Tái cơ cấu kinh tế không phải là gói cứu trợ kinh tế

Bộ trưởng Bộ KH&ĐT Bùi Quang Vinh đã khẳng định như vậy khi thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày trước Quốc hội Đề án tổng thể tái cơ cấu kinh tế gắn với chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng nâng cao hiệu quả, năng suất và năng lực cạnh tranh (Đề án tổng thể tái cơ cấu kinh tế).

 

Bộ trưởng Bộ KH&ĐT Bùi Quang Vinh đã khẳng định như vậy khi thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày trước Quốc hội Đề án tổng thể tái cơ cấu kinh tế gắn với chuyển đổi mô hình tăng trưởng  theo hướng nâng cao hiệu quả, năng suất và năng lực cạnh tranh (Đề án tổng thể tái cơ cấu kinh tế).

Mục tiêu tổng quát của tái cơ cấu kinh tế đến năm 2020 được nêu trong Đề án là: Nâng cao hiệu quả sử dụng các nguồn lực xã hội, nâng cao năng suất lao động và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế; từ đó, hình thành cơ cấu kinh tế hợp lý và năng động hơn, có năng lực cạnh tranh cao hơn và có tiềm năng tăng trưởng lớn hơn; tạo tiền đề đưa nền kinh tế nước ta chuyển lên trình độ phát triển cao hơn vào khoảng cuối năm 2030. Tuy nhiên, quá trình tái cơ cấu nền kinh tế thời gian tới cần vượt qua những khó khăn nội tại của nền kinh tế.

 

3 khó khăn trong quá trình tái cơ cấu kinh tế

Bộ trưởng Bùi Quang Vinh đã nêu ra 3 khó khăn lớn của quá trình thực hiện tái cơ cấu tổng thể nền kinh tế.

Một là, có thể phải hi sinh tốc độ tăng trưởng để đổi lấy chất lượng tăng trưởng. Trong những năm trước mắt, tốc độ tăng trưởng kinh tế có thể không cao như kế hoạch và có thể thấp hơn so với trước đây. 

Hai là, tái cơ cấu kinh tế có thể tác động không thuận đến một số nhóm người có liên quan, làm phát sinh một số chi phí xã hội cần được bù đắp. Tái cơ cấu kinh tế gắn với chuyển đổi mô hình tăng trưởng không phải là gói cứu trợ nền kinh tế để vượt qua khủng hoảng. Vì vậy, xét trên tổng thể, nó không làm tiêu hao nguồn lực của xã hội. Tuy vậy, đối với tái cơ cấu trên một số lĩnh vực và một số đối tượng  liên quan sẽ đòi hỏi những  chi phí nhất định.  

Bên cạnh đó, tái cơ cấu kinh tế có thể sẽ làm cho  quy mô đầu tư, sản xuất một số ngành, một số vùng  thu hẹp lại; thay vào đó, các vùng, ngành khác có tiềm năng hơn sẽ được mở rộng và phát triển. Hệ quả là, trước mắt, hàng nghìn dự án đầu tư, nhất là đầu tư bằng vốn ngân sách nhà nước, có thể phải đình hoãn; hàng chục nghìn doanh nghiệp, nhà đầu tư có thể  bị thua lỗ, một phần vốn đầu tư của họ có thể không thu hồi được; nhiều doanh nghiệp yếu kém, sức cạnh tranh thấp phải đóng cửa, giải thể hoặc phá sản; một số lao động tạm thời bị mất việc, giảm việc làm và phải chuyển đổi kỹ năng lao động; một số địa phương có thể phải thay đổi lại định hướng và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội với những phí tổn không nhỏ. Vì vậy, cần phải có giải các pháp cần thiết để bù đắp hợp lý lợi ích chính đáng cho các bên có liên quan, nhất là nhóm những người lao động, nhóm những người yếu thế, dễ bị tổn thương khác.

Khó khăn thứ ba mà quá trình tái cơ cấu tổng thể nền kinh tế gặp phải, đó là thể chế kinh tế thị trường hiện tại còn ở trình độ thấp, môi trường kinh doanh còn chứa đựng nhiều rủi ro và bất ổn, v.v… sẽ làm phát sinh rào cản đối với huy động, chuyển dịch và phân bố nguồn lực xã hội theo các yêu cầu của tái cơ cấu kinh tế, chuyển đổi mô hình tăng trưởng. Độ trễ chính sách kết hợp với những yếu kém của nền kinh tế có thể khiến những giải pháp tái cơ cấu kinh tế chậm phát huy tác dụng so với mong đợi, trong khi một số tác động không thuận có thể phát sinh ngay. 

Kiến nghị 12 nhóm giải pháp tái cơ cấu kinh tế

Các nhóm giải pháp được đưa ra trong Đề án tổng thể tái cơ cấu kinh tế bao gồm: Nâng cao chất lượng các quy hoạch, gắn chiến lược với quy hoạch và kế hoạch, tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước về quy hoạch phát triển; tái cơ cấu thị trường tài chính, ổn định vững chắc kinh tế vĩ mô, thúc đẩy và hỗ trợ tái cơ cấu kinh tế, góp phần tăng trưởng bền vững; nâng cao hiệu quả kinh tế - xã hội của đầu tư nhà nước; tái cơ cấu DNNN, đồng thời, nâng cao chất lượng doanh nghiệp tư nhân và đầu tư nước ngoài; hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường, cải thiện môi trường kinh doanh để huy động tối đa và không ngừng nâng cao hiệu quả đầu tư; đổi mới chế độ ưu đãi, khuyến khích đầu tư, đổi mới cơ chế quản lý đầu tư nhằm thu hút và định hướng đầu tư của tư nhân trong và ngoài nước vào các ngành, nghề ưu tiên phát triển.

Bên cạnh đó, quá trình tái cơ cấu nền kinh tế cần: Xây dựng và thực hiện các chương trình đồng bộ phát triển các ngành, sản phẩm ưu tiên phát triển nhằm tăng nhanh hàm lượng khoa học, nâng cao tỷ trọng giá trị nội địa và năng lực cạnh tranh; phát huy lợi thế của từng vùng, chuyển đổi và hình thành cơ cấu vùng kinh tế hợp lý, đa dạng về ngành, nghề và trình độ phát triển; đổi mới phương thức tổ chức sản xuất nông nghiệp theo hướng tăng quy mô sản xuất, tập trung chuyên canh, áp dụng quy trình và kỹ thuật sản xuất hiện đại, nâng cao năng suất lao động và chất lượng sống ở khu vực nông thôn; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tạo điều kiện thuận lợi cho tái cơ cấu kinh tế; phát triển khoa học, công nghệ, có cơ chế, chính sách để khoa học công nghệ trở thành động lực thúc đẩy tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế; giải quyết tốt các vấn đề môi trường và xã hội.

Theo Bộ trưởng Bùi Quang Vinh, mỗi nhóm giải pháp nêu trên có vai trò và ý nghĩa nhất định trong việc thực hiện các nội dung, định hướng tái cơ cấu kinh tế. Các nhóm giải pháp trên vừa định hướng và thu hút, vừa nâng đỡ đầu tư vào các ngành ưu tiên phát triển, từ đó làm thay đổi và chuyển dịch cơ cấu ngành theo đúng định hướng, lộ trình tái cơ cấu tổng thể nền kinh tế.

                                                                                                                                      Hoa Nguyên

 

trungnam