Sớm hoàn thiện hạ tầng giao thông đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước

Để đáp ứng nhu cầu phát triển của đất nước đòi hỏi hạ tầng giao thông phải được đầu tư hợp lý và có những bước phát triển vượt bậc so với hiện nay. Phóng viên Báo Đấu thầu đã có cuộc phỏng vấn Thứ trưởng Bộ Giao thông vận tải (GTVT) Nguyễn Hồng Trường...

Để đáp ứng nhu cầu phát triển của đất nước đòi hỏi hạ tầng giao thông phải được đầu tư hợp lý và có những bước phát triển vượt bậc so với hiện nay. Phóng viên Báo Đấu thầu đã có cuộc phỏng vấn Thứ trưởng Bộ Giao thông vận tải (GTVT) Nguyễn Hồng Trường về những sách lược, chiến lược để hoàn thiện và hiện đại hóa hạ tầng giao thông, tạo đà phát triển kinh tế đất nước. 

 

Phóng viên (PV): Thứ trưởng đánh giá thế nào về hạ tầng giao thông hiện nay ở nước ta?

 

IMG

Ông Nguyễn Hồng Trường

Thứ trưởng Bộ Giao thông
vận tải

Thứ trưởng Nguyễn Hồng Trường: Với chủ trương đúng đắn của Đảng, Nhà nước về việc ưu tiên đầu tư phát triển GTVT, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật đã dần hoàn thiện, tạo ra môi trường ổn định, đặc biệt là lĩnh vực đầu tư xây dựng nên hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông nước ta đã phát triển theo chiều hướng khá tích cực. Trong khoảng hơn 10 năm trở lại đây, ngoài việc tiếp tục ưu tiên đầu tư bằng nguồn ngân sách nhà nước, việc huy động vốn đầu tư từ các nguồn ngoài ngân sách nhà nước được quan tâm nên chất lượng kết cấu hạ tầng GTVT đã được cải thiện, đáp ứng tốt hơn yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh, nâng cao đời sống nhân dân, góp phần xóa đói giảm nghèo, rút ngắn khoảng cách giữa các vùng miền. Một số công trình giao thông hiện đại như đường bộ cao tốc, cảng biển quốc tế, cảng hàng không quốc tế đã được đầu tư xây dựng đạt tiêu chuẩn khu vực và quốc tế, góp phần tạo diện mạo mới cho đất nước.

 

Hiện nay, hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ đã được đầu tư nâng cấp một bước rất cơ bản; đã hoàn thành nâng cấp, cải tạo được gần 14.000 km quốc lộ; bước đầu xây dựng khoảng 190 km đường bộ cao tốc, hoàn thành các công trình lớn như hầm Hải Vân, các cầu: Bãi Cháy, Thanh Trì, Cần Thơ, Rạch Miễu... Bên cạnh đó, hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông đường sắt cũng từng bước được cải tạo, nâng cấp, nâng cao an toàn và rút ngắn thời gian chạy tàu. 

 

Hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông đường thủy, đường biển cũng được đầu tư nâng cấp đáp ứng tốt hơn nhu cầu vận tải thủy. Đồng thời, việc cải tạo, nâng cấp các cảng hàng không quốc tế, các cảng hàng không nội địa đã nâng cao năng lực phục vụ hành khách tại các cảng. 

IMG

Hiện hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ đã hoàn thành nâng cấp, cải tạo được gần 14.000 km quốc lộ                                               Ảnh: Tiên Giang


Ngoài ra, giao thông đô thị cũng từng bước được cải tạo, nâng cấp và mở rộng. Đặc biệt tại các đô thị lớn, nhiều công trình hạ tầng giao thông được tập trung đầu tư nâng cấp, trong đó có một số dự án trọng điểm tại Hà Nội và TP.HCM.

 

Cùng với sự phát triển của kết cấu hạ tầng, dịch vụ vận tải có những tiến bộ đáng kể, cơ bản đáp ứng được nhu cầu vận chuyển hàng hóa và hành khách nội vùng, liên vùng và quốc tế; chất lượng dịch vụ vận tải ngày càng được nâng cao, thời gian vận tải giảm; tai nạn giao thông bước đầu đã được kiềm chế.

 

Tuy nhiên, do điểm xuất phát của hệ thống kết cấu hạ tầng thấp, nhu cầu vốn đầu tư lớn trong điều kiện nguồn lực hạn chế nên phần lớn vốn đầu tư đang tập trung cho nhu cầu đi lại tối thiểu là đường bộ, chưa tạo ra được cung kết cấu hạ tầng để điều tiết, phân công vận tải hợp lý, phát huy thế mạnh của các lĩnh vực vận tải và tạo sự kết nối nhằm làm tăng hiệu quả của toàn hệ thống. Các công trình giao thông có tính hiện đại còn thiếu nên chất lượng dịch vụ còn hạn chế so với yêu cầu.

 

PV: Ngành GTVT có chiến lược gì để cải thiện và phát triển hạ tầng giao thông trong thời gian tới, thưa Thứ trưởng?

