 |
| Tổng nguồn vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030 dự kiến là 8,22 triệu tỷ đồng, bao gồm ngân sách trung ương 3,8 triệu tỷ đồng và ngân sách địa phương 4,42 triệu tỷ đồng. Ảnh: Lê Tiên |
Nguồn lực lớn để bứt phá phát triển
Trình bày báo cáo của Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn, cho biết, Chính phủ dự kiến giai đoạn 2026 - 2030, tổng nguồn vốn ĐTCTH là 8,22 triệu tỷ đồng, bao gồm ngân sách trung ương (NSTW) là 3,8 triệu tỷ đồng và ngân sách địa phương (NSĐP) là 4,42 triệu tỷ đồng.
Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh, giai đoạn 2026 - 2030, quán triệt nguyên tắc bố trí vốn tập trung, không dàn trải, giảm số lượng dự án tối thiểu 30% so với giai đoạn 2021 - 2025 (4.652 dự án, giảm 50% so với giai đoạn trước); phấn đấu hệ số sử dụng vốn đầu tư (ICOR) đạt mức 4,5 - 4,8, thấp hơn mức 6,4 của giai đoạn 2021 - 2025. Một trong những điểm nổi bật trong định hướng, phân bổ vốn đầu tư công là tập trung tối đa nguồn lực để triển khai Chương trình hành động của Ban Chấp hành Trung ương thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng XIV, đầu tư cho các nhiệm vụ, dự án mang tính đột phá, chuyển đổi trạng thái, xoay chuyển tình thế…
Để hoàn thành kế hoạch, Chính phủ nêu ra nhiều giải pháp, trong đó phải lựa chọn dự án đầu tư công trên cơ sở đánh giá, hạch toán đầy đủ hiệu quả kinh tế, tài chính và hiệu quả kinh tế - xã hội, đóng góp vào an sinh xã hội, quốc phòng, an ninh. Đồng thời, tiếp tục nâng cao chất lượng thể chế quản lý đầu tư công; các bộ, địa phương, các đơn vị sử dụng vốn phải phát huy trách nhiệm cao nhất trong tổ chức thực thi kế hoạch qua từng khâu, từng bước để đẩy nhanh tiến độ; tăng cường phân cấp, phân quyền, đi đôi với phối hợp, giám sát, kiểm tra, đánh giá; nâng cao hiệu quả phối hợp giữa đầu tư công với đầu tư xã hội…
Thẩm tra báo cáo của Chính phủ, Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội cho rằng, Chính phủ đề xuất tổng mức vốn đầu tư công từ nguồn NSNN cao hơn nhiều so với giai đoạn trước nhằm bảo đảm yêu cầu bố trí vốn cho tăng trưởng kinh tế hai con số (khoảng 20% tổng vốn đầu tư toàn xã hội) và đáp ứng nhu cầu vốn lớn của các chương trình mục tiêu quốc gia (CTMTQG), các dự án quan trọng quốc gia, chương trình, nhiệm vụ, dự án trọng điểm được xác định tại văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV của Đảng… Dự kiến tổng mức vốn KHĐTCTH 8,22 triệu tỷ đồng như đề xuất của Chính phủ là phù hợp với kế hoạch tài chính quốc gia 5 năm, kế hoạch vay, trả nợ công giai đoạn 2026 - 2030.
ĐBQH Nguyễn Thành Trung (Lào Cai) cho rằng, tăng trưởng ở mức 10% cùng với KHĐTCTH trên 8,2 triệu tỷ đồng là mục tiêu rất lớn, nhưng thực sự cần thiết để tạo bứt phá. ĐBQH Nguyễn Trúc Sơn (Vĩnh Long) nhận định, nếu huy động, giải ngân được 8,22 triệu tỷ đồng vốn đầu tư công sẽ góp phần quan trọng đạt tăng trưởng 2 con số trong giai đoạn 5 năm tới…
Đánh giá hiệu quả dự án, đảm bảo tăng trưởng thực chất
Về các giải pháp của Chính phủ, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi nhận định, việc phân bổ, quản lý dự án đầu tư công gắn với hạch toán hiệu quả kinh tế - xã hội, đánh giá hiệu quả là rất cần thiết trong bối cảnh vốn đầu tư từ NSNN tăng cao đi đôi với yêu cầu hiệu quả sử dụng vốn nhằm bảo đảm tăng trưởng thực chất. UBKTTC đề nghị Chính phủ hướng dẫn kịp thời để triển khai đồng bộ, thống nhất việc đánh giá hiệu quả dự án, đồng thời đề nghị Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương rà soát kỹ danh mục dự án, hạn chế tối đa việc xây dựng trụ sở, trung tâm hành chính mới tại các tỉnh, thành phố. Tiếp tục hoàn thiện các quy định để khắc phục yếu kém trong chuẩn bị dự án thời gian qua, nâng cao chất lượng chuẩn bị và triển khai các dự án đầu tư; thực hiện điều chuyển vốn trong trường hợp chậm giải ngân. Một số ý kiến đề nghị Chính phủ điều hành NSTW bảo đảm kiên quyết, linh hoạt, hàng quý rà soát tiến độ giải ngân đầu tư công, điều chuyển từ bộ, ngành, địa phương, dự án không có khả năng giải ngân cho bộ, ngành, địa phương khác thiếu vốn, có khả năng giải ngân.
