 |
| TP.HCM phấn đấu đến hết quý III/2026 giải ngân tối thiểu 70% kế hoạch vốn đầu tư công được giao. Ảnh: Song Lê |
Hơn 768 nghìn tỷ đồng chờ giải ngân
Theo số liệu cập nhật đến ngày 11/6/2026, tổng kế hoạch đầu tư công năm 2026 được Thủ tướng Chính phủ giao là hơn 1.013.653 tỷ đồng, tăng hơn 22% so với kế hoạch năm 2025. Đến hết ngày 11/6, cả nước giải ngân được 245.055,7 tỷ đồng, đạt 24,2% kế hoạch. Qua gần nửa chặng đường, nền kinh tế mới hấp thụ được khoảng một phần tư kế hoạch vốn, khối lượng vốn chưa giải ngân vẫn còn khoảng 768.597 tỷ đồng. Đây là áp lực rất lớn đối với các bộ, ngành, địa phương trong bối cảnh đầu tư công tiếp tục được kỳ vọng là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Dù đã có cải thiện so với đầu năm, nhưng tốc độ giải ngân vẫn chưa tương xứng với yêu cầu. Nhiều dự án lớn vẫn đang trong giai đoạn hoàn thiện thủ tục đầu tư, giải phóng mặt bằng hoặc chuẩn bị lựa chọn nhà thầu, khiến khả năng tạo khối lượng giải ngân ngay trong những tháng đầu năm còn hạn chế.
Ở góc độ điều hành, việc vẫn còn hàng chục nghìn tỷ đồng chưa được phân bổ chi tiết là điểm cần lưu ý. Cụ thể, số vốn chưa phân bổ chi tiết là 22.733,2 tỷ đồng của 13 bộ, cơ quan trung ương và 12 địa phương (chiếm 2,2% kế hoạch vốn Thủ tướng Chính phủ giao), chủ yếu đang trong quá trình hoàn thiện các thủ tục đầu tư, chưa bảo đảm điều kiện bố trí kế hoạch vốn theo quy định; một số bộ, cơ quan đề xuất điều chỉnh giảm kế hoạch vốn để điều chuyển cho bộ, cơ quan và địa phương có nhu cầu sử dụng.
Trong nửa cuối năm, 768.000 tỷ đồng kế hoạch vốn sẽ phải được hấp thụ nếu muốn hoàn thành mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch vốn đầu tư công. Áp lực này không chỉ đặt lên vai các địa phương có quy mô vốn lớn mà còn hiện hữu tại nhiều bộ, ngành được giao quản lý các chương trình, dự án trọng điểm quốc gia.
Phân hóa mạnh, nhiều “đầu tàu” cần bứt tốc
Bức tranh giải ngân đầu tư công tiếp tục cho thấy sự phân hóa đáng kể giữa các chủ thể được giao vốn.
Trong nhóm bộ, ngành có quy mô vốn lớn, Bộ Quốc phòng giải ngân đạt 53,2% kế hoạch vốn được giao. Với quy mô vốn gần 49,5 nghìn tỷ đồng, kết quả này cao hơn gấp đôi mức bình quân chung của cả nước. Bộ Công an cũng duy trì tiến độ tích cực với tỷ lệ giải ngân khoảng 32,5% trên tổng kế hoạch vốn gần 39,8 nghìn tỷ đồng.
Ở chiều ngược lại, Bộ Xây dựng được giao tổng kế hoạch vốn hơn 133,8 nghìn tỷ đồng nhưng tỷ lệ giải ngân tính đến ngày 11/6 mới đạt 5,9%, tương ứng khoảng 7.906 tỷ đồng. Tuy nhiên, phía sau con số này là nhiều yếu tố đặc thù cần được nhìn nhận đầy đủ. Theo báo cáo của Bộ Tài chính, nếu không tính phần kế hoạch vốn đang đề nghị điều chỉnh giảm khoảng 27.553,9 tỷ đồng của Dự án Đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng thì tỷ lệ giải ngân của Bộ Xây dựng đạt 7,4%. Trường hợp không tính thêm phần vốn khoảng 55.036,6 tỷ đồng đang đề nghị điều chuyển từ Bộ Xây dựng về các địa phương để thực hiện các dự án thành phần giải phóng mặt bằng thuộc Dự án Đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam thì tỷ lệ giải ngân của Bộ Xây dựng có thể đạt 15,4%.
