Phải quy định rõ trách nhiệm cá nhân khi quyết định đầu tư sai

Lãng phí gây hậu quả không thua kém gì tham nhũng. Quyết định đầu tư sai gây thua lỗ, lãng phí hàng trăm, hàng nghìn tỷ đồng, hậu quả rất rõ nhưng chưa thấy cá nhân nào bị xử lý trách nhiệm.

Lãng phí gây hậu quả không thua kém gì tham nhũng. Quyết định đầu tư sai gây thua lỗ, lãng phí hàng trăm, hàng nghìn tỷ đồng, hậu quả rất rõ nhưng chưa thấy cá nhân nào bị xử lý trách nhiệm. Đây là những vấn đề mà nhiều đại biểu đã nêu trong buổi thảo luận của Quốc hội về dự án Luật thực hành tiết kiệm, chống lãng phí (sửa đổi) sáng 4/11.

IMG

Ảnh minh họa: Lê Tiên

Trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về Dự thảo Luật Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí (sửa đổi), Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội Phùng Quốc Hiển cho biết, dự án Luật đã quy định cụ thể trách nhiệm trực tiếp, liên đới trong từng trường hợp vi phạm quy định về thực hành tiết kiệm, chống lãng phí; trách nhiệm trong công khai, xử lý thông tin phát hiện lãng phí, xử lý hành vi vi phạm pháp luật về thực hành tiết kiệm, chống lãng phí theo thẩm quyền. Đặc biệt, đã bổ sung vào Dự thảo luật trách nhiệm và chế tài xử lý đối với người có thẩm quyền không xử lý các hành vi vi phạm Luật Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí để bảo đảm tính khả thi cũng như tính nghiêm minh của pháp luật, khắc phục tình trạng có sai phạm mà không bị xử lý.

 

Tuy nhiên, bình luận về quy định trong dự án Luật, đại biểu Trương Thái Hiền (đoàn ĐBQH Kiên Giang) cho rằng vẫn chung chung, mang tính khẩu hiệu, nguyên tắc mà chưa có quy định chế tài cụ thể để bắt buộc người có thẩm quyền mà không thực hiện gây lãng phí phải chịu bồi thường hoặc bị cách chức do mình gây ra. 

 

Đại biểu Nguyễn Thị Kim Thúy (đoàn ĐBQH Đà Nẵng) thì cho rằng: “Tuy là dự thảo Luật trình Quốc hội thông qua nhưng tôi cảm nhận việc thực hành tiết kiệm, chống lãng phí chỉ mới chạm tới phần ngọn mà bỏ qua cái gốc. Đó là do ban hành chính sách không phù hợp, quyết định thiếu chính xác dẫn đến lãng phí hàng nghìn tỷ đồng mà người ra quyết định cùng lắm thì cũng chỉ bị phê bình khiển trách. Vì vậy, tôi thấy phần giải trình về trách nhiệm do ban hành chính sách gây lãng phí là chưa thực sự thuyết phục”.

 

Đại biểu Nguyễn Thị Kim Thúy đặt câu hỏi: Một quyết định sử dụng ngân sách nhà nước sai ngay từ khi ban hành vậy lãng phí đã hình thành ngay từ khi ra quyết định, việc thực hành tiết kiệm, chống lãng phí trong quá trình triển khai liệu còn có tác dụng gì? Đại biểu này dẫn chứng, thực tế có biết bao nhiêu công trình, dự án như mía đường, xi măng lò đứng, sân bay, bến cảng, thủy điện, thủy lợi,... thiếu vốn, công trình không sử dụng được hoặc không được sử dụng, sản xuất bị lỗ hoặc không sản xuất được, hoạt động cầm chừng theo kiểu bỏ thì thương, vương thì tội. Nguyên nhân là các quyết định đầu tư đó thiếu trọng tâm, trọng điểm, chưa dựa trên các yếu tố bảo đảm tính kinh tế - xã hội, chưa căn cứ vào khả năng thu xếp vốn dẫn đến tiêu tốn nhiều nghìn tỷ đồng mà không phát huy tác dụng. Dù hậu quả thấy rất rõ nhưng cuối cùng không ai phải chịu trách nhiệm và cũng chưa thấy một văn bản nào chỉ ra, chỉ cụ thể trách nhiệm của người ra quyết định đó là gì.

 

Đại biểu Nguyễn Thị Kim Thúy nhấn mạnh: Ít ai nói đến việc tiết kiệm trong quá trình đầu tư dự án. Khi đã biết đầu tư ví dụ như cảng biển sẽ không hiệu quả, các nhà chuyên gia cũng đã cảnh báo trước nhưng vẫn quyết định để cảng biển nước sâu mà tàu trọng tải lớn theo kế hoạch vẫn không thể vào cảng được. Hàng hóa vẫn phải sang từ ngoài khơi làm tốn phí thêm hàng triệu đô la để vận tải hàng từ ngoài khơi vào bờ. Vậy thì có phải là không biết trước được những bất cập đó không? Có phải là không có đủ chuyên gia để đánh giá cái được và cái mất của mỗi quyết định trước khi ban hành không? Quả thật đây là một sự lãng phí vô cùng tận. 

 

“Ở nhiều nước họ xác lập trách nhiệm cá nhân của người ra quyết định rất rõ ràng, cho nên mọi quyết định được ban hành không phải dễ dàng như ở nước ta. Ở nước ta thì dường như quyết định do cá nhân nhưng hình thức là tập thể để rồi khi xảy ra chuyện thì tập thể chịu trách nhiệm, tức là không ai phải chịu trách nhiệm cả”, đại biểu Nguyễn Thị Kim Thúy nhận định. 

 

Đồng tình với ý kiến này, nhiều đại biểu cho rằng, dự án Luật thực hành tiết kiệm, chống lãng phí cần xác định rõ trách nhiệm cá nhân đối với người có thẩm quyền ra quyết định, đưa ra chính sách không phù hợp gây lãng phí trong trường hợp xác định được trách nhiệm cá nhân. Đặc biệt, trong lĩnh vực đầu tư, phải quy định rõ trách nhiệm người đứng đầu trong việc ra quyết định đầu tư gây lãng phí, đầu tư thiếu căn cứ khoa học, không tuân thủ quy hoạch, dẫn đến đầu tư dàn trải, nhiều công trình dở dang.

Nguyệt Minh

ngocthanh