 |
| Cạnh tranh nhân lực tạo áp lực đáng kể đối với các nhà thầu quy mô vừa và nhỏ. Ảnh: Nhã Chi |
Doanh nghiệp căng mình tìm lao động
Theo Báo cáo thị trường lao động tháng 7/2026 của Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội, thị trường lao động Thủ đô ghi nhận sự gia tăng mạnh nhu cầu tuyển dụng trong lĩnh vực xây dựng và hạ tầng. Việc đẩy nhanh tiến độ các công trình trọng điểm như đường Vành đai 4 - vùng Thủ đô, cầu Tứ Liên, cầu Trần Hưng Đạo, cùng các dự án đường sắt đô thị và phát triển hạ tầng kỹ thuật đang tạo ra nhu cầu lớn về nhân lực phục vụ thi công, sản xuất và vận hành. Không chỉ các doanh nghiệp (DN) xây dựng, các đơn vị sản xuất vật liệu, cơ khí chế tạo, tư vấn thiết kế, giám sát công trình và cung ứng thiết bị kỹ thuật cũng đang mở rộng tuyển dụng nhằm đáp ứng yêu cầu triển khai dồn dập nhiều dự án.
Đáng chú ý, dù nhiều DN sẵn sàng chi trả từ 16 - 65 triệu đồng/tháng cho các vị trí kỹ sư, công nhân tay nghề cao, thợ vận hành thiết bị và lao động kỹ thuật có kinh nghiệm, nhưng vẫn gặp khó khăn trong tuyển dụng. Theo dự báo của Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội, nhu cầu tuyển dụng lao động kỹ thuật và kỹ sư xây dựng sẽ tiếp tục tăng trong những tháng cuối năm 2026 khi các dự án đầu tư công và công trình hạ tầng trọng điểm bước vào giai đoạn thi công cao điểm.
Tại TP.HCM, áp lực về nguồn cung lao động cũng thể hiện rõ trên Báo cáo thị trường lao động tháng 8/2026 của Trung tâm Dịch vụ việc làm TP.HCM. Theo đó, tổng nhu cầu tuyển dụng là 27.607 vị trí, trong khi lực lượng tìm việc chỉ có 21.035 lượt. Riêng nhóm vận hành máy - lao động kỹ thuật có 5.094 chỉ tiêu tuyển dụng. Dự báo trong thời gian tới, thị trường lao động tại TP.HCM tiếp tục gia tăng nhu cầu đối với lao động phổ thông và công nhân kỹ thuật ngành xây dựng.
Từ thực tế hoạt động của DN, ông Võ Văn Sang, Giám đốc Công ty CP Tư vấn Xây dựng Phố Thị (TP.HCM) cho biết, trước đây, vào những giai đoạn cao điểm, DN có thể thuê khoán và huy động khoảng 300 lao động cùng lúc để triển khai tại các công trường. Tuy nhiên, hiện nay, trong bối cảnh nhu cầu nhân lực xây dựng tăng mạnh và sự cạnh tranh giữa các DN ngày càng lớn, số lượng lao động có thể huy động đồng thời chỉ còn khoảng 60 - 70 người. Đây là mức giảm đáng kể trong khi khối lượng công việc và yêu cầu tiến độ tại các dự án ngày càng cao.
Theo ông Sang, không chỉ khó tìm người, chi phí thuê nhân công cũng tăng đáng kể. Hiện mức thuê khoán bình quân khoảng 700.000 - 800.000 đồng/người/ngày, chưa bao gồm chi phí ăn, ở. Đối với đội ngũ kỹ sư, DN phải trả mức lương khoảng 20 - 30 triệu đồng/người/tháng, chưa kể các khoản phụ cấp và chế độ khác. Nhiều DN cũng gặp trở ngại khi tuyển dụng lao động kỹ thuật đáp ứng đồng thời yêu cầu về chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp và kinh nghiệm thực tế.
Tại Hải Phòng, ông Nguyễn Văn Hải, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Xây lắp và Sửa chữa thiết bị điện Miền Bắc cho biết, DN hiện chỉ duy trì được đội ngũ thợ lành nghề với số lượng khoảng 15 người, chưa kể đội ngũ kỹ sư, trong khi khối lượng công việc cần triển khai ngày càng lớn. Thực trạng này cho thấy cạnh tranh nhân lực đang diễn ra không chỉ giữa các DN lớn mà còn tạo áp lực đáng kể đối với các nhà thầu quy mô vừa và nhỏ.
