Vai trò của báo chí, nhà thầu trong phòng, chống tham nhũng

Báo chí, khu vực tư (cụ thể là các doanh nghiệp tư nhân, nhà thầu) và xã hội dân sự là các cơ quan, tổ chức có vai trò quan trọng trong việc phòng, chống tham nhũng. Để nâng cao hiệu quả hoạt động đó, cần tạo cơ chế cũng như nâng cao hơn nữa vai trò giám sát của các cơ quan, tổ chức này.

Báo chí, khu vực tư (cụ thể là các doanh nghiệp tư nhân, nhà thầu) và xã hội dân sự là các cơ quan, tổ chức có vai trò quan trọng trong việc phòng, chống tham nhũng. Để nâng cao hiệu quả hoạt động đó, cần tạo cơ chế cũng như nâng cao hơn nữa vai trò giám sát của các cơ quan, tổ chức này.

IMG

Báo chí có vai trò quan trọng trong công tác phòng, chống tham nhũng

                                                                                                  Ảnh: Lê Tiên

Đây là tinh thần chung của Phiên tham vấn mở rộng với chủ đề "Vai trò của xã hội trong phòng, chống tham nhũng ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương" trong khuôn khổ cuộc họp Sáng kiến ADB/OECD về chống tham nhũng khu vực châu Á và Thái Bình Dương, do Thanh tra Chính phủ tổ chức, diễn ra ngày 23/10 tại Hà Nội. 

 

Nhận diện những lĩnh vực tham nhũng nổi cộm

 

Tại Phiên tham vấn, nhiều đại biểu đã chỉ rõ những lĩnh vực, vấn đề hay xảy ra hiện tượng tham nhũng, trong đó có các nhận xét về thực trạng tham nhũng tại Việt Nam.

 

Cụ thể, đại diện Tổ chức Minh bạch quốc tế (IT) tại Việt Nam cho biết, theo kết quả nghiên cứu thì lĩnh vực có liên quan đến hành chính công xảy ra khá nhiều tham nhũng; ví dụ tại ngành y tế, giáo dục, đại diện IT cho rằng, việc xây dựng các trường, lớp; mua sắm thuốc hay trang thiết bị y tế… còn có những biểu hiện chưa minh bạch, có dấu hiệu tham nhũng, từ đó hạn chế sự tiếp xúc cũng như cản trở việc tiếp cận các dịch vụ mà người dân có quyền được hưởng. 

 

Trong lĩnh vực hạ tầng giao thông, tại một số dự án, công trình được thực hiện từ nguồn ngân sách công như xây dựng đường cao tốc, do chưa xác định được suất đầu tư hợp lý và quy chuẩn nên đôi khi còn xảy ra hiện tượng đẩy dự toán công trình lên cao quá mức, trong khi đó việc đảm bảo chất lượng lại hoàn toàn ngược lại, dẫn đến tình trạng đường mới đưa vào sử dụng đã xuống cấp - đại điện Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam nhận xét.  

 

Đại diện Phòng Thương mại Australia tại Việt Nam cho rằng, hiện tượng tham nhũng tại Việt Nam xảy ra ở nhiều cấp, từ cấp xã đến những cấp cao hơn. Tham nhũng gây tốn kém và sẽ khiến các doanh nghiệp nước ngoài khi đầu tư vào Việt Nam mất lòng tin. 

 

Nâng cao vai trò giám sát 

 

Tham nhũng chủ yếu phát sinh từ những dịch vụ hành chính công, vì thế xuất phát điểm của vấn đề nằm ở chính những cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Do vậy, theo nhiều đại biểu, các cơ quan báo chí, doanh nghiệp tư nhân, nhà thầu có vai trò rất lớn trong việc phát hiện và truyền tải thông tin một cách rộng rãi, công khai về các biểu hiện, vụ việc tham nhũng.

IMG

                                                                                                       Ảnh: B.K

Tuy vậy, còn nhiều hiện tượng, vụ việc tham nhũng trong nhiều lĩnh vực chưa được phát giác sớm, nhiều vụ việc chỉ được phát hiện do có sự phản hồi, khiếu nại. Theo đánh giá, lý do chủ yếu là vì vai trò của các cơ quan, tổ chức này còn hạn chế, khung pháp lý tạo điều kiện hoạt động còn chưa được hoàn chỉnh; sự tiếp cận nguồn thông tin còn thiếu, còn bị cản trở khi thực hiện việc thu thập thông tin...

 

Bên cạnh đó, khối doanh nghiệp tư nhân, nhà thầu phải thấy rõ được lợi ích của việc nói không với tham nhũng, dũng cảm tố giác các sai phạm. Đại diện đến từ Butan cho biết, tại nước này đã có nhiều nhà thầu tố cáo hành vi vi phạm trong quá trình lựa chọn các dự án, công trình. Nước này xử lý nghiêm các tiêu cực được tố giác và tổ chức lại phiên đấu thầu. Ngoài ra cũng phải giúp cho chủ đầu tư thấy được lợi ích khi chọn được những nhà thầu có năng lực thực sự.  

 

Theo ông Trần Đức Lượng, Phó Tổng Thanh tra Chính phủ, phải sớm nghiên cứu để đưa ra cơ chế hoạt động cho các cơ quan báo chí, tổ chức dân sự, cũng như cơ chế phối hợp làm việc giữa các bên trong phòng, chống tham nhũng… từ đó mới có thể thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa hoạt động của các cơ quan, tổ chức này. 

 

Để có thể thực hiện được tất cả những điều trên, các đại biểu cho rằng phải nâng cao nhận thức của các cơ quan báo chí, khu vực tư, xã hội dân sự, cũng như người dân về quyền và nghĩa vụ trong giám sát thực thi các hoạt động của cơ quan công quyền, nhất là trong lĩnh vực hành chính công, trong thực hiện các công trình, dự án đầu tư bằng ngân sách công. 

 

Phát biểu tại Phiên họp, đại diện một số cơ quan Báo chí cũng nêu rõ những khó khăn trong quá trình thu thập thông tin về tham nhũng. Một tín hiệu mừng là các nước thành viên khu vực Sáng kiến đã nhất trí cần thực thi những biện pháp đồng bộ để giúp các cơ quan báo chí, khu vực tư và xã hội dân sự phát huy tối đa hiệu quả trong phòng, chống tham nhũng. 

Bích Khánh 

 

 

trungnam