Tái cơ cấu đầu tư công gắn với phát triển bền vững

Làm rõ chức năng của đầu tư công, cần có sự chỉ đạo thống nhất tái cơ cấu đầu tư công, gắn toàn bộ quá trình tái cơ cấu đầu tư và tái cơ cấu nền kinh tế; cần có kỷ luật chi ngân sách…

Làm rõ chức năng của đầu tư công, cần có sự chỉ đạo thống nhất tái cơ cấu đầu tư công, gắn toàn bộ quá trình tái cơ cấu đầu tư và tái cơ cấu nền kinh tế; cần có kỷ luật chi ngân sách… Đây là khuyến nghị tiếp tục “nóng” tại Hội thảo: Tái cấu trúc và đánh giá hiệu quả đầu tư công ở Việt Nam do Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) phối hợp với Tổ chức Hợp tác Phát triển Đức tổ chức cuối tuần qua tại Hà Nội.

 

Một số kết quả bước đầu

 

Theo ông Trần Kim Chung, Phó Viện trưởng CIEM, tái cơ cấu đầu tư với trọng tâm là tái cơ cấu đầu tư công là một trong 3 nội dung chính Đề án tổng thể tái cơ cấu nền kinh tế gắn với chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng nâng cao chất lượng, hiệu quả và năng lực cạnh tranh giai đoạn 2013 - 2020 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. 

 

Đến nay, chủ trương đường lối tái cơ cấu đầu tư công đã được quán triệt và triển khai mạnh mẽ. Một loạt văn bản đã được ban hành và nhiều văn bản đang được nghiên cứu ban hành. Đặc biệt, tại Kỳ họp thứ 6, Quốc hội Khóa XIII dự án Luật Đầu tư công đã trình Quốc hội xem xét cho ý kiến. Bên cạnh đó, nợ của xây dựng cơ bản và nợ xấu khu vực doanh nghiệp đang được tiết giảm mạnh mẽ; cân đối ngân sách, điều chỉnh tăng lên trong tỷ trọng GDP để đảm bảo chi đầu tư cho phát triển.

 

Nhấn mạnh điểm sáng này, GS. Nguyễn Quang Thái, Tổng Thư ký Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam khẳng định: Tỷ trọng vốn đầu tư từ khu vực nhà nước trong tổng vốn đầu tư đã giảm tương đối nhanh, từ mức 54,3% (giai đoạn 1999 - 2000) xuống 37,4% (giai đoạn 2011 - 2012) và còn 37,1% trong 9 tháng đầu năm 2013. Cân đối đầu tư đã được thực hiện theo kế hoạch trung hạn, bao gồm cả vốn ngân sách nhà nước, trái phiếu chính phủ và chương trình mục tiêu quốc gia. Việc phân bổ và giao vốn trái phiếu chính phủ trung hạn giai đoạn 2012 - 2015 đã tạo điều kiện cho các Bộ, ngành, địa phương chủ động trong việc sắp xếp, bố trí nguồn lực theo thứ tự ưu tiên, theo đó tập trung bố trí vốn vào các dự án có khả năng hoàn thành ở mức cao nhất.  Cùng với đó, cơ chế phân cấp quản lý đầu tư từng bước được hoàn thiện theo hướng đảm bảo quản lý thống nhất, xác định rõ ràng trách nhiệm của từng cấp trong việc đầu tư dàn trải.

 

“Có thể nói, trong điều kiện kinh tế khó khăn, cắt giảm quy mô đầu tư đã tạo cơ hội để Chính phủ tiến hành điều chỉnh một bước cơ cấu đầu tư cho hiệu quả hơn” – GS. Nguyễn Quang Thái nhận định.

