Phát triển metro kết nối TP.HCM với khu vực Long Thành: Đẩy nhanh tiến độ, vận dụng tối đa cơ chế đặc thù

Dự án tuyến đường sắt đô thị kéo dài từ metro Bến Thành - Suối Tiên về Trung tâm hành chính tỉnh, sân bay Long Thành có chiều dài khoảng 41,4 km, sơ bộ tổng mức đầu tư hơn 60.261 tỷ đồng. Ảnh: Lê Tiên

Theo Sở Xây dựng Đồng Nai, Dự án tuyến đường sắt đô thị kéo dài từ metro Bến Thành - Suối Tiên về Trung tâm hành chính tỉnh, sân bay Long Thành có chiều dài khoảng 41,4 km, điểm đầu kết nối với tuyến metro Bến Thành - Suối Tiên (TP.HCM), điểm cuối tại sân bay Long Thành (Đồng Nai). Tổng mức đầu tư sơ bộ của Dự án là hơn 60.261 tỷ đồng (trong đó chi phí bồi thường, hỗ trợ tái định cư trên 4.323 tỷ đồng). Tốc độ thiết kế tối đa là 120 km/h (90 km/h trong hầm) và tốc độ vận hành tối đa là 110 km/h (80 km/h trong hầm). UBND tỉnh Đồng Nai đã đề xuất Thủ tướng Chính phủ triển khai dự án này theo lệnh khẩn cấp để kịp thời đưa vào khởi công trong quý II/2026. Theo tính toán của tỉnh Đồng Nai, với tuyến metro nối dài này, thời gian hành khách đi từ sân bay Tân Sơn Nhất đến sân bay Long Thành và ngược lại khoảng 40 phút. Thời gian thực hiện Dự án từ năm 2026 đến năm 2030.

Mới đây, Thủ tướng có chỉ đạo UBND tỉnh Đồng Nai phối hợp với Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan nghiên cứu, đề xuất các cơ chế đặc thù nhằm triển khai tuyến đường sắt đô thị nêu trên.

Ông Trần Quang Lâm, Giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM cho biết, tại dự án trên, từ vị trí ga S0, TP.HCM sẽ triển khai đầu tư xây dựng tuyến metro kết nối đến khu vực Bình Dương. “Trong thời gian qua, hàng loạt dự án giao thông kết nối sân bay Long Thành với TP.HCM đã và đang được triển khai như cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây mở rộng, Vành đai 3 TP.HCM và cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu. Tuy nhiên, hệ thống giao thông này vẫn chưa đáp ứng được công suất của sân bay Long Thành. Do đó, cấp thiết phải triển khai các tuyến metro kết nối TP.HCM với khu vực Long Thành”, ông Lâm chia sẻ.

Sở Xây dựng TP.HCM cho biết, hệ thống đường sắt đô thị kết nối sân bay Long Thành với TP.HCM dự kiến phát triển 3 trục chính. Trong đó, trục Tân Sơn Nhất - Tham Lương - Bến Thành - Thủ Thiêm - Long Thành đang được xúc tiến triển khai. Ở trục này, đoạn Bến Thành - Tham Lương của tuyến metro số 2 đã khởi công ngày 15/1/2026; đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm và đoạn Thủ Thiêm - Long Thành đang được gấp rút hoàn thiện hồ sơ.

Theo Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Bùi Xuân Cường, tuyến đường sắt đô thị số 2 đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm và tuyến đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc hình thành mạng lưới giao thông đường sắt đô thị hiện đại, đồng bộ, đồng thời là mắt xích then chốt trong liên kết vùng chiến lược giữa TP.HCM và tỉnh Đồng Nai.

TP.HCM đang áp dụng một số chính sách đặc thù trong quy trình cũng như lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư để đẩy nhanh tiến độ các dự án đường sắt đô thị. Theo đó, các cơ quan hữu quan phải hoàn thiện hồ sơ để có thể tổ chức khởi công tuyến đường sắt đô thị số 2 đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm trước 20/4/2026. “Đây là dự án trọng điểm, có yêu cầu cấp bách nên các đơn vị được chủ động vận dụng tối đa các cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt theo thẩm quyền để đẩy nhanh tiến độ, bảo đảm hiệu quả triển khai”, ông Cường khẳng định.

Trước đó, TP.HCM đã giao Công ty CP Tập đoàn Trường Hải (Thaco) tổ chức nghiên cứu, lập báo cáo nghiên cứu khả thi Dự án Tuyến đường sắt đô thị số 2 (đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm). Theo đề xuất của Thaco, đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm dài khoảng 5,58 km, gồm 6 ga ngầm, sơ bộ tổng mức đầu tư khoảng 33.000 tỷ đồng. Dự án được đề xuất thực hiện theo phương thức đối tác công tư (PPP), hợp đồng xây dựng - chuyển giao (BT); nhà đầu tư được thanh toán bằng các quỹ đất TOD dọc tuyến và phần diện tích đất tối ưu tại khu vực depot.

Dự án Đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành được chuyển từ mô hình đường sắt nhẹ sang đường sắt đô thị; TP.HCM đang xem xét giao nhà đầu tư nghiên cứu triển khai, phấn đấu khởi công trước 30/6 và hoàn thành vào năm 2030. Tuyến có chiều dài khoảng 42 km, thiết kế đường đôi, khổ đường 1.435 mm, tốc độ thiết kế 120 km/h. Toàn tuyến dự kiến có 20 ga, gồm 16 ga trên cao và 4 ga ngầm, sơ bộ tổng mức đầu tư khoảng 84.753 tỷ đồng.

Đại diện Ban Quản lý đường sắt đô thị TP.HCM cho biết, dự án đã có, chính sách đã cụ thể, nhiều nhà đầu tư bày tỏ sự quan tâm. Vấn đề quan trọng nhất chính là đánh giá năng lực của các nhà thầu/nhà đầu tư. “Để thu hút sự quan tâm của đông đảo nhà thầu trong lĩnh vực metro, Ban đã tổ chức hội thảo quốc tế khảo sát năng lực nhà thầu để triển khai thực hiện đầu tư 3 tuyến đường sắt đô thị, gồm: Tuyến số 1 Thành phố mới Bình Dương - Suối Tiên; Tuyến số 2 Thủ Dầu Một - TP.HCM; Tuyến số 3 Cảng hàng không Tân Sơn Nhất - Phú Hữu. Tại đây, Chủ đầu tư đã trình bày chi tiết các báo cáo nghiên cứu khả thi của dự án.

Cũng theo đại diện trên, các dự án metro của TP.HCM đang thu hút sự quan tâm của các hãng cung cấp thiết bị hàng đầu từ châu Âu, Nhật Bản, Trung Quốc, nhiều nhà đầu tư đã chủ động liên hệ, tìm hiểu từ trước khi đề xuất dự án….

Ông Phan Công Bằng, Trưởng Ban Quản lý đường sắt đô thị TP.HCM thông tin, do áp dụng chính sách đặc thù, Ban đã rút ngắn thời gian lựa chọn đơn vị tư vấn để triển khai tuyến metro số 2 Bến Thành - Tham Lương được 9 tháng so với quy định thông thường. Điều này giúp Dự án có thể khởi công vào đầu năm 2026.