Nghị định về lựa chọn nhà đầu tư dự án đầu tư kinh doanh: Gỡ vướng thực tiễn, tăng hiệu quả sử dụng đất đai

Những quy định mới được kỳ vọng sẽ tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, đơn giản hóa thủ tục, đẩy nhanh tiến độ thực hiện, nâng cao hiệu quả sử dụng đất thông qua đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư dự án đầu tư kinh doanh. Ảnh: Nhật Tuệ

Tiếp tục phát huy hiệu quả của công tác lựa chọn nhà đầu tư

Theo Bộ Tài chính, năm 2025, hoạt động đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư tiếp tục có chuyển biến tích cực, quy mô triển khai được mở rộng đáng kể cả về số lượng dự án, tổng vốn đầu tư và diện tích sử dụng đất so với năm 2024. Trong đó, tổng số dự án đầu tư có sử dụng đất được tổ chức lựa chọn nhà đầu tư là 213 dự án. Tổng vốn đầu tư của các dự án đạt 2.420.727,03 tỷ đồng, tổng diện tích đất sử dụng là 35.661,99 ha. Việc lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án phải tổ chức đấu thầu theo quy định của pháp luật quản lý ngành, bước đầu đáp ứng nhu cầu triển khai trong một số lĩnh vực đặc thù của các địa phương.

Bộ Tài chính nhận định, ngoài nhu cầu huy động nguồn lực đầu tư cho phát triển đô thị, khu dân cư, hoạt động đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư đã từng bước được mở rộng sang các lĩnh vực hạ tầng xã hội và dịch vụ công như giáo dục, y tế, văn hóa, thể thao, môi trường, nhà ở xã hội, hạ tầng kỹ thuật và trạm dừng nghỉ, góp phần đa dạng hóa lĩnh vực thu hút đầu tư, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội.

Tuy nhiên, nhiều địa phương phản ánh còn một số khó khăn, vướng mắc trong triển khai lựa chọn nhà đầu tư, như việc cùng lúc 2 nghị định điều chỉnh hoạt động đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư dự án đầu tư kinh doanh dẫn đến khó khăn trong tra cứu, áp dụng các quy định trong thực tế. Bên cạnh đó, một số luật liên quan có sự thay đổi, cần sửa đổi, bổ sung bảo đảm phù hợp với quy định mới của pháp luật về đầu tư, đất đai và pháp luật quản lý ngành, lĩnh vực.

Do đó, Bộ Tài chính nhận định cần thiết ban hành nghị định mới về lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án đầu tư kinh doanh để kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, đơn giản hóa thủ tục, rút ngắn thời gian, đẩy nhanh tiến độ thực hiện dự án, tạo thuận lợi cho cơ quan có thẩm quyền, bên mời thầu trong hoạt động lựa chọn nhà đầu tư; nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý nhà nước và hiệu quả sử dụng đất đai thông qua đấu thầu…

Rõ đối tượng áp dụng, hoàn thiện quy định ưu đãi trong đấu thầu

Trên cơ sở hợp nhất Nghị định 23 và Nghị định 115, Nghị định 274 quy định dự án đầu tư kinh doanh thuộc trường hợp phải tổ chức đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư gồm: dự án đầu tư có sử dụng đất theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 126 của Luật Đất đai; dự án đầu tư có sử dụng đất thuộc trường hợp phải tổ chức đấu thầu theo quy định của pháp luật quản lý ngành, lĩnh vực theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều 126 của Luật Đất đai; dự án thuộc trường hợp phải tổ chức đấu thầu theo quy định của pháp luật quản lý ngành, lĩnh vực mà không thuộc trường hợp quy định tại điểm a, điểm b ở trên (sau đây gọi là dự án đầu tư không sử dụng đất) và không thuộc trường hợp đấu giá tài sản công theo quy định của pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công.

Nghị định cũng liệt kê cụ thể dự án đầu tư có sử dụng đất thuộc trường hợp phải tổ chức đấu thầu theo quy định của pháp luật quản lý ngành, lĩnh vực và dự án đầu tư không sử dụng đất; trường hợp dự án đầu tư có sử dụng đất không phải tổ chức tổ chức đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư.

Một trong những điểm mới được nhà đầu tư chờ đợi là Nghị định đã làm rõ trường hợp dự án không sử dụng vốn ngân sách nhà nước và thuộc trường hợp thu hồi đất tại Điều 79 của Luật Đất đai mà nhà đầu tư lựa chọn phương án thỏa thuận về nhận quyền sử dụng đất, không đề xuất thu hồi đất theo quy định tại điểm c khoản 1 Điều 127 Luật Đất đai thì không phải tổ chức đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư... Việc làm rõ nội dung này giải tỏa lúng túng của nhiều địa phương, nhà đầu tư trong xác định một số dự án vừa thuộc diện thu hồi đất theo quy định của pháp luật về đất đai, vừa thuộc loại dự án phải tổ chức đấu thầu theo quy định của Nghị định số 115/2024/NĐ-CP (ví dụ: y tế, giáo dục, công trình cấp nước…) nhưng nhà đầu tư tự nguyện thỏa thuận về nhận quyền sử dụng đất, có thuộc trường hợp phải tổ chức đấu thầu hay không.

Nghị định 274 cũng hoàn thiện các quy định về đối tượng ưu đãi và mức ưu đãi nhằm khuyến khích nhà đầu tư có giải pháp ứng dụng công nghệ tiên tiến, công nghệ cao, công nghệ thân thiện với môi trường; nhà đầu tư cam kết chuyển giao công nghệ; nhà đầu tư là doanh nghiệp khoa học và công nghệ, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo; trung tâm đổi mới sáng tạo; doanh nghiệp công nghiệp chiến lược…; nhà đầu tư nước ngoài có cam kết chuyển giao công nghệ cho nhà đầu tư, đối tác trong nước.

Để khả thi, thuận lợi trong thực hiện quy định về ưu đãi, trong quá trình góp ý hoàn thiện Nghị định, Hội Kinh tế Xây dựng Việt Nam đề nghị bổ sung các tiêu chí đánh giá “công nghệ tiên tiến, công nghệ cao, công nghệ thân thiện với môi trường, kỹ thuật hiện có tốt nhất nhằm giảm thiểu ô nhiễm môi trường” theo quy định của pháp luật về khoa học công nghệ, pháp luật về bảo vệ môi trường và quy định rõ “tài liệu chứng minh các nội dung trên” để làm cơ sở cho việc đánh giá đề xuất hoặc hồ sơ dự thầu của nhà đầu tư.

Bộ Xây dựng đề nghị có chế tài xử lý vi phạm cam kết chuyển giao công nghệ. Bởi sau khi trúng thầu, nhà đầu tư nước ngoài có thể chấp nhận nộp phạt vi phạm hợp đồng thay vì thực hiện cam kết chuyển giao công nghệ cao sau khi được hưởng ưu đãi khi đánh giá hồ sơ dự thầu. Do đó, đề nghị xem xét, nghiên cứu sửa đổi để vừa bảo đảm ưu đãi phù hợp, vừa bảo đảm hiệu quả trong việc chuyển giao công nghệ cao.

Bộ Tài chính cho biết sẽ tiếp thu các ý kiến trên và làm rõ tại Thông tư hướng dẫn.