Những thách thức trong quản lý dự án PPP tại Trung Quốc

Mặc dù được đánh giá là quốc gia có khung pháp lý về đầu tư theo phương thức đối tác công – tư (PPP) tương đối hoàn thiện, là công cụ đắc lực để quản lý hiệu quả các dự án, nhưng theo một số chuyên gia, hiện Trung Quốc cũng đang phải đối mặt với những thách thức trong quản lý các dự án PPP.

Mặc dù được đánh giá là quốc gia có khung pháp lý về đầu tư theo phương thức đối tác công – tư (PPP) tương đối hoàn thiện, là công cụ đắc lực để quản lý hiệu quả các dự án, nhưng theo một số chuyên gia, hiện Trung Quốc cũng đang phải đối mặt với những thách thức trong quản lý các dự án PPP.

 

Cần xác định ranh giới giám sát

 

Theo một số chuyên gia, để có thể quản lý hiệu quả các dự án PPP thì đòi hỏi Trung Quốc phải xác định được chính xác ranh giới của công tác giám sát. Hiện tại, ranh giới giữa Chính phủ Trung Quốc và các doanh nghiệp có dự án PPP là chưa rõ ràng. Hệ quả là các chính sách và chế tài giám sát các dự án PPP của Trung Quốc vẫn chưa thực sự chặt chẽ, trách nhiệm của cơ quan quản lý và quyền lợi của cộng đồng trong các dự án PPP là chưa rõ ràng và khung chính sách về PPP ở Trung Quốc cũng chưa có những chế tài giám sát cụ thể theo cơ chế thị trường. 

 

Bên cạnh đó, cơ cấu giám sát trong các dự án PPP Trung Quốc vẫn còn hạn chế cả về những yếu tố vĩ mô và vi mô, và theo các chuyên gia, đây là tồn tại chủ yếu trong cải cách cơ chế giám sát các dự án PPP tại Trung Quốc.

 

Hơn nữa, chức năng giám sát các dự án PPP tại Trung Quốc cũng bị phân tán do nội hàm giám sát hẹp, thiếu tính tổng hợp và tính toàn diện, lại thường bị tác động bởi yếu tố con người. Trong khi đó, các dự án PPP tại Trung Quốc vẫn bị xem là yếu và thiếu do cơ chế giám sát hiện nay chủ yếu vẫn là giám sát hành chính, được quản lý theo ngành nên công tác giám sát vẫn thiếu yếu tố xã hội hóa và thị trường hóa.

 

Việc xã hội hóa đầu tư cơ sở hạ tầng thông qua hình thức PPP được xem là phương án giảm gánh nặng ngân sách cho Chính phủ Trung Quốc trong bối cảnh thiếu vốn đầu tư. Tuy nhiên có một điều mà các chuyên gia lo ngại là khi huy động nguồn lực từ phía tư nhân vào các dự án PPP này thì tổng vốn đầu tư của dự án sẽ tăng lên song hiệu quả đầu tư của phần vốn nhà nước là không cao do công tác quản lý dự án PPP lỏng lẻo, mục tiêu đầu tư không rõ ràng.

 

Theo các chuyên gia, việc đa dạng phương thức huy động vốn cho các dự án PPP ở Trung Quốc sẽ dẫn đến những khó khăn trong việc đảm bảo được yếu tố an sinh xã hội của các công trình. Khó khăn và thách thức trong quản lý các dự án PPP hiện nay ở Trung Quốc là giải quyết được hài hòa lợi ích giữa ba bên (Nhà nước – người dân và doanh nghiệp) vì trên thực tế rất khó có thể dung hòa được những mối quan hệ này.

 

Điều chỉnh ranh giới giám sát

 

Đó cũng là yêu cầu cấp thiết trong việc quản lý các dự án PPP hiện nay tại Trung Quốc. Một số chuyên gia cho biết, công tác giám sát các dự án PPP của Trung Quốc hiện vẫn luôn trong tình trạng vừa thừa vừa thiếu. Cụ thể là đưa nội dung thuộc phần công việc giám sát của doanh nghiệp vào hệ thống giám sát của Nhà nước; chưa xác định được ranh giới của đối tượng giám sát trong tất cả các dự án PPP mà chỉ chú ý giám sát đối với những dự án có lợi, còn đối với những dự án PPP không có lợi thì công tác giám sát bị buông lỏng. 

 

Mặt khác, khung chính sách về PPP của Trung Quốc hiện vẫn chưa có cơ chế giám sát hiệu quả đối với lợi nhuận của doanh nghiệp. Trước đây, để thu hút đầu tư thì Nhà nước đồng ý cho doanh nghiệp trích khấu hao đối với phần tài sản cố định, song do lợi nhuận ngày càng thấp nên phương thức thu hút đầu tư này ngày càng bộc lộ nhiều hạn chế. Hiện nay, Nhà nước Trung Quốc có thay đổi phương thức giám sát lợi nhuận của doanh nghiệp trong các dự án PPP song giá thành vẫn cao, hiệu quả đầu tư của phần vốn nhà nước thấp, trong khi đó phía Nhà nước Trung Quốc lại thiếu cơ chế giám sát nên vẫn xảy ra hiện tượng độc quyền, tăng lợi nhuận của doanh nghiệp trong các dự án PPP, mà điều này lại không được quy định rõ trong hợp đồng. Cùng với đó, khung pháp lý về PPP tại Trung Quốc vẫn được một số chuyên gia đánh giá là chưa đủ cơ chế giám sát, cơ chế giám sát còn mỏng và thiếu các tiêu chí giám sát cụ thể.

Bích Thảo

trungnam