Tăng cường nhận thức về đầu tư theo hình thức PPP

Sàng lọc dự án đề xuất để ưu tiên thực hiện theo hình thức đầu tư đối tác công - tư (PPP) là vấn đề đang được các Bộ, ngành, địa phương và các nhà đầu tư rất quan tâm.

Sàng lọc dự án đề xuất để ưu tiên thực hiện theo hình thức đầu tư đối tác công - tư (PPP) là vấn đề đang được các Bộ, ngành, địa phương và các nhà đầu tư rất quan tâm. Tuy nhiên, thế nào là một dự án PPP thì không phải cơ quan nào cũng hiểu rõ và quan tâm đúng mức, trước khi đưa ra đề xuất dự án.

IMG

Hội nghị do Cục Quản lý đấu thầu thuộc Bộ Kế hoạch và Đầu tư phối hợp với Ngân hàng Hợp tác quốc tế Nhật Bản tổ chức ngày 25/6, tại Hà Nội.                  Ảnh: Lê Tiên

Đã đến lúc phải thay đổi tư duy về PPP

 

Tăng cường năng lực cho các bên liên quan để triển khai các dự án PPP trong tương lai là mục đích chính của Hội nghị: Đối thoại cấp kỹ thuật Việt Nam - Ngân hàng Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JBIC) lần thứ nhất về PPP tại Việt Nam, bên cạnh các nội dung khác về khả năng vay vốn ngân hàng của dự  án PPP, quản lý hiệu quả rủi ro đối với dự án PPP phát triển kết cấu hạ tầng... Hội nghị do Cục Quản lý đấu thầu thuộc Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KH&ĐT) phối hợp với JBIC tổ chức ngày 25/6, tại Hà Nội. Tham dự Hội nghị có đông đảo đại diện các Bộ, ngành, địa phương trên cả nước.

 

Phát biểu tại Hội nghị, ông Lê Văn Tăng – Cục trưởng Cục Quản lý đấu thầu thuộc Bộ KH&ĐT nhấn mạnh, đã đến lúc cần phải nhìn nhận thực tế là ngân sách để đầu tư công không còn như trước đây. Do đó, không còn cách nào khác là phải kêu gọi, thu hút các nhà đầu tư tư nhân, các dòng vốn từ thị trường thông qua hình thức đầu tư PPP, chứ không thể cứ trông chờ vào ngân sách. 

IMG

Ông Lê Văn Tăng – Cục trưởng Cục Quản lý đấu thầu phát biểu tại Hội nghị.
Ảnh: Lê Tiên

Về vấn đề này, đại diện JBIC cho biết, không chỉ Việt Nam, Nhật Bản cũng đang đứng trước tình trạng thiếu hụt ngân sách cho các dự án kết cấu hạ tầng, do đó phải triển khai hình thức PPP. Đây cũng là xu hướng chung của các nước trên thế giới. Tuy  nhiên, khác với các dự án thông thường, không phải tất cả rủi ro đều chuyển hẳn cho khu vực tư nhân, mà có những rủi ro được phân bổ cho khu vực công. 

 

Ông Hideo Naito, Vụ trưởng Vụ Tài chính, Điện và Nước của JBIC cho biết, theo kết quả khảo sát của JBIC năm 2012, Việt Nam đứng thứ 5 ở châu Á về mức độ thu hút đầu tư theo hình thức PPP, sau Trung Quốc, Ấn Độ, Indonesia và Thái Lan. Điều này cho thấy, Việt Nam đang phải cạnh tranh mạnh mẽ với các nước trong khu vực, đặc biệt là những nước láng giềng để thu hút dòng vốn của các nhà đầu tư tư nhân. 

 

Để đánh giá triển vọng các dự án PPP, các nhà đầu tư thường căn cứ vào các tiêu chí như thể chế, hoàn thiện khung pháp lý, độ chín về năng lực của cán bộ, môi trường đầu tư thuận lợi, sự phát triển của các tổ chức tài chính và sự sẵn sàng của các địa phương.  