 

Thứ trưởng Nguyễn Hồng Trường: Ngoài việc tiếp tục rà soát, điều chỉnh các văn bản quy phạm pháp luật, điều chỉnh chiến lược, quy hoạch phát triển GTVT, Bộ GTVT sẽ tiếp tục phối hợp với các Bộ, ngành và địa phương triển khai một số giải pháp trọng tâm. 

 

Theo đó, Bộ GTVT sẽ tập trung chỉ đạo các chủ đầu tư đẩy nhanh tiến độ các dự án đã có nguồn vốn, đặc biệt các dự án bị chậm tiến độ, các công trình trọng điểm quốc gia, các dự án quan trọng của Ngành để sớm đưa vào khai thác, phát huy hiệu quả, giảm ùn tắc và tai nạn giao thông; chấn chỉnh nâng cao năng lực của các chủ đầu tư, các tổ chức tư vấn thiết kế, giám sát, rà soát để loại bỏ ngay các nhà thầu có năng lực yếu kém ra khỏi các dự án của Ngành; tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, xử lý ngay những vấn đề vướng mắc liên quan đến tiến độ và chất lượng công trình, xử lý kịp thời những tồn tại về chất lượng, sự cố công trình; nghiêm khắc xử lý trách nhiệm của những tập thể, cá nhân có liên quan; tiếp tục đẩy mạnh công tác chống tham nhũng trong đầu tư xây dựng; tăng cường phối hợp với các địa phương để đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng và triển khai thi công.

 

Bên cạnh đó, Bộ GTVT sẽ khẩn trương tháo gỡ vướng mắc về cơ chế, chính sách để đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án BOT, đặc biệt là Quốc lộ 1, Quốc lộ 14 và triển khai một số dự án thí điểm thực hiện theo hình thức đối tác công - tư (PPP); tập trung giải quyết các khó khăn (về vốn điều lệ, các điều kiện vay vốn trung, dài hạn…) của các doanh nghiệp, nhất là các doanh nghiệp làm công tác xây dựng cơ bản.

 

Cùng với đó, Bộ cũng tăng cường công tác quản lý, bảo trì hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông hiện có để đảm bảo giao thông thông suốt và an toàn; đẩy mạnh ứng dụng các tiến bộ kỹ thuật, công nghệ tiên tiến trong xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông, coi trọng công tác đảm bảo chất lượng, tiến độ, an toàn giao thông, an toàn lao động và vệ sinh môi trường trong thi công công trình…

IMG

Hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông đường thủy, đường biển đã được đầu tư nâng cấp đáp ứng tốt hơn nhu cầu vận tải thủy                                        Ảnh: Nhã Chi

 

PV: Để hiện thực hóa mục tiêu này đòi hỏi một nguồn vốn đầu tư rất lớn, trong khi nguồn vốn của Nhà nước lại rất hạn hẹp, vậy ngành Giao thông có định hướng gì để giải quyết bài toán này, thưa Thứ trưởng?

 

Thứ trưởng Nguyễn Hồng Trường: Để đảm bảo cân đối được nguồn lực cho đầu tư phát triển của Ngành, Bộ GTVT sẽ tập trung triển khai một số giải pháp trọng tâm.

 

Thứ nhất là sử dụng vốn đầu tư hợp lý, có hiệu quả; đồng thời tăng cường công tác quản lý, bảo trì để sử dụng có hiệu quả hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông. Nguồn ngân sách nhà nước có hạn nên chủ yếu sẽ sử dụng để đối ứng ODA hoặc tham gia các dự án lớn, quan trọng. 

 

Thứ hai là Bộ sẽ tiếp tục huy động mọi nguồn lực trong và ngoài nước, dưới nhiều hình thức khác nhau để xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông, đặc biệt giải quyết tình trạng xuống cấp và ùn tắc trên 2 trục giao thông chính yếu là Quốc lộ 1 và đường Hồ Chí Minh đoạn qua khu vực Tây Nguyên (Quốc lộ 14).

 

Mặt khác, Bộ GTVT cũng đã kiến nghị với Chính phủ và Quốc hội tăng hạn mức phân bổ vốn đầu tư hàng năm cho Bộ GTVT. Vì thực tế hiện nay, mặc dù đã cắt giảm, giãn tiến độ nhiều dự án, nhưng các năm gần đây vốn nhà nước bố trí chỉ đáp ứng dưới 50% nhu cầu, nên nhiều dự án thiếu vốn phải thi công cầm chừng, dẫn đến chậm tiến độ; một số dự án quan trọng cấp bách không được bố trí vốn hoặc bố trí quá ít, đặc biệt là vốn đền bù giải phóng mặt bằng bố trí không đủ, dễ dẫn đến khiếu kiện, kéo theo chậm tiến độ dự án, ảnh hưởng đến hiệu quả đầu tư cũng như tác động xấu đến hoạt động sản xuất, kinh doanh, môi trường và sinh hoạt của nhân dân.

