Xử lý nghiêm những doanh nghiệp FDI vắng chủ

518 doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) với tổng số vốn đầu tư đăng ký hơn 903 triệu USD không còn hoạt động tại trụ sở đăng ký, chủ đầu tư bỏ về nước hoặc không thể liên lạc được (gọi tắt là DN FDI vắng chủ) là con số được công bố gần đây.

518 doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) với tổng số vốn đầu tư đăng ký hơn 903 triệu USD không còn hoạt động tại trụ sở đăng ký, chủ đầu tư bỏ về nước hoặc không thể liên lạc được (gọi tắt là DN FDI vắng chủ) là con số được công bố gần đây.

IMG

Ảnh: LTT

Gia tăng về số lượng

 

Theo đánh giá của Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KH&ĐT), thời gian qua, số DN, dự án có vốn đầu tư nước ngoài không còn hoạt động tại trụ sở đăng ký, chủ đầu tư bỏ về nước hoặc không thể liên lạc được đã tăng đáng kể. Theo thống kê sơ bộ của các Sở KH&ĐT, Ban quản lý khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu kinh tế gửi về Bộ KH&ĐT, tính đến ngày 31/5/2013 cả nước có tổng số 518 doanh nghiệp FDI vắng chủ với tổng số vốn đăng ký khoảng 903.110.000 USD. Về con số này, đại diện Cục Tài chính doanh nghiệp thuộc Bộ Tài chính cho biết: Nếu thống kê một cách đầy đủ, số lượng DN FDI vắng chủ trên thực tế có thể còn cao hơn. 

 

Bộ KH&ĐT cho biết: Các DN FDI vắng chủ tập trung chủ yếu trong lĩnh vực dịch vụ như quản lý doanh nghiệp, xây dựng, bất động sản, thương mại, phần mềm… Phần lớn đây là những doanh nghiệp có quy mô nhỏ và thuê lại nhà xưởng của các nhà đầu tư khác mà không có hoạt động đầu tư xây dựng cơ bản. 

 

Tại cuộc họp về các vướng mắc trong quá trình xử lý doanh nghiệp FDI vắng chủ do Bộ KH&ĐT tổ chức sáng ngày 5/8, ông Võ Thanh Lập, Trưởng ban quản lý các Khu công nghiệp (KCN) Đồng Nai cho biết: Tính đến ngày 31/7/2013, các KCN Đồng Nai có 30 dự án FDI vắng chủ với tổng vốn đầu tư là 91 triệu USD. Trong đó, có 27 dự án ngừng hoạt động không thông báo hoặc có thông báo nhưng sau đó chủ đầu tư bỏ về nước (trong số này có những dự án thanh lý dở dang, có những dự án không có tài sản); 1 dự án vắng chủ đã bị xử lý toàn bộ tài sản nhưng còn các khoản nợ khác chưa thanh toán; 2 dự án kinh doanh thua lỗ, chủ động đề nghị tuyên bố phá sản nhưng Tòa án từ chối thụ lý vì không cung cấp được đầy đủ hồ sơ theo yêu cầu. 

 

Đại diện Sở KH&ĐT TP.HCM cũng cho biết: Hiện, trên địa bàn Thành phố có khoảng 37 dự án FDI vắng chủ. Còn tại Hà Nội, ông Nguyễn Anh Dũng, Trưởng phòng Đầu tư nước ngoài thuộc Sở KH&ĐT Hà Nội thông tin: Trên địa bàn Thủ đô có khoảng trên 100 trường hợp DN FDI vắng chủ, tập trung chủ yếu ở lĩnh vực dịch vụ.

 

Nguyên nhân của thực trạng này là do nhiều DN FDI hoạt động không hiệu quả, thua lỗ, không trả được lương cho người lao động, không thực hiện được nghĩa vụ tài chính với Nhà nước và thanh toán các khoản nợ của đối tác, khách hàng nên buộc phải đóng cửa, ngừng kinh doanh. Mặt khác, do thủ tục chấm dứt hoạt động, thanh lý và giải thể DN theo quy định của pháp luật thường kéo dài. Bên cạnh đó, trên thực tế đã xuất hiện tình trạng một số DN FDI hoạt động kinh doanh không lành mạnh, nhằm mục đích trục lợi để huy động vốn, đưa lao động vào Việt Nam, rồi bỏ về nước sau khi đạt được mục đích.

