Phát triển công nghiệp hỗ trợ ngành cơ khí: Cần tăng cơ hội thắng thầu trên sân nhà

Đánh giá kết quả thực hiện cũng như đề xuất giải pháp tháo gỡ khó khăn, tạo điều kiện cho ngành công nghiệp hỗ trợ nói chung và công nghiệp hỗ trợ cho ngành cơ khí nói riêng phát triển là chủ đề chính của Hội thảo

Đánh giá kết quả thực hiện cũng như đề xuất giải pháp tháo gỡ khó khăn, tạo điều kiện cho ngành công nghiệp hỗ trợ nói chung và công nghiệp hỗ trợ cho ngành cơ khí nói riêng phát triển là chủ đề chính của Hội thảo Phát triển công nghiệp hỗ trợ cho ngành cơ khí Việt Nam diễn ra ngày 9/8, tại Hà Nội.

IMG

 

Phát triển chưa xứng tầm

 

Thứ trưởng Bộ Công thương Lê Dương Quang cho biết, cả nước hiện có khoảng hơn 3 nghìn doanh nghiệp cơ khí trong tổng số 53 nghìn cơ sở sản xuất cơ khí, trong đó có gần 450 doanh nghiệp quốc doanh, hơn 1,2 nghìn cơ sở sản xuất tập thể và 156 xí nghiệp tư doanh. Khoảng 50 cơ sở sản xuất cơ khí chuyên chế tạo, lắp ráp, còn lại hầu hết là các cơ sở sửa chữa. Tổng số vốn của ngành cơ khí quốc doanh vào khoảng 360 - 380 triệu USD, tổng vốn đăng ký đầu tư trực tiếp nước ngoài vào ngành cơ khí khoảng 2,1 tỷ USD, trong đó hơn 50% tập trung vào lĩnh vực lắp ráp ô tô, xe máy và các mặt hàng tiêu dùng khác. 

 

Tuy nhiên, phải thừa nhận là hiện nay công nghệ chế tạo cơ khí trong nước phần lớn vẫn còn đơn giản, lạc hậu, trình độ tụt hậu khoảng 2 - 3 thế hệ so với khu vực. Máy móc, thiết bị qua nhiều năm sử dụng đã kém về tính năng kỹ thuật và độ chính xác, thiếu phụ tùng thay thế cũng như bảo dưỡng định kỳ và thiếu vốn để đổi mới, nâng cấp. Thậm chí, một số linh kiện chế tạo từ thép và nhôm thông thường mặc dù có những thành quả nhất định như có hàm lượng sản xuất trong nước đạt tới 90%, nhưng giá thành vẫn còn cao, chất lượng không ổn định, nên mặc dù các doanh nghiệp trong nước có thể sản xuất được nhưng các nhà lắp ráp vẫn nhập khẩu như: trục, bánh răng hộp số, ổ bi…

 

Theo ông Lâm Chí Quang, Tổng giám đốc Tổng công ty Máy động lực và Máy nông nghiệp Việt Nam (VEAM), thực tế Việt Nam là nước nhập siêu lớn, trong đó chủ yếu là nhập khẩu nguyên liệu đầu vào, thiết bị và máy móc phục vụ sản xuất trong nước (chiếm tới 80% giá trị nhập khẩu). 

 

