 |
| Các dự án thành phần thuộc đường Vành đai 4 TP.HCM nhận được vốn điều chuyển đã đạt tỷ lệ giải ngân rất cao sau 9 tháng năm 2026. Ảnh: Phạm Tùng |
Những khoản vốn lớn chờ điều chuyển
Trong bức tranh giải ngân, Bộ Xây dựng mang gam màu trầm. Đến ngày 15/10, Bộ Xây dựng mới giải ngân 20.040,448 tỷ đồng, đạt 16,5% kế hoạch Thủ tướng giao.
Tuy nhiên, đằng sau tỷ lệ giải ngân này là câu chuyện về nhu cầu sử dụng vốn và tiến độ triển khai các dự án quy mô lớn. Bộ Xây dựng đã đề xuất giảm 72.092,1 tỷ đồng kế hoạch vốn liên quan đến hai dự án đường sắt. Trong đó, 8.875 tỷ đồng dự kiến điều chuyển về 12 địa phương để thực hiện các dự án độc lập về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; phần còn lại khoảng 63.217 tỷ đồng chưa có nhu cầu sử dụng hoặc chưa có khả năng giải ngân theo tiến độ dự án. Nếu loại trừ khoản vốn đề xuất giảm, quy mô kế hoạch vốn của Bộ Xây dựng còn khoảng 49.306,8 tỷ đồng. Với số vốn đã giải ngân hơn 20.040 tỷ đồng, tỷ lệ tương ứng đạt khoảng 40,6%.
Không chỉ Bộ Xây dựng, một số cơ quan trung ương và địa phương cũng đề xuất hoặc đã thực hiện điều chỉnh giảm kế hoạch vốn, với tổng quy mô hơn 4.390 tỷ đồng. Trong đó, Tòa án nhân dân tối cao và Bộ Khoa học và Công nghệ đề xuất giảm hơn 261 tỷ đồng; 6 địa phương gồm An Giang, Đắk Lắk, Khánh Hòa, Nghệ An, Tuyên Quang và Quảng Ngãi điều chỉnh giảm hơn 4.129 tỷ đồng. Đáng chú ý, An Giang giải ngân đạt 58,7% kế hoạch Thủ tướng giao và đạt 64,9% sau khi điều chỉnh giảm 2.023,85 tỷ đồng.
Ở cấp địa phương, TP.HCM là trường hợp đáng chú ý về việc chủ động điều chuyển kế hoạch vốn đầu tư công. Lãnh đạo Sở Tài chính TP.HCM cho biết, trong 9 tháng năm 2026, Thành phố đã thực hiện 8 đợt điều chuyển hơn 45.000 tỷ đồng, đưa vốn từ những dự án chậm triển khai, chưa có khả năng giải ngân sang các dự án có tiến độ tốt hơn. Trong danh mục được bổ sung vốn, 7 dự án có tổng số vốn tăng thêm hơn 24.126 tỷ đồng, chủ yếu thuộc lĩnh vực giao thông, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và chỉnh trang đô thị. Trong đó, Dự án đường Vành đai 4 TP.HCM, Dự án thành phần 1-3 đoạn từ sông Sài Gòn đến kênh Thầy Ca, được bổ sung 5.550 tỷ đồng, đạt tỷ lệ giải ngân 99,7% đến hết tháng 9/2026; Dự án thành phần 1-1 đoạn từ ngã tư Tóc Tiên - Châu Pha đến cầu Châu Đức được bổ sung 5.000 tỷ đồng, tỷ lệ giải ngân đạt 98,5%. Dự án thành phần về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thuộc Dự án Đầu tư hoàn chỉnh nút giao Gò Công và nhánh nối đường xa lộ Hà Nội đến nút giao Gò Công trên Vành đai 3 được bổ sung gần 4.200 tỷ đồng, đạt tỷ lệ giải ngân 100%... Những con số này phản ánh khả năng hấp thụ và giải ngân vốn tại các dự án được bổ sung kế hoạch.
Từ trường hợp Bộ Xây dựng và TP.HCM có thể thấy, việc rà soát, điều chỉnh kế hoạch vốn là một yêu cầu trong quá trình điều phối vốn đầu tư công khi tiến độ và khả năng về đích của các dự án không đồng đều. Nỗ lực này cũng sẽ giúp các “túi vốn” lớn bớt áp lực trong bối cảnh từ tháng 10/2026, sẽ thực hiện chấm KPI giải ngân đầu tư công theo chỉ đạo của Chính phủ.
