Kết luận giám định đúng giúp điều tra, truy tố, xét xử các vụ án được nghiêm minh

Đây là nhận định của Ban Nội chính Trung ương tại Hội nghị: Triển khai thi hành Luật Giám định tư pháp, diễn ra cuối tuần qua (20/9), tại Hà Nội.

Đây là nhận định của Ban Nội chính Trung ương tại Hội nghị: Triển khai thi hành Luật Giám định tư pháp, diễn ra cuối tuần qua (20/9), tại Hà Nội. Theo đó, giám định tư pháp là hoạt động bổ trợ tư pháp, góp phần quan trọng trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm nói chung và công tác phòng, chống tham nhũng nói riêng, trong đó các các lĩnh vực tài chính, ngân hàng, đặc biệt là xây dựng cơ bản.  

IMG

Giám định trong xây dựng cơ bản rất phức tạp  

 

Theo Bộ Tư pháp, sau 6 năm triển khai thi hành Pháp lệnh Giám định tư pháp, công tác giám định tư pháp đã đạt được nhiều kết quả. Tuy nhiên, Pháp lệnh cũng bộc lộ nhiều bất cập trước những yêu cầu mới của đời sống xã hội, của hoạt động tố tụng. Để nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động giám định tư pháp, Luật Giám định tư pháp năm 2012 đã được Quốc hội thông qua ngày 20/6/2012 và có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2013. Bên cạnh đó, Chính phủ cũng đã ban hành Nghị định số 85/2013/NĐ-CP quy định chi tiết và biện pháp thi hành Luật Giám định tư pháp. 

 

Ban Nội chính Trung ương cho biết, trong phòng, chống tham nhũng, vai trò của giám định tư pháp là hết sức quan trọng. Kết luận giám định được sử dụng làm cơ sở để cơ quan tiến hành tố tụng thực hiện các hoạt động điều tra, thu thập tài liệu, chứng cứ, lấy lời khai làm rõ tình tiết các vụ án, chứng minh tội phạm, người phạm tội, xác định giá trị thiệt hại cũng như các vấn đề khác liên quan đến việc giải quyết đúng vụ án. Do vậy, kết luận giám định đúng, khách quan sẽ giúp việc điều tra, truy tố, xét xử các vụ án được kịp thời, nghiêm minh, đúng pháp luật, hạn chế oan sai; bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho các bị cáo, người bị hại, các bên đương sự trong các vụ án tham nhũng. 

 

Ban Nội chính Trung ương cũng nhận xét, trong thời gian qua, hoạt động giám định tư pháp vẫn còn nhiều hạn chế, vướng mắc, làm ảnh hưởng không nhỏ đến công tác phòng, chống tham nhũng. Đặc biệt, trong lĩnh vực xây dựng cơ bản, việc giám định đòi hỏi kỹ thuật rất phức tạp, đa dạng, liên quan đến nhiều lĩnh vực chuyên môn đặc thù trong hoạt động xây dựng. Nhưng hiện nay chúng ta chưa có cơ quan, tổ chức giám định chuyên trách trong các lĩnh vực này nên cơ quan tiến hành tố tụng thường phải trưng cầu chuyên gia ở một số đơn vị trong lĩnh vực xây dựng như: Viện Khoa học công nghệ xây dựng, Tổng công ty Tư vấn xây dựng Việt Nam… dẫn tới việc giám định không chủ động, phụ thuộc vào kế hoạch của các chuyên gia tại các đơn vị này. Mặt khác, công trình thường ở xa, khối lượng công việc cần giám định lại nhiều nên tiến độ giám định thường chậm khiến cho nhiều vụ án tham nhũng bị “nghẽn”, chưa được giải quyết kịp thời. 

 

Cần thành lập tổ chức giám định chuyên ngành 

 

Theo Ban Nội chính Trung ương, cơ chế giải quyết các mâu thuẫn, xung đột giữa các kết luận giám định còn gặp nhiều vướng mắc, gây khó khăn cho các cơ quan tiến hành tố tụng. Nhiều vụ việc phải giám định nhiều lần với kết quả, kết luận giám định khác nhau, dẫn đến việc giải quyết một số vụ án trọng điểm bị kéo dài, như vụ án tham nhũng “Tượng đài chiến thắng Điện Biên” hay vụ án “Cố ý làm trái các quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng, tham ô tài sản xảy ra tại Cảng Thị Vải”…

 

Những hạn chế khác cũng được Ban Nội chính Trung ương chỉ ra như: việc cử giám định viên thường bị chậm; nhiều kết luận giám định không đảm bảo tính khách quan, chính xác, còn chung chung; hoạt động giám định chủ yếu được thực hiện theo nội bộ ngành…

 

Về nguyên nhân của việc chậm xử lý các vụ án tham nhũng, cụ thể  trong lĩnh vực đầu tư xây dựng cơ bản, theo Ban Nội chính Trung ương, các cơ quan giám định tài chính kế toán thường yêu cầu phải có giám định chất lượng công trình trước thì mới có cơ sở kết luận về tài chính kế toán, kể cả công trình đã qua kiểm toán. Trong khi đó các công trình xây dựng cơ bản thi công trong nhiều năm và không biết khi nào mới quyết toán được. Cơ quan truy tố, xét xử đòi hỏi phải quyết toán công trình thì kết luận giám định mới có giá trị pháp lý, nếu chưa quyết toán thì mặc dù có việc lập chứng từ giả mạo, tiền đã xuất ra khỏi quỹ, bị chiếm đoạt vào túi cá nhân nhưng các cơ quan truy tố, xét xử  vẫn cho rằng đó là khoản tiền tạm ứng, chưa quyết toán thì chưa cấu thành tội phạm. Đây chính là nguyên nhân mà có rất ít vụ án tham nhũng trong lĩnh vực này bị khởi tố, điều tra, xét xử trong thời gian qua. 

 

Để giải quyết các tồn tại, hạn chế, Ban Nội chính Trung ương kiến nghị, cần thành lập các tổ chức giám định chuyên ngành về tài chính, kế toán, ngân hàng, xây dựng, giúp cho việc điều tra xử lý tham nhũng. Cùng với đó, để đảm bảo mọi trưng cầu, yêu cầu giám định của hoạt động tố tụng được đáp ứng kịp thời, cần quy định thời gian thực hiện các trưng cầu, yêu cầu giám định, trách nhiệm và chế tài xử lý đối với các cơ quan, tổ chức và giám định viên trong trường hợp chậm đưa ra kết luận giám định…

Bích Khánh

ngocthanh