 |
| Cấu trúc mạng lưới giao thông tại Đồng bằng sông Cửu Long đang dần chuyển sang mô hình đa hướng với sự hình thành của các cao tốc trục ngang. Ảnh minh họa: Lê Gia Khoa |
Hình hài tuyến cao tốc gần 200 km
Sau nhiều năm nằm trong các quy hoạch phát triển giao thông vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), cao tốc Hà Tiên - Rạch Giá - Bạc Liêu đang tiến thêm một bước quan trọng khi báo cáo nghiên cứu tiền khả thi bước vào giai đoạn hoàn thiện cuối cùng.
Theo báo cáo cuối kỳ do Ban Quản lý dự án (QLDA) Mỹ Thuận (Bộ Xây dựng) tổ chức lập, tuyến cao tốc có tổng chiều dài khoảng 193,85 km. Điểm đầu được nghiên cứu tại khu vực Cửa khẩu quốc tế Hà Tiên, kết nối với Quốc lộ 80; điểm cuối kết nối với Quốc lộ 1 tại khu vực đường 23 Tháng 8 thuộc phường Bạc Liêu (tỉnh Cà Mau). Dự án này được nghiên cứu đầu tư theo tiêu chuẩn đường bộ cao tốc với quy mô hoàn chỉnh 4 làn xe, nền đường rộng 24,75 m, vận tốc thiết kế 100 km/h. Dọc tuyến sẽ bố trí hệ thống nút giao, đường gom, công trình dân sinh và các hạng mục bảo đảm khai thác đồng bộ theo tiêu chuẩn hiện đại.
Dự án đi qua hàng loạt khu vực có ý nghĩa chiến lược về phát triển kinh tế, đô thị và logistics của vùng ven biển Tây, cũng là tuyến cao tốc hiếm hoi có khả năng kết nối trực tiếp khu vực cửa khẩu quốc tế với mạng lưới cao tốc quốc gia.
Để thuận lợi cho công tác triển khai, Dự án được nghiên cứu chia thành 4 dự án thành phần với chiều dài mỗi đoạn từ 45 - 53 km. Theo lộ trình dự kiến, công tác chuẩn bị đầu tư sẽ được đẩy nhanh trong giai đoạn 2026 - 2027, hướng tới mục tiêu khởi công năm 2027 và hoàn thành vào năm 2030.
Ông Diệp Bảo Tuấn, Phó Giám đốc Ban QLDA Mỹ Thuận cho biết, đơn vị đang phối hợp với các bộ, ngành, địa phương và đơn vị tư vấn tiếp tục đẩy nhanh hoàn thiện các nội dung nghiên cứu theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền. Dự kiến Dự án cao tốc Hà Tiên - Rạch Giá - Kiên Giang sẽ được trình Quốc hội trong quý III/2026 để xem xét chủ trương đầu tư. Hiện nay, phương án tăng tỷ lệ cầu cạn nhằm giảm nhu cầu vật liệu đắp nền, hạn chế tác động đến thủy văn tự nhiên và nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu là một lựa chọn tối ưu, tuy nhiên suất đầu tư sẽ lớn. Tuyến cao tốc này không chỉ nhằm giải quyết nhu cầu giao thông ngày càng gia tăng tại khu vực ven biển Tây mà còn góp phần hoàn thiện mạng lưới cao tốc vùng ĐBSCL, tạo động lực kết nối các trung tâm kinh tế, đô thị, cửa khẩu và các khu vực phát triển mới trong tương lai.
Trong nhiều năm, hệ thống giao thông ĐBSCL chủ yếu phát triển theo trục dọc, lấy Quốc lộ 1 làm xương sống. Những năm gần đây, cấu trúc mạng lưới giao thông đang dần chuyển sang mô hình đa hướng với sự hình thành của các cao tốc trục ngang. Trong đó, tuyến cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng đang triển khai được xem là hành lang kết nối từ khu vực biên giới Tây Nam ra cửa ngõ cảng biển Trần Đề, dự kiến sẽ hoàn thành và đưa vào khai thác đồng bộ giữa năm 2027. Tuyến Cao Lãnh - An Hữu đóng vai trò tăng cường kết nối khu vực Đồng Tháp Mười với các trung tâm kinh tế phía Nam cũng đang được đẩy mạnh thi công.