Trong bối cảnh nguồn cung hạn chế, nhiều DN không ngần ngại tăng mức thu nhập để thu hút và giữ chân lao động. Trong tháng 8/2026, Công ty CP Phát triển và Đầu tư xây dựng VinCons (thành viên Tập đoàn Vingroup) thông báo tuyển dụng công nhân xây dựng với mức thu nhập từ 14 - 48 triệu đồng/tháng. Một số vị trí lao động phổ thông không yêu cầu kinh nghiệm và được đào tạo nghề. DN đồng thời tuyển nhân sự khối kho vận - vật tư với thu nhập từ 15 - 40 triệu đồng/tháng và công bố nhu cầu tuyển tới 5.000 lái xe, lái máy làm việc tại các dự án trên toàn quốc. Công ty CP Tập đoàn Đầu tư Xây dựng 568 cũng đang tuyển 5 kỹ sư nội nghiệp cầu đường phục vụ Dự án Cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh tại Cao Bằng, với mức lương 40 triệu đồng/người/tháng…
Cần tháo gỡ đồng thời nút thắt đơn giá và đào tạo nhân lực
Theo ông Nguyễn Quốc Hiệp, Chủ tịch Hiệp hội Các nhà thầu xây dựng Việt Nam (VACC), nguồn nhân lực đang là một vấn đề đáng lo ngại của ngành xây dựng. Trước đây, công trình, dự án ít mà nguồn nhân lực lại sẵn nên các công trường xây dựng luôn đủ người. Hiện nay, dự án triển khai ở khắp nơi mà lao động nông nhàn rất ít (nhiều người vào làm tại các khu công nghiệp gần nhà, đỡ vất vả hơn), trong khi đơn giá tiền lương được duyệt lại rất thấp. Nguồn đào tạo từ các trường công nhân kỹ thuật gần như không có.
Đây là những nguyên nhân dẫn đến cạnh tranh nhân lực xây dựng ngày càng gay gắt khi một số DN có tiềm lực tài chính sẵn sàng hút công nhân bằng tiền lương gấp 2 lần thị trường. Theo ước tính của VACC, với năng suất bình quân của 1 công nhân xây dựng là 500 triệu đồng/năm thì với mức vốn đầu tư công cho các dự án khoảng 1 triệu tỷ đồng cộng thêm đầu tư tư nhân và FDI ước khoảng 50% tổng mức đầu tư toàn xã hội thì năm 2026 cần có 4 triệu công nhân xây dựng, trong khi số lượng lao động trên thị trường chỉ đáp ứng khoảng 25%.
Đại đa số DN xây dựng có quy mô vốn vừa và nhỏ (trên 90% các doanh nghiệp có quy mô vốn từ 100 tỷ đồng trở xuống). Vì vậy, trước những biến động về giá nguyên vật liệu và nhân công như hiện nay, nhiều DN xây dựng khó trụ, nguy cơ bị loại khỏi cuộc chơi.
Ông Nguyễn Quốc Hiệp cho rằng, đây là bài toán cần được tháo gỡ ở tầm vĩ mô, trong đó cần điều chỉnh đơn giá nhân công sát với thực tế thị trường và tăng cường đào tạo để cải thiện nguồn cung. Trước mắt, VACC đề xuất Chính phủ có chủ trương hỗ trợ một phần kinh phí để Hiệp hội phối hợp với các DN lớn xây dựng chương trình đào tạo cụ thể, với sự tham gia của các DN nước ngoài có nhu cầu hợp tác đào tạo tại Việt Nam. Giải pháp này được kỳ vọng góp phần bổ sung nhanh nguồn lao động có kỹ năng, đáp ứng nhu cầu đang tăng cao.
Trước thực trạng này, Bộ Xây dựng đã đưa ra yêu cầu khẩn cấp về việc nghiên cứu các giải pháp dài hạn nhằm tái cấu trúc hệ thống đào tạo nghề. Việc tháo gỡ đồng thời hai điểm nghẽn đơn giá và nguồn nhân lực không còn là câu chuyện riêng của các nhà thầu, mà đã trở thành điều kiện tiên quyết để bảo toàn tiến độ các công trình chiến lược quốc gia.