Bên cạnh đó, cơ cấu danh mục dự án năm 2026 của Bộ Xây dựng có nhiều khác biệt so với các năm trước. Riêng 2 dự án quan trọng quốc gia thuộc lĩnh vực đường sắt gồm Dự án Đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam và Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng được giao kế hoạch vốn khoảng 101 nghìn tỷ đồng, chiếm tới 75,6% kế hoạch vốn năm 2026 của Bộ Xây dựng. Đến hết tháng 5/2026, Dự án Đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam mới giải ngân 928,2 tỷ đồng, đạt 1,6% kế hoạch; Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng giải ngân 818,6 tỷ đồng, đạt 1,7% kế hoạch. Đây đều là những dự án có quy mô đặc biệt lớn, đang trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư và triển khai các thủ tục ban đầu. Việc dự kiến điều chuyển 55.036,6 tỷ đồng vốn giải phóng mặt bằng từ Bộ Xây dựng về các địa phương sẽ chuyển áp lực sang các địa phương Dự án đi qua.
Ở cấp địa phương, nhóm có kết quả giải ngân tích cực tiếp tục ghi nhận sự hiện diện của nhiều địa phương được giao nguồn vốn lớn. Trong đó, Hà Nội đạt khoảng 40,5%; Tây Ninh đạt trên 36,4%; Hải Phòng đạt gần 35,9%; Quảng Ninh đạt gần 30,2%; Đồng Nai đạt trên 28,4%.
Tuy nhiên, nhiều địa phương có quy mô vốn lớn vẫn giải ngân dưới mức bình quân của cả nước. TP.HCM được giao kế hoạch vốn lớn nhất cả nước, gần 148 nghìn tỷ đồng, tính tới ngày 11/6 mới giải ngân được 18,8% kế hoạch Thủ tướng giao. Tại kỳ họp HĐND TP.HCM ngày 19/6, Sở Tài chính cho biết, đến hết ngày 31/5 vẫn còn 123 đơn vị được giao nhiệm vụ nhưng chưa giải ngân đồng vốn nào. TP.HCM hiện phải đối mặt với nhiều vướng mắc và áp lực triển khai đồng thời nhiều công trình hạ tầng quy mô lớn, kéo theo nhu cầu vật liệu xây dựng tăng mạnh. Biến động giá vật liệu xây dựng thời gian qua ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng triển khai thi công của một số nhà thầu do nhiều gói thầu được ký kết khi giá vật liệu ở mức thấp (so với thời giá), trong khi việc điều chỉnh giá các hợp đồng đã ký không khả thi.
Để tháo gỡ khó khăn, TP.HCM đang xây dựng các phương án bổ sung nguồn vật liệu, trong đó có kế hoạch khai thác thêm mỏ đá, đẩy mạnh nạo vét và tận thu cát từ các tuyến luồng đường thủy để phục vụ các dự án hạ tầng trọng điểm.
Tại kỳ họp HĐND Thành phố, ông Nguyễn Văn Được, Chủ tịch UBND TP.HCM khẳng định, Thành phố sẽ kiên quyết điều chuyển vốn đối với các dự án có tỷ lệ giải ngân thấp, đặc biệt là những đơn vị giải ngân dưới 5% hoặc chưa giải ngân tính đến cuối tháng 6. TP.HCM phấn đấu đến hết quý III/2026 giải ngân tối thiểu 70% kế hoạch vốn và hoàn thành 100% kế hoạch được giao trong năm.
Một số địa phương khác cũng đang đối mặt với áp lực tăng tốc giải ngân trong những tháng cuối năm. Hưng Yên được giao kế hoạch vốn hơn 43 nghìn tỷ đồng nhưng mới giải ngân khoảng 14% kế hoạch; Ninh Bình được giao hơn 43,4 nghìn tỷ đồng, mới giải ngân khoảng 12,3%; Cần Thơ đạt khoảng 15,3% trên tổng kế hoạch vốn hơn 19 nghìn tỷ đồng; An Giang giải ngân đạt 21,1% trên kế hoạch vốn hơn 28,5 nghìn tỷ đồng; Phú Thọ đạt 21,2% trên 20 nghìn tỷ đồng kế hoạch vốn.
Theo Bộ Tài chính, từ đầu năm đến nay, nhiều hội nghị chuyên đề về giải ngân đã được tổ chức; các phiên họp Chính phủ thường kỳ, các phiên họp Ban Chỉ đạo Nhà nước các công trình, dự án quan trọng quốc gia đều dành thời lượng đáng kể để kiểm điểm tiến độ và tháo gỡ khó khăn cho các dự án. Bộ Tài chính đang triển khai hệ thống chỉ số KPI theo dõi, đánh giá kết quả giải ngân, qua đó tăng cường trách nhiệm người đứng đầu trong tổ chức thực hiện.
Trên chặng đường còn lại của năm 2026, những dự án hạ tầng chiến lược quốc gia, các công trình giao thông trọng điểm và các địa phương được giao nguồn vốn lớn sẽ tiếp tục là tâm điểm của cuộc đua, quyết định khả năng hoàn thành mục tiêu giải ngân vốn đầu tư công năm 2026.