 

Bà Vũ Quỳnh Lê, Chánh Văn phòng PPP cho biết, Việt Nam cũng đang trong quá trình hoàn thiện Dự thảo 3 sửa đổi Quyết định 71/2010/QĐ-TTg, dự kiến hoàn thành và trình Thủ tướng Chính phủ trong tháng 8 tới. Về hợp tác quốc tế trong lĩnh vực PPP, Văn phòng PPP hiện đang triển khai thực hiện dự án Hỗ trợ đối tác công - tư (P3SP), dự án Quỹ Hỗ trợ đối tác công - tư (P3SF), khung đối thoại Việt Nam - JBIC về PPP và một số hoạt động khác như Chương trình Sáng kiến cạnh tranh Việt Nam do USAID tài trợ, ký thỏa thuận về hợp tác song phương trong lĩnh vực PPP phát triển kết cấu hạ tầng với Bộ Tài chính và Chiến lược Hàn Quốc. Ngoài ra, một số dự án  được hỗ trợ trực tiếp của Ngân hàng Thế giới (dự án Dầu Giây - Phan Thiết), Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (dự án Cảng Lạch Huyện, dự án Cái Mép - Thị Vải).

 

Tăng cường tuyên truyền nâng cao nhận thức về PPP

 

PPP là một mô hình rất phức tạp và gặp không ít khó khăn trong quá trình thực hiện. Không chỉ ở Việt Nam vừa thí điểm vừa xây dựng khung khổ pháp lý về PPP, mà ngay cả Anh – một trong những quốc gia khởi xướng mô hình PPP từ rất sớm cũng đang tiến hành cải cách các quy định pháp luật về PPP sau khi rút kinh nghiệm từ một số dự án thất bại. 

 

Theo kết quả khảo sát và đánh giá của Moody năm 2012, trong số 3.533 dự án PPP đã thực hiện từ năm 1983 - 2010 được Moody phân tích, có tới 258 dự án thất bại. Điều đó cho thấy, thực hiện thành công một dự án PPP là không hề dễ dàng, trong đó có vấn đề quản lý rủi ro một cách tối ưu. Nghiên cứu và đề xuất một dự án PPP đã khó, khâu sàng lọc lựa chọn dự án ưu tiên thực hiện trước cũng không hề dễ chút nào, cho đến khâu ký hợp đồng, thi công công trình… thì lại càng khó khăn hơn. Thậm chí, rủi ro còn có thể nảy sinh ngay cả khi đã hoàn thành thi công và bước vào quá trình vận hành, bảo dưỡng… Nói chung là khó khăn và rủi ro có thể xảy ra trong suốt cả vòng đời dự án.

 

Thời gian qua, các Bộ, ngành, địa phương của Việt Nam đã “ồ ạt”, “đua nhau” đề xuất các dự án PPP, con số lên tới 186 dự án (trong đó có 165 dự án do UBND các tỉnh/thành phố đề xuất, 21 dự án do các Bộ, ngành đề xuất), mà chưa tính hết các khó khăn, lường trước được những rủi ro có thể xảy ra. Đây là cách làm truyền thống, vẫn theo thói quen là đề xuất dự án với một số phương án kỹ thuật, kinh tế, sau đó phê duyệt ngân sách và tiến hành thực hiện. Trong khi đó, để thực hiện thành công một dự án PPP thì điều trước tiên là phải tính đến khả năng thu hồi hay hoàn vốn nhằm đảm bảo lợi nhuận cho nhà đầu tư khi tham gia dự án, biện pháp giải quyết khi có rủi ro xảy ra, đảm bảo tài chính trong suốt vòng đời dự án và đặc biệt, khi dự án mất khả năng trả nợ thì ai sẽ chịu trách nhiệm và cách giải quyết như thế nào…

 

Để giúp Chính phủ có thể lựa chọn ra những dự án khả thi, ông Lê Văn Tăng đề nghị, các Bộ, ngành, địa phương cần phải tự sàng lọc lại trong số các dự án đã đề xuất để chọn ra một dự án và thực sự bắt tay ngay vào nghiên cứu khả thi và triển khai dự án. 

 

Để tăng cường năng lực cho các cán bộ được giao quản lý dự án PPP, thời gian tới, Bộ KH&ĐT sẽ phối hợp với các nhà tài trợ, các nhà tư vấn tổ chức các buổi hội thảo tập huấn. Theo định kỳ, ngoài Hội nghị đối thoại cấp cao 1 lần/năm, Văn phòng PPP và JBIC sẽ tổ chức đối thoại cấp kỹ thuật 3 tháng/lần, qua đó sẽ chia sẻ những kinh nghiệm quốc tế về triển khai dự án PPP. Ngoài ra, các tổ chức tài chính, nhà tài trợ cũng sẽ có những hoạt động, chương trình hỗ trợ thiết thực cho quá trình triển khai dự án PPP tại Việt Nam.

Bích Thủy

ngocthanh