Phát triển không gian ngầm - hướng đi tất yếu của đô thị lớn

Các đô thị phát triển không thể nào bỏ qua việc quy hoạch phát triển không gian ngầm. Tại Hội thảo “Quy hoạch và quản lý phát triển không gian ngầm đô thị”, do Tổng hội Xây dựng Việt Nam tổ chức

 

Các đô thị phát triển không thể nào bỏ qua việc quy hoạch phát triển không gian ngầm. Tại Hội thảo “Quy hoạch và quản lý phát triển không gian ngầm đô thị”, do Tổng hội Xây dựng Việt Nam tổ chức tại TP.HCM vừa qua, các chuyên gia đã đưa ra nhiều giải pháp để phát huy hiệu quả không gian ngầm đô thị.

IMG

                                                                                                      Ảnh: LTT

Quy hoạch không gian ngầm đô thị đã trở nên cấp thiết

 

Tại Hội thảo, các chuyên gia cho rằng, khi GDP đầu người đạt 500 USD thì quốc gia đã có điều kiện phát triển không gian ngầm, đạt mức 1.000 USD thì bắt đầu đi vào giai đoạn quy hoạch và phát triển không gian ngầm đô thị, đạt tới 3.000 USD thì giá đất đô thị tăng cao nên việc phát triển không gian ngầm đô thị đã chín muồi và tiến tới cao trào. 

 

Tiến sỹ Phạm Sỹ Liêm, Phó Chủ tịch Tổng hội Xây dựng Việt Nam nhận định, Việt Nam đã phải bắt đầu đặt ra vấn đề quy hoạch phát triển không gian ngầm đô thị. Đồng quan điểm trên, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Thanh Nghị cho rằng, mặt trái của tốc độ đô thị hóa cao chính là bài toán quỹ đất phát triển hạ tầng tại các đô thị đặt ra ngày càng lớn. Tuy nhiên, hiện nay không gian ngầm đô thị chỉ mới được quan tâm nhiều hơn khi có các dự án hầm vượt cho người đi bộ, hầm đỗ xe, hầm vượt cho xe cơ giới qua nút giao cắt. Theo Thứ trưởng Nguyễn Thanh Nghị, đến nay Việt Nam có gần 760 đô thị với tỉ lệ đô thị hóa đạt 31%, 10 năm tới thì tỉ lệ này đạt 45%. Quy mô các đô thị ngày càng được mở rộng, đặc biệt là Hà Nội và TP.HCM, hiện 2 thành phố này đang gặp khó khăn trong bố trí giao thông và khai thác không gian trên mặt đất. Hướng phát triển giao thông ngầm đang có vai trò chiến lược quan trọng.

Theo Sở Quy hoạch - Kiến trúc TP.HCM, dự kiến đến năm 2020, TP.HCM sẽ có hơn 60 km đường sắt đô thị ngầm, ngầm hóa 100% lưới điện tại khu vực trung tâm TP và các trung tâm hành chính huyện, khu đô thị mới, khu công nghiệp. Từng bước ngầm hóa toàn bộ hệ thống đường cáp trong lĩnh vực viễn thông, công nghệ thông tin để bảo đảm mỹ quan đô thị. TP.HCM cũng đã quy hoạch hệ thống bãi đậu xe ngầm cùng nhiều công trình ngầm dưới các cao ốc, tòa nhà.

 

Ông Olivier Vion, Giám đốc điều hành Hội Không gian ngầm và Hầm quốc tế cho biết thêm, bất cứ thành phố nào trên thế giới nếu dân số đạt đến 10 triệu dân thì không thể thiếu các công trình ngầm. 

 

Quy hoạch không gian ngầm đã trở nên cấp bách đối với Hà Nội và TP.HCM, trong bối cảnh cần triển khai các dự án hầm đỗ xe, nhất là các dự án phát triển tàu điện ngầm và đáp ứng nhu cầu cải tạo khu thương mại trung tâm. Quỹ đất cho giao thông động, giao thông tĩnh đều đã ở mức hạn chế, rất khó khăn để huy động cho các dự án hạ tầng, đặc biệt là hạ tầng giao thông quy mô lớn.