Hiện nay, nhiều khu vực ven biển Tây vẫn phụ thuộc chủ yếu vào hệ thống quốc lộ và đường tỉnh với quy mô hạn chế. Điều này làm gia tăng chi phí logistics, kéo dài thời gian vận chuyển hàng hóa và ảnh hưởng đến sức hấp dẫn đầu tư. Tuyến Hà Tiên - Rạch Giá - Bạc Liêu sẽ tạo nên trục ngang thứ ba chạy dọc hành lang ven biển Tây, bổ sung mắt xích còn thiếu trong mạng lưới cao tốc của khu vực. Điểm đặc biệt của tuyến là khả năng kết nối đồng thời nhiều cực phát triển. Từ Cửa khẩu quốc tế Hà Tiên, tuyến đi qua khu vực Kiên Lương, Rạch Giá, kết nối với các trục giao thông hiện hữu và tương lai, trước khi tiếp cận vùng ven biển phía Nam. Không chỉ tạo thêm một tuyến vận tải mới, Dự án còn góp phần rút ngắn thời gian lưu thông, chia sẻ áp lực cho Quốc lộ 80, Quốc lộ 61 và nhiều tuyến giao thông hiện hữu.
Theo quy hoạch tỉnh An Giang mới được công bố, từ Hà Tiên, Kiên Lương, Rạch Giá đến khu vực ven biển phía Nam, hàng loạt định hướng phát triển mới đang được triển khai như kinh tế biển, dịch vụ logistics, du lịch sinh thái, công nghiệp chế biến thủy sản và các đô thị ven biển. Khi dự án này được triển khai đồng bộ, hành lang ven biển Tây có thể trở thành một cực tăng trưởng mới của vùng ĐBSCL, góp phần khai thác hiệu quả tiềm năng kinh tế biển và tăng cường liên kết vùng.
Phương án kỹ thuật và bài toán nguồn lực 100 - 150.000 tỷ đồng
Là dự án hạ tầng có quy mô vốn đầu tư rất lớn tại ĐBSCL, ngoài yêu cầu về nguồn vốn, Dự án cần phải vượt qua các thách thức liên quan đến điều kiện địa chất, nền đất yếu và nhu cầu vật liệu xây dựng.
Trong quá trình nghiên cứu, đơn vị tư vấn đã xem xét nhiều phương án kỹ thuật khác nhau, trong đó có phương án tăng tỷ lệ cầu cạn nhằm giảm nhu cầu vật liệu đắp nền, hạn chế tác động đến thủy văn tự nhiên và nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu. Các địa phương cũng đã nhiều lần đề xuất nghiên cứu kỹ giải pháp kỹ thuật nhằm giảm khối lượng san lấp, hạn chế thu hồi đất và giảm tác động đến môi trường. Với phương án này thì khái toán tổng chi phí đầu tư tuyến cao tốc Hà Tiên - Rạch Giá - Bạc Liêu khoảng 151.000 tỷ đồng, cao hơn 40.549 tỷ đồng so với phương án tuyến đi thấp (khái toán tổng chi phí khoảng 110.709 tỷ đồng). Đơn vị tư vấn kiến nghị chọn phương án tăng tỷ lệ cầu cạn để giảm phụ thuộc vật liệu cát đắp nền, đẩy nhanh tiến độ và nâng cao tuổi thọ công trình.
Ông Hoàng Văn Tài, Trưởng phòng Quản lý kết cấu hạ tầng thuộc Sở Xây dựng tỉnh An Giang đánh giá, Dự án có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với chiến lược phát triển hạ tầng của địa phương cũng như toàn vùng Tây Nam Bộ. Khi tuyến cao tốc được hình thành, khả năng kết nối giữa khu kinh tế cửa khẩu Hà Tiên, các khu vực ven biển, hệ thống đô thị và các trung tâm logistics sẽ được nâng lên đáng kể. Đây cũng là điều kiện quan trọng để mở rộng không gian phát triển kinh tế biển, dịch vụ, du lịch và thương mại biên giới.
Khối lượng công việc phía trước vẫn còn rất lớn, từ hoàn thiện hồ sơ, thẩm định, bố trí nguồn vốn đến chuẩn bị giải phóng mặt bằng, nhưng được kỳ vọng sẽ sớm hoàn tất để bước sang giai đoạn hiện thực hóa. Nếu được triển khai đúng lộ trình, Dự án sẽ góp phần quan trọng tạo nền tảng cho một không gian phát triển mới dọc hành lang ven biển Tây trong nhiều thập niên tới.
