Kết nối chính sách việc làm công giữa 2 Dự thảo Luật Việc làm và Luật Đấu thầu (sửa đổi)

Trong bối cảnh một số dự thảo Luật dự kiến trình Quốc hội trong kỳ họp tới đang được chỉnh lý và hoàn thiện, Thường trực Ủy ban về các vấn đề xã hội (VCVĐXH) của Quốc hội vừa phối hợp với Bộ Kế hoạch và Đầu tư tổ chức cuộc họp để kết nối chính sách việc làm công trong các gói thầu giữa Dự thảo Luật Đấu thầu (sửa đổi) và Dự thảo Luật Việc làm.

Trong bối cảnh một số dự thảo Luật dự kiến trình Quốc hội trong kỳ họp tới đang được chỉnh lý và hoàn thiện, Thường trực Ủy ban về các vấn đề xã hội (VCVĐXH) của Quốc hội vừa phối hợp với Bộ Kế hoạch và Đầu tư tổ chức cuộc họp để kết nối chính sách việc làm công trong các gói thầu giữa Dự thảo Luật Đấu thầu (sửa đổi) và Dự thảo Luật Việc làm.

IMG

Ảnh minh họa: LTT

 

Thống nhất chính sách tạo việc làm cho lao động trong nước

 

 

TS. Bùi Sỹ Lợi – Phó Chủ nhiệm Ủy ban VCVĐXH phát biểu, Dự thảo Luật Việc làm đang được xây dựng có quy định về chính sách việc làm công. Những chính sách này có mối liên hệ mật thiết với những quy định ưu đãi trong đấu thầu mà Dự thảo Luật Đấu thầu (sửa đổi) đang được chỉnh sửa, hoàn thiện.

 

Theo đó, Dự thảo Luật Việc làm quy định, đối tượng tham gia chính sách việc làm công khi có đủ các điều kiện như: cư trú hợp pháp tại nơi thực hiện công trình, dự án; chưa có việc làm hoặc thiếu việc làm; tự nguyện tham gia chính sách việc làm công. Trong trường hợp, người lao động là người dân tộc thiểu số, thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ bị thu hồi đất nông nghiệp thì được ưu tiên tham gia chính sách việc làm công.

 

Đồng thuận với quan điểm trên, Phó Cục trưởng Cục Quản lý đấu thầu (thuộc Bộ Kế hoạch và Đầu tư) Nguyễn Đăng Trương cho rằng, bất cứ quốc gia nào khi thực hiện các dự án đầu tư phát triển thì điều đầu tiên là phải hướng tới mục tiêu tạo việc làm cho người lao động trong nước. Thời gian qua, tình trạng sử dụng lao động phổ thông nước ngoài tràn lan tại các gói thầu do nhà thầu nước ngoài trúng thầu đã được dư luận phản ánh rất nhiều. Để giải quyết được vấn đề này thì cần phải làm chặt chẽ và có bài bản, trong đó phải có sự vào cuộc của các bên liên quan, trong đó chủ đầu tư phải là người chịu trách nhiệm trực tiếp đối với việc sử dụng lao động nước ngoài.

 

Đối với các quy định pháp luật về đấu thầu, ông Nguyễn Đăng Trương cho biết, từ năm 2009, Luật số 38/2009/QH12 đã bổ sung một khoản hành vi bị cấm trong đấu thầu (Khoản 19 Điều 12 Luật Đấu thầu) về việc sử dụng lao động nước ngoài khi lao động trong nước có đủ khả năng thực hiện và đáp ứng yêu cầu thực hiện gói thầu. Nghị định 85/2009/NĐ-CP quy định cụ thể: “Trường hợp gói thầu cần sử dụng lao động nước ngoài có chuyên môn phù hợp với yêu cầu của gói thầu, hồ sơ mời thầu phải yêu cầu nhà thầu kê khai trong hồ sơ dự thầu số lượng, trình độ, năng lực chuyên môn, kinh nghiệm của cán bộ, chuyên gia nước ngoài huy động để thực hiện gói thầu; nghiêm cấm sử dụng lao động nước ngoài thực hiện công việc mà lao động trong nước có khả năng thực hiện và đáp ứng yêu cầu của gói thầu, đặc biệt là lao động phổ thông, lao động không qua đào tạo, kỹ năng, nghiệp vụ” (điểm b Khoản 2 Điều 23).

