Phát huy cao nhất hiệu quả vốn nhà nước

Đó là mục tiêu quan trọng của Luật Đầu tư và quản lý vốn nhà nước đầu tư vào doanh nghiệp đang được Bộ Tài chính soạn thảo. Dự thảo luật này đã nhận được nhiều ý kiến đóng góp.

Đó là mục tiêu quan trọng của Luật Đầu tư và quản lý vốn nhà nước đầu tư vào doanh nghiệp đang được Bộ Tài chính soạn thảo. Dự thảo luật này đã nhận được nhiều ý kiến đóng góp. 

IMG

Ảnh minh họa: Nhã Chi

Cần tách bạch rõ chức năng

 

Phát biểu tại Hội thảo tham vấn Dự án Luật nêu trên do Bộ Tài chính tổ chức cuối tuần qua tại Hà Nội, TS. Trần Du Lịch – Đoàn đại biểu Quốc hội TP.HCM đã thẳng thắn cho rằng, chính “lỗ hổng” về pháp lý trong quản lý doanh nghiệp nhà nước (DNNN) đã tạo ra “lỗ hổng” về trách nhiệm. Ở đây có thể hiểu, khi Luật chưa quy định rõ vai trò và trách nhiệm của cá nhân, tổ chức trong việc để xảy ra thất thoát vốn nhà nước, sẽ làm kém đi tính hiệu quả trong đầu tư, thậm chí gây ra sự lãng phí rất lớn ngân sách nhà nước mà nhiều người đã nhận thấy tại nhiều vụ việc điển hình đã xảy ra trong thời gian qua tại một số tập đoàn, tổng công ty nhà nước.

 

Nhiều ý kiến tại Hội thảo đồng thuận, để có thể quản lý và phát huy cao nhất hiệu quả vốn nhà nước, cần chú ý thực hiện những mục tiêu khác có liên quan, như việc phân định và làm rõ quyền, trách nhiệm của đại diện chủ sở hữu nhà nước, đại diện chủ sở hữu của doanh nghiệp trong hoạt động đầu tư và quản lý vốn nhà nước đầu tư tại doanh nghiệp. Bên cạnh đó, cần xác định rõ quyền hạn, trách nhiệm và tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm đối với người quản lý doanh nghiệp.

 

Về những nội dung này, Dự thảo Luật đã quy định rõ trách nhiệm của từng cơ quan quản lý vốn nhà nước, bao gồm: Chính phủ quy định việc thành lập, quản trị doanh nghiệp đến tổ chức lại, giải thể doanh nghiệp…; Thủ tướng Chính phủ trực tiếp thực hiện vai trò chủ sở hữu đối với một số doanh nghiệp do Thủ tướng Chính phủ quyết định thành lập, từ việc quyết định vốn điều lệ khi thành lập và điều chỉnh vốn điều lệ cho đến quyết định bổ nhiệm, bổ nhiệm lại, miễn nhiệm, từ chức, khen thưởng, kỷ luật Chủ tịch hội đồng thành viên… Ngoài ra, để khắc phục hạn chế hiện nay về trách nhiệm giám sát đối với DNNN, Dự thảo Luật quy định cụ thể trách nhiệm của đại diện chủ sở hữu của doanh nghiệp. Theo đó, các Bộ quản lý ngành/UBND cấp tỉnh có trách nhiệm chủ trì hoặc phối hợp tham mưu cho Chính phủ/Thủ tướng Chính phủ. Hội đồng thành viên/Chủ tịch công ty chịu trách nhiệm trước đại diện chủ sở hữu của doanh nghiệp trên cơ sở hiệu quả, bảo toàn và phát triển vốn; chịu trách nhiệm vật chất thuộc trách nhiệm dân sự về những hành vi sai phạm gây tổn thất vốn, tài sản của doanh nghiệp…

 

Theo bà Victoria Kwakwa, Giám đốc quốc gia Ngân hàng Thế giới (WB) tại Việt Nam, cần chú ý đến các trụ cột chính về sở hữu, như việc chuyển đổi từ mô hình là chủ sở hữu sang cổ đông; tách bạch giữa chức năng quản lý nhà nước và chức năng sở hữu. Từ cách tiếp cận là chủ sở hữu sang cách tiếp cận là cổ đông, theo WB, cải cách thành công bao hàm áp dụng các tiếp cận về sở hữu theo phương thức là cổ đông, trong đó vai trò “chủ sở hữu” của Chính phủ được tách bạch với vai trò “quản lý nhà nước”. Ở đây, cần được hiểu Chính phủ vẫn có thể tiếp tục định hướng chính sách, nhưng theo cách tường minh và có thể cấp vốn nếu cần thiết; vốn của tư nhân được bảo vệ theo chuẩn mực của Luật doanh nghiệp. 

 

Công khai, minh bạch trong giám sát

 

Một trong những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả đầu tư từ nguồn vốn nhà nước được nhắc đến, đó là vai trò của các cơ quan giám sát nhà nước và việc thực hiện công khai, minh bạch thông tin.

 

Trong Dự thảo Luật cũng ghi rõ về nội dung giám sát, gồm việc quản lý vốn và tài sản của doanh nghiệp, cơ cấu lại vốn nhà nước đầu tư tại doanh nghiệp, đồng thời hoạt động giám sát sẽ được tiến hành thường xuyên. Bên cạnh đó là vai trò của Quốc hội trong việc giám sát vốn đầu tư nhà nước vào doanh nghiệp để thực hiện các dự án, công trình quan trọng của quốc gia do Quốc hội phê chuẩn và thực hiện các giám sát tối cao khác. Giám sát của đại diện chủ sở hữu trong hoạt động quản lý đối với doanh nghiệp, hoạt động quản trị của doanh nghiệp; giám sát tài chính; giám sát chiến lược đầu tư, phát triển dài hạn vào doanh nghiệp.

 

Để mục tiêu trên thành công, phải có sự gắn kết song song tăng cường tính công khai, minh bạch thông tin về doanh nghiệp. Trong đó, quy định về báo cáo và công khai thông tin, cụ thể định kỳ 6 tháng và kết thúc năm tài chính, doanh nghiệp phải báo cáo tài chính, báo cáo giám sát, báo cáo thống kê gửi cho cơ quan có thẩm quyền, đăng tải trên website của doanh nghiệp. Hội đồng thành viên hoặc Chủ tịch công ty chịu trách nhiệm về tính chính xác, trung thực của các báo cáo  và các đối tượng thực hiện công khai thông tin theo quy định.

 

Đánh giá việc thực hiện công khai, minh bạch của các DNNN, bà Victoria Kwakwa cũng lưu ý cần quy định rõ tầng bậc trách nhiệm giải trình của DNNN và nâng cao trách nhiệm giải trình, trong đó có các chỉ tiêu hiệu quả hoạt động hàng năm. Đặc biệt, để nâng cao hiệu quả hoạt động tài chính và phi tài chính thì hội đồng quản trị có thể quản lý các mục tiêu khác nhau, miễn là các mục tiêu đó phải tường minh. 

Bích Khánh

ngocthanh