Mối liên hệ giữa PPP với các quy định pháp luật liên quan

Gần đây, khi Việt Nam tiến hành sửa đổi, bổ sung Quyết định số 71/2010/QĐ-TTg, các nhà đầu tư tư nhân, nhà tài trợ và một số bên liên quan đã bày tỏ băn khoăn về sự tương thích giữa các quy định sẵn có với định hướng sửa đổi sắp tới.

Gần đây, khi Việt Nam tiến hành sửa đổi, bổ sung Quyết định số 71/2010/QĐ-TTg, các nhà đầu tư tư nhân, nhà tài trợ và một số bên liên quan đã bày tỏ băn khoăn về sự tương thích giữa các quy định sẵn có với định hướng sửa đổi sắp tới. Để làm rõ vấn đề này, đại diện Văn phòng PPP đã giải thích cặn kẽ về quá trình xây dựng pháp luật và định hướng tiếp cận PPP của Việt Nam. 

IMG

Ảnh: Nhã Chi

Băn khoăn của nhà đầu tư tư nhân

 

Theo phản hồi của một số nhà đầu tư, nhà tài trợ, văn phòng tư vấn luật và đặc biệt là các nhà đầu tư nước ngoài, trong nhiều năm qua, Việt Nam đã ban hành nhiều văn bản hướng dẫn thực hiện các hình thức đầu tư BOT, BT… như: Luật Đầu tư năm 2005, Nghị định 78/2007/NĐ-CP; Nghị định 108/2009/NĐ-CP (NĐ108); Quyết định 71/2010/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ngày 9/11/2010 về việc ban hành Quy chế thí điểm đầu tư theo hình thức đối tác công - tư (QĐ 71) và bây giờ đang tiến hành sửa đổi, bổ sung một số văn bản pháp luật như sửa đổi, bổ sung QĐ 71; sửa đổi, bổ sung Luật Đấu thầu… Vậy thì Việt Nam có luật dành riêng cho PPP không và mối liên hệ với các văn bản luật khác?

 

Theo GS. Michel Trochu, khi đến đầu tư ở một quốc gia, không nhà đầu tư nào muốn phải đi diễn giải từng luật một, đó là chưa nói đến độ vênh giữa sự diễn giải của nhà đầu tư và cách hiểu trong văn bản pháp luật đó. Sự quan tâm này của nhà đầu tư càng gia tăng, nhất là trong bối cảnh Việt Nam đang tiến hành sửa đổi, bổ sung và xây dựng một số văn bản luật mới. 

 

Quá trình phát triển luật 

 

Để giải đáp khúc mắc này, trong buổi làm việc giữa GS. Michel Trochu và đại diện Trường Đại học Ngoại thương, đại diện Văn phòng PPP (đơn vị chủ trì soạn thảo Dự thảo sửa đổi, bổ sung QĐ 71) đã làm rõ quá trình phát triển luật và định hướng tiếp cận PPP của Việt Nam.

 

Theo đó, hình thức PPP ở Việt Nam không phải bây giờ mới có mà đã được thực hiện một phần nào đó. Cụ thể có 4 luật liên quan, bao gồm cả các luật đã có và đang xây dựng mới như: Luật Đầu tư, Luật Đấu thầu, Luật Doanh nghiệp, Luật Đầu tư công. Trong quá trình thực hiện hình thức đầu tư BOT, BTO, BT theo NĐ 108, một số bất cập đã nảy sinh, đó là có những hình thức đầu tư của Nhà nước nhưng không thuần túy là kinh doanh có lợi nhuận. Do đó, QĐ 71 đã ra đời. Quyết định này có sự kế thừa những quy định của Luật Đầu tư, NĐ 108, nhưng cũng đưa thêm những ý tưởng mới về phần tham gia hỗ trợ của Nhà nước vào những dự án PPP. Tuy nhiên, sau 2 năm thực hiện QĐ 71 đã bộc lộ một số vướng mắc. Để tháo gỡ những vướng mắc này, tạo ra một cơ chế mở có thể thu hút nhiều nhà đầu tư tư nhân tham gia các dự án PPP, việc sửa đổi QĐ 71 là cần thiết, vừa đáp ứng yêu cầu thực tế, vừa tiệm cận hơn với các thông lệ quốc tế.