 

Thách thức vẫn còn lớn

 

TS. Lê Xuân Bá, nguyên Viện trưởng CIEM cho rằng: Đầu tư công vẫn là nguồn lực chủ yếu làm thay đổi đáng kể kết cấu hạ tầng kỹ thuật và xã hội của đất nước, góp phần nâng cao đời sống người dân. Mặc dù vậy, TS. Lê Xuân Bá nhìn nhận: “Các số liệu thống kê và tính toán cho thấy, hiệu quả đầu tư công ở Việt Nam còn thấp, đầu tư công bị phê phán là dàn trải, lãng phí, thất thoát… Đây là một sự dư thừa nguồn lực và không tạo được lợi thế quy mô”.

IMG

Tỷ trọng vốn đầu tư từ khu vực nhà nước trong tổng vốn đầu tư đã giảm từ 54,3% giai đoạn 1999 - 2000 xuống 37,4% giai đoạn 2011 - 2012 và xuống 37,1% trong 9 tháng đầu năm 2013


Nhìn nhận vấn đề tái cơ cấu đầu tư công gắn với tái cơ cấu chi ngân sách, TS. Vũ Đình Ánh, chuyên gia kinh tế chỉ ra, đến nay tại Việt Nam con số quyết toán hầu hết các dự án, công trình luôn luôn vượt dự toán. Chúng ta cần xem xét lại trong kỷ luật chi ngân sách để đảm bảo hiệu quả đầu tư.

 

Hơn nữa, TS. Vũ Đình Ánh cho rằng, trong cơ cấu đầu tư công giai đoạn 2002 - 2011, nếu phân loại đầu tư công theo 4 nhóm ngành (dịch vụ công, cơ sở hạ tầng công, sản xuất kinh doanh và đầu tư khác), trong đó chi ngân sách đầu tư công vào cơ sở hạ tầng công vẫn chưa thực sự được ưu tiên (chiếm trên 30% tổng cơ cấu). Nhóm ngành còn lại coi như không phải ưu tiên để đầu tư công lại có tỷ trọng tăng từ 10% (giai đoạn 2000 - 2007) lên trên 20% từ năm 2009. 

 

Liên quan đến vấn đề này, một số ý kiến khác cho rằng, khi phân tích vốn công trong ngân sách, có thể thấy 70% được phân bổ về các địa phương và số tiền này được phân bổ về 63 tỉnh, thành rồi tiếp tục phân bổ chia cho hàng trăm huyện, hàng nghìn xã với tiêu chí “ưu tiên”. Khi phân cấp mạnh mẽ như hiện nay, hơn bao giờ hết việc gắn trách nhiệm với chế tài là rất quan trọng đảm bảo hiệu quả đầu tư công.

IMG

Ông Trần Kim Chung, Phó Viện trưởng CIEM:

Trong thời gian tới, tái cơ cấu đầu tư công cần có sự chỉ đạo thống nhất của Chính phủ, có sự phối hợp của toàn bộ hệ thống chính trị, có tầm nhìn trung và dài hạn; tái cơ cấu đầu tư công phải gắn với toàn bộ quá trình tái cơ cấu đầu tư và tái cơ cấu nền kinh tế, từ đó mở rộng tái cơ cấu kinh tế thành nhiệm vụ bao quát các ngành, vùng và mọi thành phần kinh tế theo hướng hình thành mô hình tăng trưởng bền vững.

IMG

Ông Vũ Đình Ánh, chuyên gia kinh tế:

Cho đến nay, Việt Nam vẫn chưa có Luật Đầu tư công nên khái niệm và cấu thành của đầu tư công chưa được xác định rõ ràng. Theo đó, để tái cơ cấu đầu tư công hiệu quả cần gắn với tái cơ cấu ngân sách nhà nước, cả từ góc độ nguồn lực cho đầu tư công cũng như sử dụng vốn đầu tư công. Bên cạnh đó, cơ cấu đầu tư công cần có sự chuyển dịch nhằm đảm bảo an toàn nợ công và góp phần giảm thâm hụt ngân sách nhà nước cũng như tăng cường kỷ luật chi ngân sách nhà nước.

Bài và ảnh: Trung Hiếu

ngocthanh