ĐBQH Nguyễn Thành Trung cho rằng, quy mô chi tiêu công rất lớn đòi hỏi quá trình triển khai phải áp dụng triệt để tư duy "hạch toán kinh tế" đối với từng dự án (hiệu quả kinh tế). Cần phân cấp, phân quyền mạnh mẽ hơn nữa, đi đôi với việc cá thể hóa trách nhiệm người đứng đầu, khắc phục ngay tình trạng sợ sai, đùn đẩy trách nhiệm và bảo vệ những cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung.
ĐBQH Nguyễn Trúc Sơn (Vĩnh Long) lưu ý, trong 5 năm triển khai đầu tư công với số vốn rất lớn, Chính phủ cần đánh giá tác động đối với nguồn nguyên, vật liệu. Thời gian qua, tình trạng giá vật liệu tăng, thiếu vật liệu xây dựng dẫn đến khó khăn, ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân. Chính phủ cần có kế hoạch chuẩn bị sớm, nghiên cứu vật liệu thay thế, tháo gỡ vướng mắc nguồn cung vật liệu cho các dự án…
ĐBQH Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) đề nghị Chính phủ đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, chú trọng các dự án có tính liên kết vùng để tạo tác động lan tỏa, dẫn dắt đầu tư xã hội. Về giải ngân, kiên quyết điều chuyển vốn, bộ, ngành, địa phương nào không đạt yêu cầu và không phân bổ vốn lại.
ĐBQH Vũ Ngọc Lâm (Quảng Ninh) phản ánh thực tiễn địa phương còn khó khăn trong triển khai dự án. Luật Đầu tư công được sửa đổi liên tục đã tháo gỡ nhiều vướng mắc, nhưng một số luật khác khi điều chỉnh lại thắt chặt hơn, ví dụ về đất đai, tài nguyên khoáng sản. Vừa qua, Quốc hội đã ban hành một số nghị quyết tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, đem lại hiệu quả cao, ông Lâm đề nghị sớm thể chế hóa các quy định tại nghị quyết để áp dụng ổn định vì nghị quyết chỉ có thời hạn.
ĐBQH Lê Hữu Trí (Khánh Hòa) nhấn mạnh, nếu không làm tốt việc giải ngân sẽ dẫn đến nguồn lực của đất nước bị lãng phí, không bảo đảm được việc huy động và tập trung nguồn lực đầu tư một cách có trọng tâm, trọng điểm. Theo đó, cần một cuộc cải cách mạnh mẽ về đầu tư công, bắt đầu đổi mới từ tư duy, từ nhận thức, sau đó là thay đổi phương thức phân bổ vốn. Ông Trí cho rằng, khi quyết định chủ trương đầu tư cho một dự án, phải đánh giá hiệu quả trước tiên. Mỗi công trình, mỗi đồng vốn phải gắn với trách nhiệm đóng góp vào sự phát triển kinh tế cho địa phương và quốc gia. Cần chỉ rõ sự cần thiết và hiệu quả của từng dự án.
Bên cạnh việc làm rõ hiệu quả dự án trước và sau khi đầu tư, một số ý kiến cho rằng cần làm rõ trách nhiệm người đứng đầu khi để xảy ra lãng phí; cần đẩy mạnh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, giữ vững kỷ luật, kỷ cương trong đầu tư công.
