 |
| Áp lực cung ứng điện được dự báo sẽ tiếp tục gia tăng khi hiện tượng El Nino có khả năng quay trở lại. Ảnh: Gia Khoa |
Áp lực cung ứng điện gia tăng
Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, đến năm 2030, quy mô hệ thống điện Việt Nam dự kiến đạt khoảng 183.000 - 236.000 MW, tức phải tăng thêm 2-3 lần công suất nguồn điện hiện nay. Đây là một thách thức khi các dự án nguồn điện quy mô lớn thường mất nhiều năm để hoàn thành. Nếu công tác triển khai không theo kịp nhu cầu thực tế có thể ảnh hưởng đến mục tiêu tăng trưởng giai đoạn 2026-2030.
Ông Bùi Quốc Hùng, Phó Cục trưởng Cục Điện lực, Bộ Công Thương cho biết, việc triển khai nhiều dự án nguồn và lưới điện thuộc danh mục Kế hoạch thực hiện Quy hoạch điện VIII điều chỉnh đang gặp nhiều khó khăn. “Thời gian vừa qua, vì nhiều lý do khác nhau, không ít dự án điện bị chậm tiến độ, nhất là các dự án điện LNG, dự án thuỷ điện mở rộng… Bên cạnh đó, một số dự án điện tái tạo hoặc thuỷ điện nhỏ chậm trễ trong việc chấp thuận chủ trương đầu tư và chấp thuận nhà đầu tư dự án. Chính điều này dẫn đến hiện có rất ít dự án thuộc danh mục Kế hoạch triển khai Quy hoạch điện VIII được triển khai”, ông Hùng cho biết.
Nhiều nút thắt khác như: thủ tục báo cáo khả thi, báo cáo đánh giá tác động môi trường, thủ tục sử dụng đất đai, đàm phán ký kết hợp đồng mua bán điện… cũng cản tiến độ tiến độ loại dự án điện.
Một số dự án không tìm được nhà đầu tư qua đấu thầu. Đơn cử, Dự án Nhà máy Nhiệt điện LNG Nghi Sơn (hơn 57.527 tỷ đồng) qua 3 lần mời thầu vẫn không tìm được nhà đầu tư, buộc phải hủy thầu. Dự án Nhà máy Nhiệt điện Long Phú 1 (hơn 51.000 tỷ đồng) được khởi công từ năm 2011 nhưng quá trình triển khai gặp nhiều khó khăn liên quan đến nhà thầu EPC, ảnh hưởng đáng kể đến tiến độ thực hiện. Dự án Đường dây 220kV Than Uyên - Lào Cai chưa thể về đích do vướng mặt bằng… Những vướng mắc kéo dài tại các dự án nguồn và lưới điện trọng điểm cho thấy khoảng cách không nhỏ giữa mục tiêu quy hoạch và tiến độ thực hiện.
Giải pháp nào gỡ vướng?
Lãnh đạo Cục Điện lực chia sẻ, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết 253/2025/QH15 về cơ chế, chính sách phát triển năng lượng quốc gia giai đoạn 2026-2030 nhằm tháo gỡ các vướng mắc đối với những dự án chậm tiến độ, đồng thời cho phép điều chỉnh linh hoạt danh mục các dự án trong Quy hoạch để kịp thời thay thế các dự án chậm triển khai bằng những dự án có tính khả thi cao hơn. “Hiện Bộ Công Thương đang trình Chính phủ ban hành Nghị định hướng dẫn thực hiện Nghị quyết 253 nhằm hiện thực hoá mục tiêu Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”, ông Hùng thông tin.
Cũng theo lãnh đạo Cục Điện lực, từ đầu năm 2026 đến nay, Bộ Công Thương đã tổ chức nhiều đoàn công tác kiểm tra việc thực hiện các dự án điện tại địa phương. Bộ đã chỉ đạo, hướng dẫn các địa phương trong việc cấp chủ trương đầu tư cũng như lựa chọn chủ đầu tư các công trình lưới điện truyền tải từ 220kV đến 500kV; đồng thời rà soát, điều chỉnh một số cơ chế, chính sách, trong đó có Luật Điện lực nhằm tạo hành lang pháp lý thuận lợi hơn cho việc triển khai các dự án điện.
Bên cạnh nỗ lực của cơ quan quản lý, một số doanh nghiệp đang tăng tốc chuẩn bị đầu tư nhằm hiện thực hóa các mục tiêu phát triển nguồn điện.
Ông Ngô Sơn Hải, Phó Tổng giám đốc Tập đoàn điện lực Việt Nam (EVN) cho biết, theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, từ nay đến năm 2030, EVN dự kiến hoàn thành 15 dự án nguồn điện, chủ yếu là các dự án điện khí LNG, mở rộng các nhà máy thuỷ điện hiện hữu.
6 tháng đầu năm 2026, EVN đã khởi động lựa chọn nhà thầu thực hiện công tác chuẩn bị đầu tư nhiều dự án mở rộng thủy điện như: Thủy điện Lai Châu mở rộng; Thủy điện Sơn La mở rộng; Thủy điện Tuyên Quang mở rộng… Đầu năm nay, EVN đã lựa chọn được nhà thầu thực hiện Gói thầu EPC hơn 25.000 tỷ đồng của Dự án Nhà máy Nhiệt điện LNG Quảng Trạch II có công suất 1.612,8 MW. Các dự án nguồn điện khác như: Nhà máy Thuỷ điện Trị An mở rộng; Thuỷ điện tích năng Bắc Ái…được tăng tốc triển khai.
Cùng với EVN, nhiều doanh nghiệp năng lượng đang vào cuộc chuẩn bị đầu tư các dự án nguồn điện mới. PVN đã phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu Dự án Nhà máy Nhiệt điện Ô Môn III với tổng mức đầu tư hơn 34.000 tỷ đồng, đồng thời triển khai nhiều hợp đồng quan trọng liên quan đến chuỗi cung ứng khí cho các dự án điện khí…
Đáng chú ý, ngày 18/6 vừa qua, Công ty CP Nhiệt điện Phả Lại và Tổng công ty Xây dựng số 1 đã hợp tác nghiên cứu đầu tư các nhà máy nhiệt điện than mới với tổng công suất khoảng 2.000 MW trên mặt bằng hiện hữu của Nhà máy Nhiệt điện Phả Lại. Động thái này cho thấy xu hướng tận dụng hạ tầng hiện có nhằm rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư, đồng thời bổ sung nguồn điện chạy nền quy mô lớn cho hệ thống trong dài hạn.
Theo chuyên gia năng lượng, tiến độ triển khai các dự án nguồn và lưới điện là thước đo quan trọng đối với hiệu quả thực thi Quy hoạch điện VIII điều chỉnh. Tháo gỡ các điểm nghẽn cần được đẩy nhanh để bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng bền vững.
