Lo ngại về tiến độ tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước

Tại buổi thảo luận về tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước (DNNN), nhiều đại biểu Quốc hội (ĐBQH) đều có nhận định là tiến độ tái cơ cấu DNNN còn chậm so với yêu cầu, chưa có chuyển biến mang tính đột phá.

Tại buổi thảo luận về tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước (DNNN), nhiều đại biểu Quốc hội (ĐBQH) đều có nhận định là tiến độ tái cơ cấu DNNN còn chậm so với yêu cầu, chưa có chuyển biến mang tính đột phá.

 

Theo ĐBQH Nguyễn Thị Khá (Trà Vinh), mặc dù trong những năm qua, DNNN đã giảm mạnh từ 12.000 doanh nghiệp xuống còn 1.000 doanh nghiệp, nhưng với việc hình thành các tập đoàn kinh tế, các tổng công ty nhà nước với các công ty con, con ty cháu… đã làm cho tỷ trọng đóng góp vào GDP của khu vực này vẫn ở mức độ cao, chiếm 32%. Một số khoản đầu tư ngoài ngành có hiệu quả thấp, không bảo toàn được giá trị đầu tư ban đầu, kết quả thoái vốn chưa đạt yêu cầu.

 

Mặt khác, cơ cấu kinh tế chuyển biến chậm, ngành công nghiệp chủ yếu là gia công lắp ráp, hàm lượng nội địa và giá trị gia tăng thấp; ngành nông nghiệp vẫn phân tán, manh mún, giá trị gia tăng trên 1 hecta là rất thấp. Cơ cấu các thành phần kinh tế bất ổn, chưa phát huy được tiềm năng của khu vực kinh tế tư nhân. 

 

ĐBQH Nguyễn Thị Khá cho rằng, Chính phủ cần chỉ đạo mạnh mẽ, quyết liệt hơn nữa để các Bộ, ngành và địa phương tiếp tục thực hiện các đề án tái cơ cấu, nhất là chuyển đổi mô hình hoạt động của DNNN; cần xác định danh mục ngành nghề, phạm vi kinh doanh, ngành nghề chủ đạo, ngành nghề liên quan. Ngoài ra, cần tách bạch chức năng quản lý nhà nước với chức năng chủ sở hữu để tránh dựa dẫm, chủ quan, ỷ lại, xin cho. 

 

Ngoài tình trạng quản trị doanh nghiệp chưa mang lại hiệu quả cao, lời giả, lỗ thật, cần sắp xếp hợp lý cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý điều hành, tinh giản biên chế, nâng cao kỹ năng cạnh tranh của doanh nghiệp. Hiện nay, một số doanh nghiệp còn mang dáng dấp của thời bao cấp với bộ máy cồng kềnh, thừa thầy, thiếu thợ. 

 

Nhiều ĐBQH khác cho rằng, các DNNN phải quyết tâm hơn nữa, không dựa dẫm Bộ chủ quản. Đẩy nhanh tiến độ cổ phần hóa để quá trình tăng trưởng dựa vào tăng tích lũy vốn và tăng quyền tự chủ cho doanh nghiệp. Đã đến lúc cần mạnh dạn cắt đi cái đuôi của nhóm lợi ích, nhưng không buông lỏng chức năng kiểm tra, giám sát việc phân bổ, sử dụng vốn. Phải gắn kết giữa trách nhiệm và quyền hạn, tăng tính chủ động tự quyết, tự chịu trách nhiệm. Người đại diện vốn nhà nước phải là ông chủ thực sự khác với ông chủ hờ, thụ động chờ đợi đi xin kế hoạch, xin vốn và xin cả biên chế. 

 

Nhiều ĐBQH đã hoan nghênh quyết tâm của Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo phải cổ phần hóa 432 DNNN trong 2 năm 2014 và 2015, trong đó có nhiều tập đoàn, tổng công ty nhà nước bằng nhiều biện pháp, kể cả thay đổi cán bộ nếu trì hoãn cổ phần hóa. Theo ĐBQH Thân Đức Nam (Đà Nẵng), để thực hiện mục tiêu này, tổng công ty nhà nước, thuộc diện Nhà nước kinh doanh theo Nghị quyết Trung ương 3 sau khi cổ phần hóa, thoái vốn 100%, không nên giữ lại cổ phần, dĩ nhiên thoái vốn theo lộ trình, không có thể thoái vốn ngay một lúc. Phải xây dựng mô hình quản lý nhà nước đối với các DNNN còn lại sau khi cổ phần hóa, sắp xếp, thành lập doanh nghiệp mới sau này phù hợp với lĩnh vực Nhà nước được đầu tư thành lập. 

 

Đại biểu Thân Đức Nam cũng đồng tình với kế hoạch sử dụng vốn nhà nước sau khi cổ phần hóa các doanh nghiệp theo tinh thần Nghị quyết Kỳ họp thứ 7 của Quốc hội khóa VIII. Theo đó, Nhà nước không duy trì doanh nghiệp để kinh doanh kiếm lời, nhưng cần phải đầu tư mới vào những lĩnh vực cần thiết cho nền kinh tế, đầu tư mang tính chất mở đường như công nghệ cao, kết cấu hạ tầng kinh tế biển, công nghiệp, quốc phòng..., tức là phải sử dụng nguồn vốn thu được từ cổ phần hóa để phục vụ cho mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, tăng phúc lợi xã hội và tái cơ cấu nền kinh tế.

Ngô Trần

 

ngocthanh