Thúc vốn vào công trình, dự án
Theo Bộ Tài chính, đến ngày 15/10/2026, cả nước đã giải ngân thêm 8.614,1 tỷ đồng so với ngày 8/10, tương ứng 0,8 điểm phần trăm. Dù vậy, khối lượng vốn cần giải ngân tiếp tục tạo ra áp lực lớn trong thời gian còn lại của năm.
Theo thống kê, Bộ Quốc phòng đã giải ngân 34.414,9 tỷ đồng, đạt 69,2% kế hoạch, còn hơn 15.331 tỷ đồng. Tại các địa phương, Hà Nội đạt tỷ lệ giải ngân 93,9%, Hải Phòng đạt 82,1%, trong khi Hưng Yên đạt 61,1%, An Giang đạt 58,7%. Đáng chú ý, TP.HCM đã giải ngân 105.076,5 tỷ đồng, đạt 71,2% kế hoạch Thủ tướng giao, nhưng khối lượng vốn còn lại vẫn hơn 42.522 tỷ đồng.
Tại TP.HCM, áp lực giải ngân thể hiện rõ tại các chủ đầu tư có quy mô kế hoạch vốn lớn. Ví dụ Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông (Ban Giao thông) TP.HCM, đến hết tháng 9/2026 đã giải ngân 47.258,9 tỷ đồng; khối lượng vốn còn phải giải ngân khoảng 13.779 tỷ đồng. Theo kế hoạch, Ban này cần giải ngân 1.500 tỷ đồng và 5.210 tỷ đồng trong tháng 10, 11 và riêng tháng 12 là 7.069 tỷ đồng. Việc tập trung khối lượng giải ngân lớn vào thời điểm cuối năm đòi hỏi các dự án phải thúc đẩy tiến độ thi công, đồng thời bảo đảm sự phối hợp chặt chẽ giữa chủ đầu tư, nhà thầu và các đơn vị liên quan trong công tác nghiệm thu, thanh toán.
Ông Lê Ngọc Hùng, Phó Giám đốc Ban Giao thông TP.HCM cho biết, việc đẩy nhanh giải ngân đang đối mặt với không ít trở ngại, đặc biệt là vấn đề biến động giá nhiên liệu, khan hiếm nguồn cung vật liệu xây dựng cũng như yếu tố thời tiết và mặt bằng. Đây cũng là nhóm vướng mắc phổ biến tại các địa phương trên cả nước nhưng vẫn cần tìm giải pháp để vượt khó mới có thể thúc đẩy giải ngân.
Ở góc độ nhà thầu, câu chuyện đưa vốn vào công trình đòi hỏi khả năng tổ chức thi công và chuyển khối lượng thực hiện thành giá trị được nghiệm thu, thanh toán. Tại các dự án giao thông trọng điểm ở Cà Mau, nơi Tổng công ty Xây dựng Trường Sơn đang tham gia thi công cao tốc Cà Mau - Cái Nước, cao tốc Cái Nước - Đất Mũi và đường giao thông ra đảo Hòn Khoai. Trong 2,5 tháng cuối năm, nhà thầu này đặt mục tiêu lớn với giá trị sản xuất trên 7.400 tỷ đồng, giá trị nghiệm thu, thanh toán trên 10 nghìn tỷ đồng. Mục tiêu này đòi hỏi khả năng huy động nhân lực, thiết bị, tổ chức nhiều mũi thi công và duy trì cường độ thực hiện cao.
Thiếu tướng Nguyễn Hữu Ngọc, Tổng giám đốc Tổng công ty Xây dựng Trường Sơn cho biết, để hoàn thành kế hoạch giải ngân, các yếu tố như tiến độ thi công, chất lượng công trình, hồ sơ nghiệm thu và thanh toán là những mắt xích gắn kết, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ, đốc thúc thường xuyên giữa các chủ thể tham gia dự án.
Trong bối cảnh nguồn vật liệu xây dựng tiếp tục là một trong những yếu tố ảnh hưởng đến tiến độ thi công, ngày 21/10/2026, Văn phòng Chính phủ ban hành Văn bản số 10744/VPCP-CN về điều phối nguồn vật liệu giữa các địa phương. Tại văn bản này, Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu khẩn trương rà soát trữ lượng thực tế các mỏ, điều phối, hỗ trợ vật liệu phục vụ công trình, dự án trọng điểm quốc gia và báo cáo kết quả trước ngày 25/10. Các địa phương được yêu cầu rà soát, xử lý vi phạm trong hoạt động cấp phép khai thác khoáng sản, báo cáo kết quả trước ngày 30/10.
