 |
| Kế hoạch Phát triển vật liệu xây dựng ở địa phương được xây dựng theo hướng tăng cường dự báo, cân đối cung - cầu và phương án ứng phó thiếu hụt, đặc biệt với vật liệu xây dựng thông thường và vật liệu san lấp. Ảnh: Xuân Mộc |
Theo cơ quan soạn thảo, việc xây dựng Kế hoạch sẽ tập trung vào dự báo nhu cầu VLXD theo giai đoạn, đánh giá khả năng cung ứng; phương án cân đối nguồn vật liệu, nhất là cho các dự án trọng điểm; giải pháp điều tiết khi thiếu hụt cục bộ…
Một số ý kiến cho rằng, bên cạnh những vướng mắc liên quan đến thủ tục khai thác khoáng sản, một trong những nguyên nhân dẫn đến sự thiếu hụt, khan hiếm cục bộ đến từ việc thiếu dự báo từ sớm về cân đối cung - cầu, khả năng cung ứng VLXD, nhất là VLXD thông thường để doanh nghiệp chủ động trong hoạt động đầu tư, khai thác khoáng sản.
Năm 2020, Thủ tướng Chính phủ ban hành Chiến lược phát triển VLXD. Theo Chiến lược, việc xây dựng kế hoạch, phương án, đề án, chiến lược phát triển VLXD tại địa phương do địa phương xây dựng tùy theo đặc điểm cụ thể, có thể được lập và phê duyệt riêng hoặc lồng ghép vào chương trình, kế hoạch khác của địa phương. Tuy nhiên, việc lập kế hoạch phát triển VLXD tại nhiều địa phương chưa được chú trọng, không gắn với kế hoạch đầu tư.
Nhìn từ thực trạng thiếu hụt VLXD thông thường tại khu vực TP.HCM và Đồng bằng sông Cửu Long, ông Võ Minh Đức, Phó Chủ tịch Hội VLXD Việt Nam nhận định, việc lập kế hoạch chưa sát thực tế, chưa phù hợp, chưa bảo đảm tính sẵn sàng cho các dự án trong tỉnh, chưa nói tới việc liên tỉnh - liên kết vùng. Nhiều dự án trọng điểm của địa phương đang triển khai, về nhu cầu VLXD chưa xác định rõ nguồn cung cho dự án, cơ chế liên kết vùng để huy động nguồn cung từ các tỉnh lân cận chưa rõ ràng… Theo ông Đức, các địa phương cần lập quy hoạch nhu cầu VLXD của địa phương phù hợp với quy hoạch khoáng sản. Nếu có kế hoạch cung ứng vật liệu dài hạn cho giai đoạn 2026 - 2030 thì sẽ tránh được cách xử lý mang tính sự vụ.
Tại Tờ trình Dự thảo Nghị định về quản lý VLXD đã được công bố lấy ý kiến, Bộ Xây dựng cho biết, so với Nghị định số 09/2021/NĐ-CP, Dự thảo Nghị định chuẩn hóa nội dung, hồ sơ, trình tự lập và phê duyệt kế hoạch theo hướng gắn với nhu cầu đầu tư xây dựng, điều kiện nguồn cung tại địa phương và vùng, liên vùng; tăng cường yêu cầu dự báo nhu cầu, cân đối cung - cầu và phương án ứng phó thiếu hụt đối với vật liệu xây dựng thông thường, vật liệu san lấp. Đồng thời, Dự thảo không thiết lập cơ chế điều phối cung - cầu theo nghĩa can thiệp hành chính vào thị trường; tập trung vào việc dự báo, cảnh báo sớm, công khai thông tin và cơ chế phối hợp theo chức năng, nhiệm vụ của từng cơ quan.
Dự thảo Nghị định nêu rõ các nội dung của Kế hoạch Phát triển VLXD. Trong đó, Kế hoạch cần đánh giá hiện trạng sản xuất, cung ứng, nhu cầu sử dụng VLXD trên địa bàn, bao gồm VLXD chủ yếu, VLXD thông thường, vật liệu san lấp và các loại vật liệu có ý nghĩa quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Đồng thời, dự báo nhu cầu theo chương trình, dự án trọng điểm, đặc biệt là nhu cầu VLXD thông thường và vật liệu san lấp; định hướng phát triển cơ sở sản xuất và phương án bảo đảm nguồn cung phù hợp quy hoạch tỉnh, quy hoạch xây dựng, quy hoạch đô thị và nông thôn, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội; phương án thúc đẩy VLXD, VLXD tái chế, VLXD phát thải thấp. Trong Kế hoạch cũng cần xác định phương án phối hợp liên vùng, liên tỉnh khi xảy ra thiếu hụt, gián đoạn nguồn cung VLXD.
Trước một số ý kiến lo ngại việc xây dựng Kế hoạch có thể thiếu tính linh hoạt, không theo kịp thị trường, gây chồng chéo trong công tác quản lý và có thể cản trở hoạt động đầu tư, Bộ Xây dựng khẳng định, Kế hoạch phát triển VLXD không phải là quy hoạch theo Luật Quy hoạch. Kế hoạch không xác định không gian phát triển, không phân bổ trữ lượng, không ấn định sản lượng bắt buộc, không giới hạn hoạt động đầu tư của doanh nghiệp và không can thiệp cơ chế thị trường. Việc duy trì Kế hoạch nhằm tăng cường tính chủ động trong điều hành, đặc biệt trong bối cảnh biến động thị trường và yêu cầu bảo đảm vật liệu cho các dự án hạ tầng quan trọng, không làm phát sinh thủ tục hành chính mới hoặc rào cản đầu tư.
Dự thảo Nghị định bổ sung yêu cầu lồng ghép bảo vệ môi trường, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, đổi mới công nghệ, loại bỏ công nghệ lạc hậu; gắn với dự báo nhu cầu và thị trường trong nước, quốc tế.
Một nội dung trọng tâm khác là chính sách khuyến khích, ưu đãi đối với nghiên cứu, đầu tư phát triển, sản xuất và sử dụng VLXD mới, tái chế, xanh, nhẹ, thông minh, thân thiện môi trường, phù hợp vùng ven biển, hải đảo. Dự thảo đã hệ thống hóa theo 3 nhóm chính sách, gồm: nghiên cứu - phát triển; đầu tư - sản xuất; sử dụng VLXD mới trong công trình. Làm rõ các nhóm ưu đãi và cơ chế hỗ trợ theo các hệ thống pháp luật có liên quan (về đầu tư; thuế; đất đai; tín dụng; bảo vệ môi trường; sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả; khoa học, công nghệ; chuyển giao công nghệ; công nghệ cao; đổi mới sáng tạo; mua sắm công, đấu thầu...).
Để bảo đảm thống nhất, Dự thảo chỉ quy định theo hướng dẫn chiếu và nguyên tắc áp dụng, không quy định lại các ưu đãi đã được quy định chi tiết. Việc tổ chức thực hiện sẽ theo hướng dẫn cụ thể của các cơ quan liên quan theo chức năng, nhiệm vụ.
Đồng thời, Dự thảo bổ sung cơ sở pháp lý thúc đẩy nghiên cứu, ứng dụng, chuyển giao công nghệ, phát triển công nghệ cao, công nghệ số trong VLXD; hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ, giảm tiêu hao năng lượng, nguyên liệu và phát thải.
