Nhiều sai phạm tại dự án đầu tư của 15 Bộ, ngành

Lựa chọn nhà thầu tư vấn khảo sát, thiết kế thi công chưa tốt, nhà thầu xây lắp năng lực kém; chậm bàn giao mặt bằng để triển khai thi công là những nguyên nhân dẫn đến tình trạng thời gian thực hiện dự án bị kéo dài,

Lựa chọn nhà thầu tư vấn khảo sát, thiết kế thi công chưa tốt, nhà thầu xây lắp năng lực kém; chậm bàn giao mặt bằng để triển khai thi công là những nguyên nhân dẫn đến tình trạng thời gian thực hiện dự án bị kéo dài, phát sinh chi phí, phải điều chỉnh nhiều lần làm tăng tổng mức đầu tư dự án, phá vỡ kế hoạch vốn ban đầu, gây phát sinh nợ đọng xây dựng cơ bản… Đây là những thiếu sót, vi phạm được phát hiện qua thanh tra 15 Bộ, ngành về tăng cường quản lý đầu tư và xử lý nợ đọng từ nguồn vốn ngân sách nhà nước, trái phiếu chính phủ năm 2014. 

IMG

Qua thanh tra phát hiện, tại một số Bộ, ngành vẫn còn tình trạng phê duyệt dự án chưa hoặc không nằm trong quy hoạch

Ảnh: Nhã Chi

Công tác khảo sát, lập dự án đầu tư còn sơ sài

Thanh tra Chính phủ (TTCP) cho biết, năm 2014, có 15 Bộ, ngành triển khai và báo cáo kết quả thanh tra chuyên đề diện rộng về tăng cường quản lý đầu tư và xử lý nợ đọng từ nguồn vốn ngân sách nhà nước, trái phiếu chính phủ. Lãnh đạo các Bộ, ngành đã chỉ đạo cơ quan thanh tra và các cục, vụ chức năng khác thành lập 96 đoàn thanh tra để tiến hành thanh tra tại 444 dự án công trình, kiểm tra 194 dự án có tổng mức đầu tư là 357.330 tỷ đồng. Qua thanh tra đã kết luận những thiếu sót, vi phạm từ khâu chuẩn bị đầu tư, thực hiện dự án, đến khâu xác định nguồn vốn, phân bổ vốn đối với các công trình, dự án.

 

Tổng hợp kết quả thanh tra của các Bộ, ngành cho thấy, công tác khảo sát, lập dự án đầu tư còn sơ sài, thiếu chính xác, chưa phản ánh đúng thực tế địa hình, địa chất công trình dẫn tới phải điều chỉnh, bổ sung trong quá trình thực hiện dự án làm tổng mức đầu tư của dự án thay đổi. Chủ đầu tư chưa xác định rõ về quy mô, công năng sử dụng và thời gian thực hiện dự án ngay từ khi lập dự án, nên khi triển khai thực hiện phải phê duyệt lại quy mô dự án vì không phù hợp, phải điều chỉnh thiết kế hoặc thay đổi toàn bộ thiết kế (có dự án không sử dụng thiết kế phê duyệt lần đầu), có dự án phê duyệt chưa phù hợp phải điều chỉnh theo quy hoạch của các vùng miền, theo đề nghị của các tỉnh, thành phố. Việc lập tổng mức đầu tư của dự án không chính xác (thường là nhỏ hơn) dẫn tới thẩm quyền quyết định đầu tư không đúng. 

 

Bên cạnh đó, vẫn còn tình trạng phê duyệt dự án chưa hoặc không nằm trong quy hoạch. Theo tổng hợp của TTCP thì có Bộ có tới 12 dự án chưa có trong quy hoạch được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt và có 9 dự án không nằm trong quy hoạch nhưng vẫn được phê duyệt, triển khai thi công với tổng mức đầu tư là 14.638 tỷ đồng, gây nợ đọng xây dựng cơ bản tổng số tiền là 673 tỷ đồng; có Bộ còn một số dự án đã hoàn thành bàn giao đưa vào sử dụng, nhưng chưa được Bộ thẩm tra, phê duyệt quyết toán. Nhiều dự án thiết kế xong không sử dụng, có dự án do thiết kế không sử dụng được phải thay đổi hoàn toàn gây lãng phí 60,5 tỷ đồng; nhiều dự án do lập tổng mức đầu tư chưa chính xác nên phải thay đổi nhiều lần (có dự án thay đổi tới 4 lần).

