|
| Việt Nam có điều kiện thuận lợi để phát triển điện gió ngoài khơi, với tiềm năng kỹ thuật ước tính khoảng 600.000 MW. Ảnh: Nguyễn Văn Cường |
Khai thác nguồn lực cho tăng trưởng
Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao trong giai đoạn tới, nhu cầu điện sẽ tiếp tục tăng nhanh. Vì vậy, phát triển đồng bộ các nguồn điện, lưới điện và hạ tầng năng lượng là yêu cầu quan trọng. Trong đó, điện gió, đặc biệt là điện gió ngoài khơi được kỳ vọng trở thành một trong những nguồn bổ sung quan trọng cho hệ thống điện quốc gia.
Ông Trần Hoài Trang, Phó Cục trưởng Cục Điện lực thuộc Bộ Công Thương cho biết, điện gió ngoài khơi là lĩnh vực có tính chất đặc thù, quy mô vốn đầu tư lớn, thời gian chuẩn bị dài, công nghệ phức tạp và liên quan đến nhiều lĩnh vực quản lý nhà nước như điện lực, đầu tư, biển và hải đảo, tài nguyên môi trường, hàng hải, xây dựng, quốc phòng và an ninh. Ông Trang cho hay, Việt Nam đang từng bước hoàn thiện hành lang pháp lý cho phát triển năng lượng tái tạo và điện gió ngoài khơi.
Luật Điện lực số 61/2024/QH15 đã thiết lập những quy định quan trọng về phát triển điện năng lượng tái tạo, điện năng lượng mới và điện gió ngoài khơi. Cùng với đó, Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, Nghị quyết số 253/2025/QH15 và Nghị định số 272/2026/NĐ-CP đã tiếp tục cụ thể hóa các định hướng, cơ chế và trình tự, thủ tục phát triển dự án. Những quy định này góp phần tháo gỡ các vướng mắc trong công tác khảo sát, chuẩn bị đầu tư, chấp thuận chủ trương đầu tư và tổ chức triển khai dự án.
Tuy nhiên, theo Báo cáo tổng kết việc thi hành Luật Điện lực số 61/2024/QH15 của Bộ Công Thương, đến thời điểm hiện tại, Việt Nam chưa có dự án điện gió ngoài khơi nào được triển khai trên thực tiễn mà mới chỉ có một số dự án trong Quy hoạch điện lực được giao khu vực biển cho nhà đầu tư để thực hiện hoạt động khảo sát và một số dự án đã có nhà đầu tư đề xuất chủ trương đầu tư. Thực tiễn triển khai các hoạt động như: giao khu vực biển để thực hiện khảo sát, chấp thuận chủ trương đầu tư dự án điện gió ngoài khơi phát sinh một số khó khăn, vướng mắc.
Theo ông Trần Hoài Trang, phát triển điện gió ngoài khơi không chỉ tạo thêm nguồn điện sạch mà còn mở ra cơ hội cho các ngành công nghiệp như cơ khí chế tạo, đóng tàu, xây dựng công trình biển, sản xuất thiết bị, logistics và dịch vụ kỹ thuật. Vì vậy, định hướng của Việt Nam là phát triển công suất nguồn điện và từng bước hình thành hệ sinh thái công nghiệp và dịch vụ năng lượng tái tạo có giá trị gia tăng cao.
Hoàn thiện khung khổ pháp lý
Dự thảo Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực số 61/2024/QH15 đang được trình Quốc hội xem xét thông qua đã đề xuất hoàn thiện khung pháp lý cho phát triển năng lượng tái tạo và điện gió ngoài khơi. Theo đó, Dự thảo Luật làm rõ trình tự, thủ tục, thẩm quyền và trách nhiệm của các cơ quan trong các khâu khảo sát, chấp thuận chủ trương đầu tư, lựa chọn nhà đầu tư, giao khu vực biển và triển khai dự án; hạn chế chồng chéo, kéo dài thủ tục.
Dự thảo Luật đề xuất bổ sung quy định tại Điều 18 Luật Điện lực về việc chấp thuận nhà đầu tư không thông qua đấu giá quyền sử dụng đất, đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư điện gió ngoài khơi để bảo đảm thống nhất và bãi bỏ quy định về chấp thuận nhà đầu tư dự án đầu tư kinh doanh điện gió ngoài khơi tại Điều 28. Ngoài ra là hoàn thiện cơ chế giá điện, hợp đồng mua bán điện, sản lượng điện hợp đồng, đấu nối và truyền tải, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, nhà đầu tư và bên mua điện…
Tán thành với sự cần thiết phải hoàn thiện khung khổ pháp lý về điện gió ngoài khơi như Dự thảo Luật đề xuất, ông Trần Đình Thương - đại diện một doanh nghiệp chuyên đầu tư điện gió nhìn nhận, Việt Nam có nhiều lợi thế về phát triển năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện gió ngoài khơi, với tiềm năng kỹ thuật ước tính khoảng 600.000 MW. Tuy nhiên, điện gió ngoài khơi đòi hỏi nguồn vốn rất lớn, thời gian thu hồi vốn dài và tiềm ẩn nhiều rủi ro. Do đó, cần đa dạng hóa nguồn vốn, thúc đẩy tín dụng xanh, tài chính quốc tế và có cơ chế phân bổ rủi ro hợp lý.
Cùng quan tâm đến vấn đề phân bổ rủi ro, đại biểu Quốc hội Trần Văn Tuấn (Bắc Ninh) đề nghị, Luật cần phân định rõ rủi ro thuộc trách nhiệm của nhà đầu tư và rủi ro thuộc trách nhiệm của hệ thống điện, bên mua điện hoặc cơ quan nhà nước. Đây là điều kiện quan trọng để nâng cao tính khả thi của dự án, tạo niềm tin cho các tổ chức tín dụng và nhà đầu tư, qua đó khai thác hiệu quả tiềm năng điện gió ngoài khơi, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và thực hiện mục tiêu phát triển bền vững.
Đại biểu Nguyễn Thị Thanh Bình (Hưng Yên) cho rằng, cần xây dựng khung giá điện kịp thời, khách quan, phản ánh đầy đủ chi phí hợp lý và đủ sức thu hút đầu tư; đồng thời quy định cơ chế cam kết mua điện dài hạn đối với các nguồn điện quy mô lớn, phù hợp đặc điểm từng loại nguồn và nhu cầu hệ thống, trong đó có điện gió ngoài khơi…
Thời gian qua, Việt Nam đã hình thành nền tảng năng lực trong nhiều lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ cho phát triển điện gió ngoài khơi như cơ khí chế tạo, kết cấu thép, đóng tàu, dịch vụ dầu khí ngoài khơi, xây dựng công trình biển và sản xuất cáp điện. Đây là những lợi thế cần được phát huy để từng bước hình thành hệ sinh thái công nghiệp và dịch vụ năng lượng tái tạo có giá trị gia tăng cao. Mục tiêu không chỉ là thu hút đầu tư xây dựng các nhà máy điện gió mà còn phát triển năng lực công nghiệp trong nước, đưa doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu.