 |
| Hạ tầng khu tái định cư chưa được đầu tư xây dựng tại thời điểm thu hồi đất là một nguyên nhân khiến giải phóng mặt bằng kéo dài. Ảnh: Hoài Anh |
Lâm Đồng: Dự án từ năm 2003 vẫn chưa xong bồi thường
Dự án Khu công nghiệp Sơn Mỹ I có 19 hộ gia đình, cá nhân đã được UBND huyện Hàm Tân (tỉnh Bình Thuận, nay là tỉnh Lâm Đồng) phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trong giai đoạn năm 2012 - 2014 theo quy định của Luật Đất đai năm 2003. Tại thời điểm phê duyệt, UBND huyện Hàm Tân áp dụng chính sách theo quy định là bồi thường về đất, bồi thường về tài sản và các khoản hỗ trợ. Tuy nhiên, do chủ đầu tư chưa bố trí đủ kinh phí nên cơ quan nhà nước chưa tổ chức chi trả tiền bồi thường, hỗ trợ cho 19 hộ dân này. Trách nhiệm gây ra việc chậm chi trả bồi thường, hỗ trợ được xác định là do chủ đầu tư và cơ quan nhà nước, không phải lỗi của hộ gia đình, cá nhân.
Thời điểm năm 2025 và 2026, UBND huyện Hàm Tân đã xử lý phê duyệt chi trả bồi thường chậm cho 18/19 hộ gia đình, cá nhân theo phương án chi trả bồi thường chậm cho các hộ dân áp dụng theo quy định tại Nghị định số 197/2004/NĐ-CP ngày 3/12/2004. Theo đó, chỉ phê duyệt bồi thường chậm về đất theo giá đất tại thời điểm chi trả tiền bồi thường chậm theo quy định tại Khoản 2 Điều 9 Nghị định số 197/2004/NĐ-CP, không xử lý bồi thường chậm về giá bồi thường tài sản và các khoản hỗ trợ.
Hiện tại, 19 hộ gia đình, cá nhân chưa nhận tiền bồi thường, hỗ trợ và bàn giao mặt bằng để triển khai Dự án do có sự so sánh về chính sách áp dụng đối với các trường hợp hộ gia đình, cá nhân hiện nay để tiến hành thu hồi đất trong cùng 1 dự án (theo quy định của Luật Đất đai năm 2024).
Mặt khác, theo quy định tại Điểm b Khoản 3 Điều 94 Luật Đất đai năm 2024, trường hợp cơ quan, đơn vị, tổ chức thực hiện bồi thường chậm chi trả thì người có đất thu hồi, chủ sở hữu tài sản còn được thanh toán thêm một khoản tiền bằng mức tiền chậm nộp theo quy định của Luật Quản lý thuế tính trên số tiền chậm trả và thời gian chậm trả.
Về phía địa phương, UBND xã Sơn Mỹ (Lâm Đồng) đang đề xuất 2 phương án: Phương án 1 áp dụng đơn giá tài sản, đơn giá đất tính hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm theo quy định tại thời điểm hiện nay để lập phương án bồi thường, hỗ trợ bổ sung cho các hộ dân (tính chênh lệch tương tự bồi thường chậm về đất); đối với bồi thường về đất đã phê duyệt chi trả bồi thường chậm theo quy định nên tiếp tục thực hiện theo phương án bồi thường đã phê duyệt. Phương án 2 là áp dụng chế độ, chính sách, đơn giá về đất, tài sản và các khoản hỗ trợ theo quy định tại thời điểm hiện nay để tính toán bồi thường, hỗ trợ cho các hộ dân (hủy bỏ toàn bộ phương án cũ đã phê duyệt).
Để có cơ sở giải quyết thấu đáo, bảo đảm công bằng, hạn chế thiệt thòi cho người dân trong cùng dự án, UBND tỉnh Lâm Đồng đề xuất Bộ Nông nghiệp và Môi trường xem xét, có hướng dẫn cụ thể để giải quyết trường hợp nêu trên.
Phú Thọ: Vướng mắc quy định chuyển tiếp
Tại Phú Thọ, Dự án Khu công nghiệp Tam Dương II - Khu A có tổng diện tích đất phải thu hồi thuộc địa phận xã Tam Đảo là 7,29 ha. Công tác bồi thường, GPMB bắt đầu triển khai từ năm 2013 do Ban GPMB và Phát triển quỹ đất tỉnh thực hiện. Đến năm 2020, Dự án được bàn giao về UBND huyện Tam Đảo (cũ) quản lý. Từ ngày 1/7/2025, UBND xã Tam Đảo tiếp quản toàn bộ hồ sơ và trực tiếp tổ chức thực hiện. Tính đến thời điểm hiện tại, địa phương đã bàn giao 2,85 ha cho chủ đầu tư thi công; còn lại 4,44 ha chưa thể GPMB do tồn đọng một số vướng mắc liên quan đến 20 hộ dân.
Cụ thể, 10 hộ bị thu hồi đất thuộc diện bố trí tái định cư chưa được giao đất ở từ năm 2014, có quyết định thu hồi đất đã ban hành từ giai đoạn 2013 - 2015. Tuy nhiên, 12 năm qua, Nhà nước chưa giao đất tái định cư do hạ tầng khu tái định cư chưa được đầu tư xây dựng tại thời điểm thu hồi đất. 10 hộ dân sử dụng đất lâm nghiệp mua bán/tặng cho viết tay chưa sang tên đã làm nhà ở và sinh sống ổn định từ năm 2000 - 2012 trước thời điểm thông báo thu hồi đất nhưng chưa bàn giao mặt bằng vì chưa được bồi thường/giao đất ở.
Sở Nông nghiệp và Môi trường Phú Thọ nêu thực trạng và vướng mắc pháp lý liên quan tới giá đất tính thu tiền sử dụng đất tại khu tái định cư và cơ chế hỗ trợ chênh lệch giá. Cụ thể, theo quy định tại Khoản 4 Điều 254 Luật Đất đai 2024 (về quy định chuyển tiếp), trường hợp đã có quyết định thu hồi đất và phê duyệt phương án bồi thường trước ngày Luật này có hiệu lực mà sau đó mới có quyết định giao đất tái định cư thì giá đất tính thu tiền sử dụng đất tại nơi tái định cư được xác định tại thời điểm phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư (năm 2013 - 2015).
Tuy nhiên, tại thời điểm ban hành quyết định thu hồi đất (năm 2013 - 2015), khu tái định cư phục vụ Dự án chưa được đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật nên bảng giá đất của UBND tỉnh Phú Thọ ban hành thời kỳ đó chưa có giá đất quy định cho vị trí khu tái định cư này. Mặt khác, pháp luật đất đai hiện hành không quy định cơ chế hồi tố để xác định giá đất cụ thể tại thời điểm thu hồi đất trước đây cho một khu vực chưa được đầu tư hạ tầng và chưa có trong bảng giá đất lịch sử.
Việc chậm giao đất tái định cư kéo dài 12 năm thuộc trách nhiệm của cơ quan nhà nước. Để có căn cứ tính tiền sử dụng đất và giải quyết dứt điểm quyền lợi cho người dân, Sở Nông nghiệp và Môi trường Phú Thọ đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường xem xét, hướng dẫn xử lý.