 

Khi bắt đầu thực hiện một ý tưởng mới nào đó, theo đại diện Văn phòng PPP, sự băn khoăn, lo lắng và so sánh là điều tất yếu, dễ hiểu. Thực tế thời gian qua, Văn phòng PPP đã nhận được những ý kiến phản hồi tương tự như trên. Việt Nam là nước đang phát triển, do đó, việc ra đời nhiều văn bản luật mới là rất cần thiết. Quốc hội đang tiến hành xây dựng, bổ sung thêm một số luật mới như Luật Đầu tư công, Luật Đấu thầu (sửa đổi)… 

 

... và định hướng tiếp cận PPP của Việt Nam

 

Trước đây, Luật Đấu thầu năm 2005 chỉ dành cho đấu thầu mua sắm công truyền thống, tức là Nhà nước dành một khoản tiền để mua sắm thì việc mua sắm công phải được thực hiện trong khuôn khổ khoản tiền đấy. Còn nay, trong chương trình sửa Luật, phạm vi đối tượng sẽ được mở rộng, bao gồm cả hình thức đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư trong dự án có sự tham gia của Nhà nước và khu vực tư nhân. 

 

Bên cạnh đó, nếu Luật Đầu tư thiên về hình thức đầu tư kinh doanh có lợi nhuận, thì Luật Đầu tư công sẽ hướng đến sự đầu tư của Nhà nước nhưng không thiên về kinh doanh sinh lời. Và định hướng sửa đổi quy định về PPP nằm giữa hai luật này, không hoàn toàn thuộc luật này hay luật kia.

 

Đối với mối quan hệ giữa NĐ 108 và định hướng sửa đổi, bổ sung QĐ 71, hiện tại và trong tương lai vẫn tồn tại hình thức đầu tư theo NĐ 108 như các nhà đầu tư vẫn quen làm như từ trước tới nay, chứ không loại bỏ hoàn toàn, thay thế bằng một hình thức mới như một số ý kiến nghi ngại. Bên cạnh đó, Việt Nam sẽ xây dựng một hệ thống quy định pháp luật riêng về hình thức đầu tư PPP nhằm huy động các nguồn lực khác nhau để phát triển kinh tế. Nhu cầu về xây dựng kết cấu hạ tầng phục vụ phát triển kinh tế của Việt Nam là rất lớn, từ 4,5 -10% GDP, trong khi nguồn lực ngân sách nhà nước lại rất hạn hẹp. Như vậy, các nhà đầu tư tư nhân có thể yên tâm lựa chọn một trong hai hình thức để đầu tư. 

 

Ngoài những luật mang tính chuyên ngành trên, thì PPP còn liên quan tới một số quy định pháp luật khác về đất đai, ngoại hối, ưu đãi thuế… nằm rải rác trong các văn bản pháp luật quy định về thuế, đất đai, ngoại hối…

 

Hơn nữa, việc xây dựng hệ thống pháp luật của Việt Nam là tuân theo một trình tự nhất định, sau các tầng luật là các quyết định, nghị định nhằm hướng dẫn thực hiện luật. Bên cạnh đó, thông qua việc thực hiện thí điểm từng dự án trong một số lĩnh vực, Việt Nam sẽ vừa làm vừa rút ra kinh nghiệm để từng bước hoàn thiện khung pháp lý về PPP. Đồng hành với quy trình sửa luật chuyên ngành, thì những luật liên quan cũng đang trong quá trình xây dựng, sửa đổi, bổ sung. Một khung pháp lý hoàn chỉnh khi bao trùm được tất cả các quy định về ưu đãi thuế, đất đai, ngoại hối… 

 

Trước mắt, Việt Nam sẽ xây dựng một khung pháp luật về PPP, sau đó sẽ phát triển các hướng dẫn cụ thể phù hợp với từng lĩnh vực chuyên ngành của các Bộ, ngành, địa phương. 

Bích Thủy

ngocthanh