 

Phê duyệt dự án khi chưa xác định rõ nguồn vốn

Để quản lý chặt và có hiệu quả việc sử dụng vốn nhà nước nói chung và hoạt động quản lý nhà nước về đấu thầu nói riêng, Khoản 3 Điều 35 Luật Đấu thầu số 43/QH/2013 quy định: “Đối với mỗi gói thầu phải nêu rõ nguồn vốn hoặc phương thức thu xếp vốn, thời gian cấp vốn để thanh toán cho nhà thầu; trường hợp sử dụng vốn hỗ trợ phát triển chính thức, vốn vay ưu đãi thì phải ghi rõ tên nhà tài trợ và cơ cấu nguồn vốn, bao gồm vốn tài trợ, vốn đối ứng trong nước”. Vì thế, xác định rõ nguồn vốn cho dự án là một trong những căn cứ để lập, trình duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu. 

 

Thế nhưng, qua thanh tra tại 15 Bộ, ngành, vẫn còn tình trạng phê duyệt dự án khi chưa xác định rõ nguồn vốn, cấp công trình, thời gian thực hiện dự án; có nhiều dự án đã đưa vào khai thác, sử dụng nhưng chưa được quyết toán theo quy định (đơn cử có Bộ còn 99 dự án đã đưa vào khai thác nhưng chưa quyết toán với tổng số tiền là 102.729,37 tỷ đồng và 16 dự án đã hoàn thành đưa vào khai thác từ nhiều năm nhưng chưa quyết toán được do mất, không đủ hồ sơ với tổng giá trị thực hiện là 7.194,608 tỷ đồng). 

Khoản 9 Điều 89 Luật Đấu thầu số 43/QH/2013 quy định: “Tổ chức lựa chọn nhà thầu khi nguồn vốn cho gói thầu chưa được xác định dẫn tới tình trạng nợ đọng vốn của nhà thầu” là một trong những hành vi bị cấm trong đấu thầu.

Kết quả thanh tra cũng cho thấy, có 9 dự án xây dựng trường học ở 1 Bộ được chủ đầu tư phê duyệt, nhưng không có vốn đối ứng với tổng số tiền là 68,47 tỷ đồng, dẫn tới dự án dở dang không đưa vào sử dụng được; có Bộ làm chủ đầu tư chưa thu hồi nộp ngân sách nhà nước khoản tạm ứng trước vốn cho nhà thầu tại các dự án bị đình hoãn với tổng số tiền là 521,353 tỷ đồng.

 

Ngoài ra, có những dự án nhóm C kéo dài tới 10 năm, nhóm B kéo dài tới 15 năm; trong khi theo quy định, dự án nhóm C phải hoàn thành trong 3 năm, dự án nhóm B phải hoàn thành trong 5 năm. Cũng có những dự án không được cấp và cấp không đủ vốn theo kế hoạch được phê duyệt, dẫn đến dự án phải kéo dài gây lãng phí vốn đầu tư (có Bộ còn tới 15 dự án không được cấp hoặc không cấp đủ vốn theo kế hoạch với tổng số tiền là 165,2 tỷ đồng). Và theo tổng hợp của TTCP, đến hết năm 2014, các Bộ, ngành có tổng số 165 dự án chậm tiến độ, kéo dài thời gian thực hiện. Có Bộ có tới 34 dự án phải điều chỉnh thiết kế, thời gian xây dựng kéo dài, vốn đầu tư chưa được giải ngân theo đúng kế hoạch, phải thay đổi tổng mức đầu tư, cơ cấu vốn đầu tư; có 5 dự án phải dừng thi công gây lãng phí vốn. 

 

Trong khi đó, các cơ quan quản lý chuyên ngành lại không quản lý chặt chẽ thiết kế cơ sở (TKCS), dẫn đến nhiều dự án đã được phê duyệt nhưng TKCS không phù hợp, phải thay đổi tổng mức đầu tư, phát sinh tăng chi phí xây dựng gây lãng phí lớn; nhiều dự án TKCS thiếu chính xác, dẫn tới thiết kế thi công không thực hiện được, phải thiết kế lại, làm chậm thời gian hoàn thành dự án và nhiều dự án do chậm bàn giao mặt bằng, chính sách bồi thường giải phóng mặt bằng còn bất cập cùng với sự thay đổi đơn giá tiền lương, ca máy thiết bị, vật liệu... dẫn tới tăng tổng mức đầu tư. Có Bộ phải điều chỉnh tổng mức đầu tư do thiết bị không phù hợp với số tiền 94,8 tỷ đồng; tự bổ sung các hạng mục, dự án không đúng với quyết định phê duyệt 198 tỷ đồng; cơ quan tư vấn thiết kế tính toán sai suất đầu tư 2.154 tỷ đồng; thay đổi về quy mô dự án không đúng với quyết định phê duyệt làm tăng tổng mức đầu tư 25.767 tỷ đồng.

 Bích Thảo

 

 

ngocthanh