 

Bên cạnh đó, Bộ cũng đã kiến nghị với Chính phủ và Quốc hội xem xét cho bổ sung nguồn trái phiếu chính phủ để mở rộng Quốc lộ 1, nâng cấp đường Hồ Chí Minh đoạn qua Tây Nguyên (Quốc lộ 14) và tiếp tục hoàn thành các dự án đã có trong danh mục theo Nghị quyết 881/2010/UBTVQH12 của Quốc hội, vì hiện tại, ngoài các dự án phải tạm dừng, giãn tiến độ còn một số dự án trọng điểm cũng phải phân kỳ đầu tư do nguồn vốn giai đoạn 2012 - 2015 được bố trí không đủ, trong khi rất khó huy động được nguồn vốn khác để tiếp tục đầu tư hoàn thành, đưa vào khai thác sử dụng.

 

Đối với các dự án đầu tư theo hình thức BOT, BT, PPP…, Bộ GTVT đề nghị Nhà nước tham gia hỗ trợ vốn. Mức tham gia đầu tư của Nhà nước sẽ tuỳ thuộc vào từng dự án, đủ để tạo sức hấp dẫn đối với nhà đầu tư và tiết kiệm nguồn ngân sách. Trước mắt là hỗ trợ tối đa công tác giải phóng mặt bằng và tái định cư. Ngoài ra, cần có cơ chế chính sách rõ ràng, cụ thể dành ưu đãi cho nhà đầu tư, vì các dự án xây dựng hạ tầng giao thông thường có tổng mức đầu tư lớn, đặc biệt là đường cao tốc nhằm chia sẻ rủi ro, tạo niềm tin, thu hút các nhà đầu tư cùng thực hiện dự án.

 

PV: Thứ trưởng có thể cho biết những định hướng ưu tiên trong đầu tư và phát triển hạ tầng giao thông trong thời gian tới nhằm tháo gỡ những nút thắt về hạ tầng cũng như từng bước đáp ứng nhu cầu phát triển của đất nước?

 

Thứ trưởng Nguyễn Hồng Trường: Một số định hướng ưu tiên trong đầu tư và phát triển hạ tầng giao thông đã được chỉ rõ trong Chiến lược phát triển GTVT Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030. Cụ thể là phát triển hài hòa hợp lý các phương thức vận tải, phát triển phương tiện vận tải phù hợp với kết cấu hạ tầng giao thông, phù hợp với chủng loại hàng hóa và đối tượng hành khách, đảm bảo tiêu chuẩn kỹ thuật về an toàn môi trường. Tiếp đến là ưu tiên đầu tư, hoàn thành nâng cấp và mở rộng Quốc lộ 1 với quy mô 4 làn xe; tập trung đầu tư xây dựng trước một số đoạn đường bộ cao tốc trên tuyến Bắc - Nam; đầu tư nối thông tuyến đường Hồ Chí Minh và nâng cấp đoạn qua Tây Nguyên; lựa chọn đầu tư những đoạn có nhu cầu trên tuyến đường bộ ven biển gắn với đê biển; tập trung, ưu tiên nâng cấp, hiện đại hóa tuyến đường sắt Bắc - Nam hiện có; nghiên cứu xây dựng đường sắt mới khổ 1,435 m.

 

Bên cạnh đó, Bộ GTVT cũng sẽ ưu tiên phát triển mạng đường bay hàng không; tập trung, ưu tiên đầu tư xây dựng đồng bộ, hiện đại các cảng biển Lạch Huyện, Cái Mép - Thị Vải, Nghi Sơn, Cửa Lò, Vũng Áng, Đà Nẵng, Dung Quất, Quy Nhơn, cụm cảng Cần Thơ - Cái Cui… Đồng thời, hoàn thành đưa vào cấp kỹ thuật, đảm bảo chạy tàu 24/24h các tuyến đường thủy nội địa quan trọng; xây dựng và nâng cấp các cảng thủy nội địa hàng hóa và hành khách; phát triển hợp lý hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông đô thị và vận tải công cộng; tập trung đầu tư nâng cấp, mở rộng và xây dựng mới các trục giao thông hướng tâm, các nút giao lập thể tại các đô thị lớn, các tuyến tránh đô thị, các đường vành đai đô thị; đẩy nhanh tiến độ thực hiện một số dự án đường sắt đô thị, đường sắt nội, ngoại ô tại Hà Nội và TP.HCM.

 

Cuối cùng là duy trì, củng cố và nâng cấp mạng lưới giao thông nông thôn hiện có theo đúng tiêu chuẩn kỹ thuật đường giao thông nông thôn, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa - hiện đại hóa nông nghiệp - nông thôn; hoàn thành mở đường mới đến trung tâm các xã, cụm xã chưa có đường, các nông, lâm trường, các điểm công nghiệp.

 

PV: Cảm ơn Thứ trưởng!

Bích Thảo (thực hiện)

ngocthanh