 

Có nhiều điểm vướng 

 

Tại Cuộc họp, đa số ý kiến các đại biểu đều chung quan điểm, mặc dù vốn doanh nghiệp FDI vắng chủ đăng ký là không nhiều, nhưng hệ lụy tình trạng này là không nhỏ, gây rất bức xúc trong dư luận, tác động bất lợi đến môi trường đầu tư, khiến người lao động bị mất việc làm, bị nợ lương và các chế độ theo quy định. Nhà nước bị thất thu ngân sách do không thu được thuế nợ đọng, bảo hiểm xã hội và các nghĩa vụ tài chính khác; lãng phí tài nguyên đất đai… 

 

Ông Võ Thanh Lập cho rằng: Vướng mắc hiện nay là luật pháp chưa có quy định về xử lý đối với các dự án FDI vắng chủ. Đối với những dự án chủ đầu tư bỏ về nước, doanh nghiệp chưa được xử lý về tài sản, pháp nhân nên việc đăng ký cho các dự án khác vào vị trí của DN FDI vắng chủ không thực hiện được; dự án FDI vắng chủ đã bị xử lý toàn bộ tài sản thông qua Tòa án nhưng còn các khoản nợ đối với người lao động, khách hàng có giá trị lớn không thể xử lý; thực tế Tòa án từ chối thụ lý đơn xin phá sản của một số DN kinh doanh thua lỗ với lý do báo cáo kiểm toán chưa hợp lệ…

 

Về vấn đề này, đại diện Vụ Pháp chế Bộ KH&ĐT cũng chỉ ra, quá trình giải quyết tình trạng DN FDI vắng chủ hiện gặp một số khó khăn cơ bản, đó là vướng trong việc giải quyết thủ tục hành chính, giải quyết các công nợ liên quan… 

 

Đại diện Sở KH&ĐT TP.HCM chia sẻ: “Có lẽ khổ nhất là người lao động tại những DN này, những sổ sách liên quan đến tiền lương, bảo hiểm… dành cho họ đều bị mất sạch”.

 

Xử lý nghiêm những trường hợp vi phạm

 

Nhiều ý kiến đề xuất, muốn xử lý các trường hợp DN FDI vắng chủ, trước hết, chúng ta cần có phân tích để hiểu thuật ngữ này. Ông Đặng Xuân Đào, Chánh Tòa Kinh tế thuộc Tòa án Nhân dân tối cao cho ý kiến, chúng ta cần phải có một khái niệm thế nào là dự án FDI vắng chủ, từ đó phân ra các trường hợp cụ thể để có hướng xử lý. 

 

Cho ý kiến về nội dung này, ông Dương Đăng Huệ, Vụ Pháp luật dân sự - kinh tế thuộc Bộ Tư pháp nhấn mạnh: Gọi DN FDI vắng chủ là thuật ngữ chính xác, bởi những DN này “vắng” nhưng vi phạm pháp luật Việt Nam, ảnh hưởng đến lợi ích lao động Việt Nam.

 

Theo ông Dương Đăng Huệ, hiện nay, chúng ta đã có hệ thống pháp luật về đầu tư tương đối đầy đủ trong trường hợp doanh nghiệp kinh doanh bình thường. Việc doanh nghiệp FDI vắng chủ là trường hợp đặc biệt cần phải được xử lý nghiêm. Để công tác xử lý có hiệu quả, chúng ta cần phải khảo sát thực tế để đưa ra những đánh giá và phương án xử lý đúng nhất. Do đó, trong thời gian sớm nhất, chúng ta phải xử lý tình trạng này để đảm bảo môi trường đầu tư lành mạnh, công bằng, hiệu quả.

 

Đồng thuận ý kiến trên, đại diện Bộ Công an cho rằng: Cần có khảo sát chính xác về tình hình DN FDI vắng chủ để có được bức tranh toàn diện nhằm phát hiện các sai phạm, cũng như có biện pháp phòng ngừa giảm thiểu những hậu quả khó lường.

 

Theo Bộ KH&ĐT, việc xử lý những DN FDI vắng chủ là vấn đề thu hút được rất nhiều sự quan tâm của dư luận và cũng là vấn đề được sự quan tâm đặc biệt của các cơ quan quản lý nhà nước. Tại cuộc họp, các ý kiến nhấn mạnh, trước mắt khi chưa sửa đổi, bổ sung ngay được những quy định pháp luật về vấn đề này thì Bộ KH&ĐT cần dự thảo văn bản gửi các đơn vị lấy ý kiến, từ đó đề xuất trình Chính phủ để sớm có phương án hướng dẫn các địa phương xử lý hiện tượng DN FDI vắng chủ.

Trung Hiếu

trungnam