 

Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều chủ đầu tư chưa thực hiện nghiêm túc quy định này. Trong đó, một phần là do họ phải chịu trách nhiệm về tiến độ các gói thầu, dự án, bên cạnh những áp lực về thiếu lao động do tính thiếu chuyên nghiệp và ý thức kỷ luật của lao động phổ thông… Thêm nữa, có một thực tế cũng cần phải nhìn nhận lại là việc tổ chức lao động trong nước chưa thực sự bài bản, chỉ mới chú trọng đến lao động có kỹ thuật, mà chưa quan tâm đúng mức với lao động phổ thông.

 

Về chính sách việc làm đối với nhóm yếu thế ở địa phương, Dự thảo Luật Đấu thầu (sửa đổi) đã thiết kế chính sách ưu đãi ở những gói thầu trong nước như: nhà thầu có trên 30% số lượng lao động nữ, lao động là thương binh, người tàn tật, người sau cai nghiện, người nhiễm HIV (Khoản 2 Điều 13). Như vậy, đối với những phần công việc đơn giản của các gói thầu, dự án sử dụng vốn nhà nước, theo quan điểm của Ban soạn thảo là không nên để cho lao động nước ngoài, mà nên khuyến khích huy động nguồn lao động nhàn rỗi sẵn có ở địa phương, cộng đồng dân cư, các tổ chức xã hội như thanh niên, phụ nữ, hội Cựu chiến binh… tại địa bàn xã, phường, thị trấn đảm nhiệm.

 

Trên thực tế, nhiều địa phương đã làm khá tốt vấn đề này. Cụ thể như ở một gói thầu xây dựng lớp học ở Tuyên Quang, phụ huynh học sinh của Trường nhận trách nhiệm giám sát công trình và họ đã thực hiện rất tốt. Trên cơ sở mẫu thiết kế có sẵn, chủ đầu tư chỉ cần tập huấn hướng dẫn họ cách đo thép, cân xi măng như thế nào… Điều này cho thấy, việc huy động cộng đồng tham gia giám sát sẽ có chất lượng giám sát hiệu quả hơn rất nhiều so với thuê tư vấn bên ngoài. Thậm chí, trong thực tế, qua kiểm tra cho thấy, đã phát hiện có trường hợp thuê tư vấn giám sát thi công, nhưng điều kỳ lạ là trong cùng một ngày, tư vấn giám sát này có thể ký một lúc 4 sổ nhật ký giám sát của 4 công trình khác nhau.

 

Cần thống nhất thuật ngữ chung

 

Bên cạnh những nội dung trên, Cuộc họp cũng thảo luận một số vấn đề liên quan đến thuật ngữ sử dụng trong Dự thảo Luật Việc làm.

 

Về vấn đề có nên sử dụng thuật ngữ “công trình, dự án”, hay “dự án hoạt động sử dụng ngân sách nhà nước” hay không, đại diện cơ quan soạn Dự thảo Luật Đấu thầu (sửa đổi) cho rằng, chỉ nên sử dụng thuật ngữ “dự án” để bao trùm các thuật ngữ khác và nên sửa là “dự án sử dụng vốn nhà nước”. Về điều này, Ủy ban VCVĐXH có thể tham khảo Khoản 12 Điều 4 Dự thảo Luật Đấu thầu (sửa đổi) đã có định nghĩa cụ thể như sau: “Dự án đầu tư phát triển (gọi chung là dự án) bao gồm: chương trình, dự án đầu tư xây dựng mới, cải tạo, nâng cấp, mở rộng các dự án đã đầu tư xây dựng; dự án mua sắm tài sản, kể cả thiết bị, máy móc không cần lắp đặt; dự án sửa chữa, nâng cấp tài sản, thiết bị; dự án, đề án quy hoạch; dự án nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, hỗ trợ kỹ thuật, ứng dụng công nghệ thông tin, điều tra cơ bản; các chương trình, dự án, đề án đầu tư phát triển khác.

 

Vậy nên mở rộng chủ đầu tư đối với những gói thầu áp dụng chính sách việc làm công đến cấp nào, có ý kiến cho rằng không nên để ở cấp huyện, cấp Sở, vì chính sách việc làm công thực hiện trực tiếp tại địa bàn xã, phường, thị trấn (gọi chung là cấp xã), cho nên chủ đầu tư các gói thầu này tốt nhất là ở cấp xã. Đa số đại biểu đều tán thành ý kiến này.

Bích Thủy

trungnam