Tiếp tục nâng cao năng lực thực thi quyền sở hữu trí tuệ

Mặc dù không phải là vấn đề mới nhưng sở hữu trí tuệ (SHTT) và đổi mới sáng tạo tại Việt Nam một lần nữa được các cơ quan thực thi, các doanh nghiệp Việt Nam và nước ngoài đưa ra thảo luận tại buổi tọa đàm do Bộ Khoa học và Công nghệ

Mặc dù không phải là vấn đề mới nhưng sở hữu trí tuệ (SHTT) và đổi mới sáng tạo tại Việt Nam một lần nữa được các cơ quan thực thi, các doanh nghiệp Việt Nam và nước ngoài đưa ra thảo luận tại buổi tọa đàm do Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN), Đại sứ quán Mỹ và Hiệp hội Thương mại Mỹ (Amcham) tại Việt Nam tổ chức mới đây tại Hà Nội.

IMG

                                                                                                 Ảnh: Lê Tiên

Việc thực thi kém hiệu quả


Có một thực tế được nhiều đại biểu tại Buổi tọa đàm thừa nhận là tình trạng thực thi pháp luật về quyền SHTT thời gian qua tại Việt Nam còn kém hiệu quả. Theo ông Trần Minh Dũng, Chánh Thanh tra Bộ KH&CN, từ năm 2006 - 2010, tổng số tiền xử phạt các vụ xâm phạm quyền SHTT do Thanh tra Bộ xử lý là gần 20 tỷ đồng, tiêu hủy hàng chục tỷ đồng hàng hóa vi phạm… Ông Vũ Xuân Thành, Chánh Thanh tra Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cũng cho biết, năm 2011, đơn vị này đã tiến hành kiểm tra 119 doanh nghiệp phần mềm và xử lý trên 100 doanh nghiệp vi phạm quyền SHTT với tổng số tiền phạt là hơn 2 triệu USD. Và chắc hẳn, những con số này chưa phản ánh được đầy đủ mức độ, tác động và hiệu quả của việc thực thi pháp luật về SHTT. Ngoài ra, có ý kiến cho rằng, sở dĩ việc thực thi Luật SHTT thời gian qua kém hiệu quả còn do mức xử phạt theo quy định tối đa là 500 triệu đồng còn nhẹ, chưa đủ sức răn đe (Theo Luật Xử lý vi phạm hành chính có hiệu lực từ 1/7/2013 có thay đổi mức phạt tối đa đối với cá nhân là 1 tỷ đồng, đối với tổ chức là 2 tỷ đồng). 

 

Một nguyên nhân khác cũng được chỉ ra là trên thực tế, không ít doanh nghiệp và hiệp hội doanh nghiệp đã không sử dụng triệt để quyền lợi của chủ thể quyền, thậm chí còn e ngại chi phí hoặc cho rằng sẽ bị cộng đồng đánh giá tiêu cực khi để xảy ra những vụ việc xâm phạm quyền SHTT.

 

Bên cạnh đó, Việt Nam đang ngày càng hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, một mặt mở ra nhiều cơ hội hợp tác đầu tư, kinh doanh; mặt khác, chúng ta cũng phải đối mặt với những thách thức lớn về việc xâm phạm quyền SHTT. Điều này không chỉ xảy ra ở những doanh nghiệp trong nước, mà còn cả những nhà đầu tư nước ngoài đến Việt Nam, thậm chí mức độ vi phạm còn lớn hơn. 

 

Do vậy, ông David Shear, Đại sứ Mỹ tại Việt Nam nhấn mạnh, vai trò của quyền SHTT trong việc nâng cao sức sáng tạo là rất quan trọng với tất cả mọi người, cả Chính phủ lẫn doanh nghiệp. Việc thực hiện tốt công tác bảo hộ và thực thi quyền SHTT, theo ông Chu Ngọc Anh, Thứ trưởng Bộ KH&CN là sẽ tạo ra động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong cộng đồng nghiên cứu và sản xuất kinh doanh. Mặt khác, chính sách khuyến khích đổi mới sáng tạo và môi trường cạnh tranh lành mạnh sẽ thúc đẩy việc tạo ra những giá trị tài sản trí tuệ mới, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa sản xuất trong nước, giúp các doanh nghiệp trong nước có khả năng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu về các sản phẩm công nghệ.

