Đấu thầu là thước đo sự minh bạch trong chi tiêu công

Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) khi được ký kết sẽ góp phần tạo môi trường đầu tư thông thoáng hơn, tính minh bạch và ổn định cao hơn.

Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) khi được ký kết sẽ góp phần tạo môi trường đầu tư thông thoáng hơn, tính minh bạch và ổn định cao hơn. Bên cạnh đó, TPP còn một số nội dung quan trọng nằm trong khung đàm phán liên quan trực tiếp đến mua sắm chính phủ. Sự phù hợp giữa các nội dung này và Luật đấu thầu 2013 được nhiều chuyên gia kinh tế hàng đầu quan tâm tại Hội thảo về Hiệp định thương mại tự do do Ủy ban Đối ngoại của Quốc hội vừa tổ chức tại TP.HCM vừa qua.

IMG

Mọi hoạt động mua sắm chính phủ đều cần áp dụng đấu thầu để tăng sức cạnh tranh, minh bạch

Ảnh minh họa: Lê Tiên

Đấu thầu là thước đo minh bạch

 

Ông Trương Đình Tuyển, nguyên Bộ trưởng Bộ Thương mại chia sẻ, khung đàm phán trong TPP đã chỉ rõ, khi mua sắm hàng hóa và dịch vụ (ví dụ như các công trình xây dựng, thủy lợi, các hợp đồng chìa khóa trao tay…) bằng tiền ngân sách phải thực hiện đấu thầu. TPP cũng quy định ngưỡng giá trị hàng hóa và dịch vụ hàng hóa phải đấu thầu rất chặt chẽ. Minh bạch hóa trong đấu thầu được đặt lên hàng đầu với các quy định về hồ sơ đấu thầu, thời gian thực hiện đấu thầu, hệ thống đấu thầu điện tử... những nội dung này chúng ta đã và đang thực hiện theo đúng tinh thần Luật đấu thầu.

 

Đồng quan điểm trên, ông Lương Văn Tự, nguyên Trưởng đoàn đàm phán thương mại của Chính phủ về WTO cho biết, đấu thầu là một vấn đề rất nhiều nước quan tâm vì những nước có tốc độ phát triển kinh tế tương tự Việt Nam thì mua sắm chính phủ thường chiếm khoảng 40% GDP. Đến nay, Hiệp định mua sắm chính phủ trong WTO mới áp dụng cho các nước phát triển, tuy nhiên với các hiệp định mậu dịch tự do thì yêu cầu đưa vào không phân biệt quốc gia nào. 

 

Bà Silvia Hernandez, Chủ tịch Ủy ban cạnh tranh (Thượng viện Mexico) cũng nhận định, theo các quy định của TPP, mọi hình thức mua sắm công, mua sắm chính phủ đều cần áp dụng đấu thầu để tăng sức cạnh tranh, minh bạch. Vấn đề đang được đàm phán là ngưỡng bao nhiêu thì tổ chức đấu thầu? Tuy nhiên, theo các quốc gia có nền kinh tế phát triển, để đảm bảo mua sắm bằng ngân sách hiệu quả, mọi hình thức chi tiêu công đều tổ chức đấu thầu công khai. Theo ông Lương Văn Tự, “Điều này hoàn toàn phù hợp với sự chuẩn bị của chúng ta khi thực hiện Luật đấu thầu 2013. Tôi cho rằng, tất cả các nước trên thế giới hiện nay đều coi đấu thầu là thước đo sự minh bạch trong chi tiêu công, và chúng ta đang đi đúng hướng”.

 

Luật đấu thầu 2013: Bắt kịp xu thế hội nhập

 

Ông Trần Quốc Khánh, Thứ trưởng Bộ Công Thương, Trưởng đoàn đàm phán TPP Việt Nam cho biết, tác động của việc gia nhập TPP đối với thể chế kinh tế và cơ chế quản lý là rất lớn. Đấu thầu rộng rãi để lựa chọn nhà thầu là ưu tiên hàng đầu trong khung đàm phán TPP. Minh bạch thông tin và thủ tục tại tất cả các khâu trong mua sắm chính phủ, có quy định đảm bảo liêm chính và xem xét khiếu nại. 

 

Về cơ bản, Luật đấu thầu 2013 đã được Quốc hội thông qua đáp ứng tương đối đầy đủ các điều kiện này. Đây là một nỗ lực rất lớn của cơ quan soạn thảo khi xây dựng một bộ luật có sức tác động trực tiếp đến việc chi tiêu, mua sắm sử dụng ngân sách mà vẫn đảm bảo hài hòa với các quy định, thông lệ quốc tế và kể cả những nội dung sẽ điều chỉnh khi gia nhập các hiệp định tự do thương mại.

 

Một nội dung nữa mà ông Trần Quốc Khánh chia sẻ là về đàm phán mở cửa thị trường. Theo ông, tham gia TPP, cơ hội rất lớn nhưng thách thức cũng không hề nhỏ. Doanh nghiệp Việt Nam phải cạnh tranh thật sự khốc liệt với các doanh nghiệp nước ngoài. “Đấu thầu minh bạch, cạnh tranh nên các doanh nghiệp có cơ hội như nhau. Hơn lúc nào hết, doanh nghiệp, nhà thầu Việt Nam phải nỗ lực hết sức mình, chuyển giao công nghệ, nâng cao năng suất lao động, ứng dụng thiết bị tân tiến, quy trình sản xuất chuẩn mực… mới đủ sức cạnh tranh với doanh nghiệp nước ngoài trên một sân chơi  bình đẳng”.

 

Theo ông Trương Đình Tuyển, Luật đấu thầu 2013 đã có sự chuẩn bị khá kỹ lưỡng và đầy đủ cho lộ trình gia nhập TPP. Cụ thể, một số nội dung mới mang tính đột phá của các quy định về đấu thầu vừa được thông qua gắn liền với những thay đổi, cập nhật khi Việt Nam gia nhập TPP. Theo số liệu mà ông Tuyển chia sẻ, hàng năm, trong việc mua sắm, Chính phủ Hoa Kỳ đều dành 30% để ưu tiên cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Họ luôn có chính sách ưu tiên cụ thể cho cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa của mình, tạo thêm nhiều công ăn việc làm từ nguồn ngân sách. Đối với Luật đấu thầu 2013, nhiều ưu tiên, ưu đãi trong cách chấm thầu đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp sử dụng lao động nữ, người khuyết tật, thương binh cũng được cụ thể hóa. Theo tôi, đây là quyết sách có tác động lớn, bắt kịp xu hướng thời đại cũng như hài hòa với các quy định trong xu thế hội nhập.

 

Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp vừa và nhỏ TP.HCM Phạm Ngọc Hưng nhấn mạnh thêm: “90% số doanh nghiệp tại Việt Nam là vừa và nhỏ. Đây là một lực lượng vô cùng quan trọng của nền kinh tế và chịu nhiều tác động bởi những hiệp định thương mại tự do đã và đang đàm phán ký kết, đặc biệt là TPP. Đưa những ưu tiên, ưu đãi cụ thể cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam khi tham gia đấu thầu các dự án sử dụng ngân sách là sự vận dụng linh hoạt yếu tố khuyến khích doanh nghiệp vừa và nhỏ phát triển, đồng thời, vẫn đảm bảo hài hòa với các thông lệ quốc tế”.

V.Huyền

trungnam