 |
| Hình thức chào giá trực tuyến đang trở thành cứu cánh để giải bài toán thiếu thuốc, vật tư cục bộ cho nhiều bệnh viện tự chủ tài chính. Ảnh: Lê Tiên |
Quy định thông thoáng nhưng thực tế 1 năm qua cho thấy, nhiều bệnh viện vẫn áp dụng quy trình đấu thầu theo Luật Đấu thầu với lý do để giảm thiểu rủi ro pháp lý, tạo minh bạch trong mua sắm thuốc, hóa chất, vật tư, thiết bị y tế. Dẫu vậy, cần thêm cơ chế giám sát để đấu thầu mang lại hiệu quả thực chất, xóa đi những nghi vấn “sân sau”.
Kỳ 1: Tự đưa mình vào khuôn khổ đấu thầu
Sau khi Luật số 90/2025/QH15 có hiệu lực, các cơ sở y tế tự chủ tài chính như cởi bỏ được gánh nặng áp lực tuân thủ nhờ được trao quyền tự quyết tối đa. Thế nhưng, một thực tế thú vị là nhiều đơn vị không chọn lối đi dễ dàng, mà chủ động chọn Luật Đấu thầu làm điểm tựa để bảo vệ cán bộ và tối ưu hóa hiệu quả kinh tế trong hoạt động mua sắm.
“Áo giáp” đấu thầu rộng rãi
Có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1/7/2025, Luật số 90/2025/QH15 đánh dấu bước ngoặt lớn trong cơ chế tự chủ y tế, mở ra một hành lang pháp lý mang tính đột phá cho các đơn vị sự nghiệp y tế công lập tự chủ tài chính. Theo đó, các đơn vị này không buộc phải áp dụng Luật Đấu thầu đối với các gói thầu mua sắm thuốc, hóa chất, vật tư, thiết bị y tế sử dụng nguồn vốn tự huy động hoặc nguồn thu hợp pháp ngoài ngân sách nhà nước. Họ có quyền tự quyết định việc mua sắm miễn là bảo đảm 4 trụ cột: công khai, minh bạch, hiệu quả và trách nhiệm giải trình.
Thực tế, sau gần một năm triển khai, một số đơn vị như Bệnh viện K, Bệnh viện Phụ sản Trung ương, Bệnh viện Răng Hàm Mặt TP.HCM... đã ban hành quy trình mua sắm nội bộ nhưng đa số bệnh viện còn lại vẫn lựa chọn khoác lên mình “chiếc áo giáp” của Luật Đấu thầu.
Lý giải về điều này, nhiều bệnh viện thừa nhận, việc áp dụng quy trình đấu thầu theo Luật Đấu thầu là giải pháp giúp chủ đầu tư hạn chế rủi ro pháp lý, đồng thời củng cố niềm tin với người bệnh và xã hội nhờ tính công khai, minh bạch toàn bộ quá trình mua sắm.
Khảo sát dữ liệu từ Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia (e-GP) cho thấy, dòng vốn tự chủ đang được các bệnh viện vận hành mua sắm theo quy chuẩn của Luật Đấu thầu.
Tại Bệnh viện Nhi Trung ương, từ khi Luật số 90/2025/QH15 có hiệu lực, đơn vị này đã đăng tải 42 kế hoạch lựa chọn nhà thầu (KHLCNT) mua sắm thường xuyên. Trong đó, có nhiều gói thầu quy mô lớn như Dự toán Cung cấp thiết bị y tế lần 2 năm 2025 (182,587 tỷ đồng), Dự toán Cung cấp hóa chất, vật tư tiêu hao y tế năm 2025 - 2027 (864,385 tỷ đồng)…
Tương tự, Bệnh viện Bạch Mai đã phê duyệt 172 KHLCNT. Nổi bật là Dự toán Mua sắm vật tư tiêu hao phục vụ công tác khám bệnh, chữa bệnh tại Cơ sở 1 và Cơ sở 2 giai đoạn 2025 - 2027 (1.247 tỷ đồng); Dự toán Mua sắm trang thiết bị, vật tư y tế lần 1 năm 2025 (323,559 tỷ đồng), Dự toán Mua sắm vật tư, hóa chất xét nghiệm phục vụ công tác khám bệnh, chữa bệnh tại Cơ sở 2 (Phần 1) (199,143 tỷ đồng)…
