu tư và triển khai dự án theo tiến độ, đặc biệt là các dự án có tác động trực tiếp đến an ninh cung cấp điện giai đoạn 2026 - 2030. Trong quá trình rà soát Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, cần tập trung vào các dự án nguồn điện nền, nguồn điện linh hoạt, các công trình truyền tải 500 kV, 220 kV, hệ thống lưu trữ năng lượng và các dự án có khả năng đưa vào vận hành trong giai đoạn 2027 - 2030.
Đại diện Cục Năng lượng - Dầu khí nhấn mạnh, bảo đảm an ninh năng lượng không chỉ là phát triển thêm nguồn cung mà phải đồng thời kiểm soát tốc độ tăng nhu cầu, thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, dịch chuyển phụ tải và phát triển các giải pháp lưu trữ, điều khiển phụ tải.