 

Cần hoàn thiện khung pháp lý


Theo Thứ trưởng Bộ Giao thông vận tải Nguyễn Ngọc Đông, trong các luật được ban hành gần đây, phát triển không gian ngầm đô thị đã có nhưng chưa đủ, chưa thống nhất. Khung pháp lý quan trọng nhất là Luật Đất đai chưa đề cập đến khai thác không gian ngầm đô thị trong lòng đất. Các khung pháp lý liên quan khác cũng không đề cập hoặc chưa đề cập rõ ràng. Bên cạnh đó, hiện chúng ta chưa có đầy đủ hệ thống khung pháp lý khiến cho công trình ngầm hiện nay được quản lý riêng cho từng ngành, không có sự phối hợp có hệ thống, cho nên chưa có dữ liệu chia sẻ công trình ngầm, không gian ngầm. “Đó là nguyên nhân khiến cho công tác quy hoạch không thống nhất, đầu tư chồng lấn, kém hiệu quả. Bất kể địa phương nào, ban ngành nào bắt đầu triển khai dự án khai thác không gian ngầm, dù quyết tâm rất lớn đều gặp nhiều lúng túng”, đại diện Bộ Xây dựng cho biết.

 

Theo Hội Không gian ngầm và Hầm quốc tế, trường hợp như TP.HCM và Hà Nội thì trước mắt nên tập trung phát triển các tuyến tàu điện ngầm, cùng với đó, cần xây dựng thêm các bãi đậu xe ngầm bên cạnh tàu điện ngầm. 

IMG

                                                                                                    Ảnh: V.H

Đánh giá về hiện trạng phát triển công trình ngầm tại Việt Nam hiện nay, ông Nguyễn Ngọc Đông cho rằng, quy hoạch không gian ngầm đã được xây dựng từ 10 năm nay nhưng cho đến thời điểm hiện tại, những gì đang làm là quá ít và chậm. Các công trình như hầm đường bộ Kim Liên, hầm chui đại lộ Thăng Long, hầm vượt sông Sài Gòn chỉ giải quyết được ùn tắc giao thông cục bộ. Đến nay vẫn chưa có công trình bãi đậu xe ngầm nào riêng biệt được xây dựng. Ngoài ra, các tuyến đường sắt đô thị có đoạn đi ngầm như tuyến số 2, số 3 tại Hà Nội hay tuyến số 1, 2 tại TP.HCM mới đang chuẩn bị triển khai, được kỳ vọng giải quyết đáng kể ùn tắc giao thông, tuy nhiên lại đang có xu hướng bị chậm tiến độ.

 

Trước những khó khăn trong triển khai các dự án ngầm, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Thanh Nghị khẳng định, trong thời gian tới Bộ Xây dựng sẽ hoàn thiện các khung pháp lý về quy hoạch, quản lý và khai thác sử dụng không gian ngầm đô thị. Đồng thời sẽ sớm ban hành cơ chế chính sách khuyến khích ưu đãi cho việc đầu tư công trình ngầm, ban hành quy hoạch không gian ngầm đô thị tại các thành phố lớn. Thiếu hụt về nguồn tài chính huy động cho các dự án phát triển không gian ngầm, trong đó có các dự án hạ tầng mang tầm chiến lược đã được Bộ Xây dựng tiên lượng. Do đó, quan điểm của Bộ Xây dựng là tăng cường kêu gọi, huy động tất cả các nguồn lực tham gia vào các dự án hạ tầng ngầm. Cụ thể, phương án PPP, BOT… các dự án ngầm sẽ là hướng đi đúng đắn trong thời gian tới trong việc phát triển hạ tầng ngầm tại TP.HCM và Hà Nội.

Thành Nhân

 

ngocthanh