 

Tăng cường phối hợp giữa các cơ quan thực thi

 

Ông Trần Minh Dũng cho biết, đến nay, Việt Nam đã là thành viên của Tổ chức Thương mại Thế giới, tham gia nhiều hiệp định thương mại tự do song và đa phương, đàm phán Hiệp định Đối tác kinh tế chiến lược xuyên Thái Bình Dương... Điều này thể hiện quyết tâm rất cao của Chính phủ Việt Nam nhằm thực hiện các cam kết quốc tế, trong đó có cam kết bảo vệ quyền SHTT. 

 

Chính sách và thực tiễn bảo vệ quyền SHTT tại Việt Nam là mối quan tâm chủ yếu và chính đáng của doanh nghiệp Mỹ đang khi đầu tư vào Việt Nam, cho nên, Amcham đánh giá cao những nỗ lực này của Chính phủ Việt Nam thời gian qua. Các thành viên Amcham cũng cam kết sẽ luôn ủng hộ mục tiêu của Chính phủ Việt Nam trong việc tạo dựng một môi trường kinh doanh khuyến khích tính sáng tạo và tinh thần doanh nghiệp. Tuy nhiên, ông Peter Fowler - Tùy viên khu vực của Văn phòng Bằng sáng chế và thương hiệu Mỹ đưa ra khuyến cáo, mặc dù đã có khung pháp lý nhưng nếu việc thực thi pháp luật không nghiêm thì Việt Nam sẽ tự đánh mất cơ hội thu hút nhà đầu tư nước ngoài. 

 

Bên cạnh đó, ông Trần Minh Dũng cho biết thêm, Việt Nam cũng đang tiến hành sửa đổi, bổ sung Luật SHTT và tiếp tục hoàn thiện nhiều văn bản pháp luật liên quan. Cụ thể hơn, mới đây, các Bộ, ngành liên quan đã ký kết thỏa thuận tăng cường phối hợp phòng chống xâm phạm quyền SHTT nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng và xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu về SHTT tập trung mà trước đây chỉ là “mạnh ai nấy làm”, xử lý nhỏ lẻ, manh mún. Cho nên, sự phối hợp chặt chẽ của các cơ quan liên ngành là hết sức cần thiết, một mặt nhằm nâng cao năng lực thực thi của cơ quan chức năng, mặt khác thống nhất một đầu mối thực thi pháp luật hiệu quả hơn. Thông qua sự phối hợp này, những vụ việc xử lý xâm phạm quyền SHTT sẽ được công khai minh bạch, nhằm tăng cường tính giáo dục, răn đe hơn nữa trong cộng đồng từ chủ thể quyền tới người tiêu dùng.

 

...Và sự tham gia của chủ thể quyền

 

Đổi mới sáng tạo là một quá trình lâu dài, phải học hỏi, nghiên cứu và cải tiến. Do đó, hơn ai hết, chủ thể quyền là người hiểu rõ quyền lợi của mình nhất, đó là phạm vi quyền, biện pháp phòng chống xâm phạm quyền và bảo vệ quyền SHTT. Và khi có vụ việc xâm phạm quyền xảy ra, chủ thể quyền phải chủ động thông báo với cơ quan thực thi, bởi không chỉ bảo vệ quyền lợi của chủ thể quyền mà còn giúp cơ quan có thẩm quyền xử lý sai phạm, ngăn chặn hành vi cạnh tranh không lành mạnh trong việc thực thi quyền SHTT. Đại diện Thanh tra Bộ KH&CN cũng đề nghị các doanh nghiệp, hiệp hội hãy mạnh dạn đưa các vụ việc xâm phạm quyền SHTT ra tòa án, điều trước đây chưa từng xảy ra tại Việt Nam.

 

Đồng ý với các quan điểm trên, ông Mathew Cheetham, đại diện một doanh nghiệp Mỹ nhấn mạnh, hệ thống luật pháp của Việt Nam về bảo vệ quyền SHTT phải chặt chẽ, mạnh mẽ và phải có chiến lược, tầm nhìn dài hạn. Và quyền SHTT chỉ được bảo vệ khi có sự phối hợp, hợp tác giữa Nhà nước và khu vực tư nhân.

Thanh Tú

 

trungnam