Ở khu vực phía Nam, Bệnh viện Răng Hàm Mặt TP.HCM, cơ sở y tế tự chủ tài chính toàn phần, cũng chọn lựa mua sắm công khai. Đơn vị này đã triển khai hàng loạt dự toán mua sắm quy mô lớn như: Dự toán Mua sắm thiết bị phòng mổ (67,515 tỷ đồng); Dự toán Gia công răng giả năm 2026 (46,348 tỷ đồng); Dự toán Mua sắm hóa chất, vật tư y tế và vật liệu nha khoa năm 2026 (112,635 tỷ đồng), Dự toán Mua sắm hóa chất, vật tư y tế năm 2025 - 2026 (29,215 tỷ đồng); Dự toán Hóa chất, vật tư y tế và dụng cụ năm 2025 (lần 2) có giá 54,41 tỷ đồng…
Mua sắm qua đấu thầu rộng rãi đã đẩy mức độ cạnh tranh lên cao. Minh chứng là Gói thầu số 2: Vật liệu cấy ghép nha khoa năm 2026 thuộc Dự toán Mua sắm hóa chất, vật tư y tế và vật liệu nha khoa năm 2026, phần Vật liệu trám đóng chóp ống tủy đã chứng kiến cuộc rượt đuổi giữa Công ty TNHH MTV Dược phẩm Đại Lợi (hơn 1,623 tỷ đồng) và Công ty TNHH Trang thiết bị nha khoa (1,624 tỷ đồng) - chênh lệch vỏn vẹn 660.000 đồng. Một số phần khác cũng thu hút từ 3 - 5 nhà thầu tham dự như: Phần Xi măng trám hoàn tất có cản quang (5 nhà thầu), Phần Nhóm 10. Hệ thống Implant cấp độ 4 (3 nhà thầu), Phần Mũi thép mài nhựa các số (3 nhà thầu), Phần Vật liệu cắt chóp trám ngược màu trắng (3 nhà thầu)…
Chào giá trực tuyến là “cứu cánh” cho tình huống cấp bách
Chia sẻ với phóng viên, DSCKI. Trần Thị Mỹ Hạnh, Trưởng khoa Dược Bệnh viện Răng Hàm Mặt TP.HCM cho rằng: “Việc trao quyền tự chủ cho các cơ sở y tế là cần thiết để tăng tính chủ động, linh hoạt trong hoạt động mua sắm để phục vụ công tác khám, chữa bệnh cho người dân. Nhưng dù theo hình thức nào, thì hoạt động mua sắm của Bệnh viện vẫn phải bảo đảm tính công khai, minh bạch, hiệu quả và trách nhiệm giải trình. Do đó, nếu không chịu áp lực về thời gian, ưu tiên hàng đầu vẫn là đấu thầu rộng rãi, chào hàng cạnh tranh, chứ Bệnh viện không chọn hình thức dễ làm nhất. Ngược lại, khi cần mua sắm cấp bách phục vụ người bệnh, chào giá trực tuyến là giải pháp hoàn hảo vì thủ tục đơn giản, nhanh gọn và chọn đúng hàng hóa có chất lượng mong muốn”.
Không chỉ Bệnh viện Răng Hàm Mặt TP.HCM, hình thức chào giá trực tuyến đang trở thành cứu cánh cho nhiều bệnh viện tự chủ để giải bài toán thiếu thuốc, vật tư cục bộ. Ngày 29/5/2026, Bệnh viện Nhi Trung ương phê duyệt Gói thầu Cung cấp thuốc lần 6 năm 2026 (1,683 tỷ đồng, gồm 19 phần/lô) áp dụng hình thức chào giá trực tuyến rút gọn với thời gian lựa chọn nhà thầu chỉ trong 15 ngày và hợp đồng thực hiện trong 12 tháng. Thông báo mời chào giá được phát hành ngay trong ngày 29/5 và dự kiến bắt đầu chào giá từ ngày 4/6/2026.
Tương tự, Bệnh viện Mắt TP.HCM vừa triển khai chào giá trực tuyến theo quy trình rút gọn đối với Gói thầu Mua sắm vật tư tiêu hao sử dụng cho phẫu thuật khúc xạ trên hệ thống máy Visumax 800 với quy mô dự toán 81,211 tỷ đồng. Gói thầu được chia làm 3 phần/lô. Trong đó, Phần Kít phẫu thuật cho kỹ thuật Smile Pro cận thị-Visumax 800 có giá 60,606 tỷ đồng; Phần Kít phẫu thuật cho kỹ thuật tạo vạt Flap-Visumax 800 có giá 18,585 tỷ đồng; Phần Kít phẫu thuật cho kỹ thuật Smile Pro viễn thị-Visumax 800 có giá 2,02 tỷ đồng.
Nhờ sự linh hoạt này, thời gian tổ chức LCNT bình quân giảm mạnh; Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ chỉ còn 13,21 ngày/83 gói thầu; Bệnh viện Đa khoa Vĩnh Phúc là 13,59 ngày/20 gói thầu… Đó là những con số biết nói, bảo đảm tính liên tục của chuỗi cung ứng trong lĩnh vực y tế.
Kỳ 2 - Giám sát chặt để đấu thầu thực chất