Ông Lâm Chí Quang, Tổng giám đốc VEAM: Một trong những yếu tố quyết định thành công của doanh nghiệp trong ngành cơ khí chính là sự tự vươn lên của các doanh nghiệp, chấp nhận sự cạnh tranh. Thực tế đã cho thấy, đầu tư công nghệ, thay đổi triệt để tư duy quản lý cũ, áp dụng các hệ thống và phương thức quản lý tiên tiến, đào tạo nguồn nhân lực là những hướng đi cụ thể quyết định thành công của nhiều doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, "công nghiệp hỗ trợ phục vụ ngành công nghiệp cơ khí Việt Nam chưa phát triển kịp so với yêu cầu", ông Lê Dương Quang nhận định. Một trong những dẫn chứng điển hình mà Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu cơ khí Phan Đăng Phong nêu ra là thiết kế, chế tạo các thiết bị hỗ trợ cho dự án nhiệt điện chạy than. Theo Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia giai đoạn 2011 - 2020 (có xét đến năm 2030), ngoài các nguồn thủy điện, Việt Nam cần đầu tư và đưa vào vận hành 52 nhà máy nhiệt điện với tổng công suất lên đến 54,74 nghìn MW. Với thị trường lớn như vậy, nhưng hầu hết các dây chuyền thiết bị nhiệt điện tại Việt Nam hiện nay đều do nhà thầu nước ngoài cung cấp theo hình thức tổng thầu EPC. Thêm vào đó, khi công ty nước ngoài trúng thầu đã đem theo cả lao động phổ thông, nguyên, vật liệu thô, các vật tư, thiết bị mà trong nước đã hoàn toàn sản xuất được để thực hiện dự án. Vì vậy, cho tới thời điểm này, các doanh nghiệp cơ khí trong nước vẫn chưa tham gia được trong việc thiết kế, chế tạo các hạng mục thiết bị mà đơn thuần chỉ là làm các công việc đơn giản như kết cấu thép, lắp ráp, xây dựng theo các bản vẽ và thiết bị do nhà thầu nước ngoài cung cấp.

 

Tăng cường tính liên kết trong chuỗi cung ứng

 

Để nguồn cung đáp ứng kịp và đủ cho “cầu” trong thời gian tới, Hội thảo đã kiến nghị nhiều giải pháp về đầu tư để thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp hỗ trợ trong lĩnh vực cơ khí.

 

Ông Trần Bá Dương, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Ô tô Trường Hải đề xuất, cần hình thành một số khu công nghiệp chuyên dụng chuyên sâu/trung tâm cơ khí tại các địa bàn theo quy hoạch không gian, lãnh thổ làm hạt nhân của các cụm liên kết tại các vùng kinh tế trọng điểm, từ đó có chính sách khuyến khích thu hút đầu tư tập trung vào các khu công nghiệp, có định hướng quy hoạch, hình thành hệ thống các nhà sản xuất lớn kết nối với cung cấp linh kiện, phụ tùng, từ đó mở rộng phát triển các nhà cung cấp… 

 

Theo ông Phan Tử Giang, Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Chế tạo giàn khoan dầu khí (PV shipyard), một trong những hạn chế của công nghiệp hỗ trợ ngành cơ khí hiện nay là thiếu sự liên kết giữa các doanh nghiệp cơ khí trong nước, dẫn đến sự thiếu thông tin kịp thời và cụ thể cho việc cung cấp các sản phẩm. PV Shipyard đánh giá, đây chỉ là vướng mắc tức thời và các doanh nghiệp có thể khắc phục nếu sớm đồng lòng.

 

Lâu nay, ông Phan Tử Giang cho biết, nhiều nhà sản xuất tiềm năng trong nước đều đang làm theo thói quen, ít quan tâm đến việc chuẩn hóa thực hiện theo các tiêu chuẩn quản lý quốc tế. Trong khi, đây cũng là yêu cầu bắt buộc đối với các cơ quan kiểm định, đăng kiểm quốc tế, nhất là khi Việt Nam đang dần hội nhập quốc tế sâu rộng, với sự tham gia nhiều hiệp định thương mại quốc tế như TPP, GPA… Để hướng tới một thị trường quốc tế rộng lớn trong tương lai, mở rộng cơ hội tham gia đấu thầu ngoài phạm vi quốc gia, doanh nghiệp, cũng như nhà thầu Việt Nam phải có bước đột phá thay đổi tư duy định hướng, cần có một tâm thế sẵn sàng cho "một cuộc chơi" mang tầm quốc tế. 

Bài và ảnh: Bích Thủy

 

 

ngocthanh