“Đáp ứng mong đợi của doanh nghiệp”

Một số nội dung quy định hiện hành về đấu thầu còn chồng chéo giữa các văn bản pháp luật dẫn đến khó thực thi, gây lãng phí thời gian và tiền bạc của Nhà nước cũng như của doanh nghiệp.

Một số nội dung quy định hiện hành về đấu thầu còn chồng chéo giữa các văn bản pháp luật dẫn đến khó thực thi, gây lãng phí thời gian và tiền bạc của Nhà nước cũng như của doanh nghiệp. Dự thảo Luật Đấu thầu (sửa đổi) trình Quốc hội lần này đã tiếp thu những góp ý chính đáng của cộng đồng doanh nghiệp.

 

Trên đây là một trong các ý kiến đánh giá của ông Vũ Tiến Lộc – Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) về Dự thảo Luật Đấu thầu (sửa đổi) khi trả lời phỏng vấn của phóng viên Báo Đấu thầu bên lề Kỳ họp lần thứ 5, Quốc hội khóa XIII đang diễn ra.

 

PV: Xin ông cho biết đánh giá khái quát của mình về Dự thảo Luật Đấu thầu (sửa đổi) đang trình Quốc hội xem xét?

 

IMG

Ông Vũ Tiến Lộc,

Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam

Ông Vũ Tiến Lộc: Kể từ khi Luật Đấu thầu được ban hành đến nay, cùng với sự hình thành hệ thống các văn bản pháp luật liên quan, đã cơ bản tháo gỡ được những vướng mắc trong công tác lựa chọn nhà thầu sử dụng vốn nhà nước. Điều này đã góp phần tích cực trong việc hình thành và hoàn thiện cơ chế vận hành của nền kinh tế thị trường ở nước ta, từng bước hội nhập kinh tế sâu rộng hơn vào môi trường kinh tế chung của khu vực và thế giới.

 

Tuy nhiên, những quy định về đấu thầu lại được nêu rải rác ở nhiều văn bản luật khác nhau, thiếu sự thống nhất và không đồng bộ giữa các luật liên quan đến đấu thầu, gây nhiều khó khăn cho đơn vị thực hiện. 

 

Dự thảo Luật Đấu thầu (sửa đổi) được xây dựng theo hướng luật chung, pháp điển hóa các quy định liên quan đến việc lựa chọn nhà thầu cũng như điều chỉnh toàn bộ hoạt động đấu thầu là hết sức cần thiết và phù hợp để các quy định pháp luật đấu thầu được thu về một mối, tạo thành một thể thống nhất, rõ ràng và dễ áp dụng trong thực tiễn. Điều này đã cơ bản đáp ứng được mong đợi của cộng đồng doanh nghiệp.

 

PV: Ông có nhận xét gì về những nội dung được tiếp thu từ các kiến nghị của cộng đồng doanh nghiệp trong Dự thảo Luật Đấu thầu (sửa đổi)? 

 

Ông Vũ Tiến Lộc: Sau khi rà soát các văn bản pháp luật về kinh doanh, VCCI đã có nhiều kiến nghị bổ sung, sửa đổi trên cơ sở xây dựng. Về cơ bản, Dự thảo Luật Đấu thầu (sửa đổi) đã nhận được sự đánh giá cao và đồng thuận của cộng đồng doanh nghiệp. Dự thảo Luật đã thống nhất được các quy định về đấu thầu sử dụng vốn và tài sản của Nhà nước với phạm vi điều chỉnh bao phủ và toàn diện hơn. Bên cạnh việc khắc phục được một số nhược điểm của các quy định pháp luật về đấu thầu hiện hành, Dự thảo Luật còn cập nhật và tiếp thu các phương pháp quản lý đấu thầu tiên tiến từ kinh nghiệm của các nước trên thế giới và tận dụng lợi thế tối đa của công nghệ thông tin hiện đại. Nói chung, nội dung Dự thảo Luật mang tính chuyên ngành sâu hơn, dễ dàng hơn khi áp dụng vào thực tiễn.

 

Bên cạnh tuân thủ các cam kết quốc tế, Dự thảo Luật đã đưa ra được các quy định bảo hộ hợp pháp hàng hóa, dịch vụ trong nước, bảo vệ lợi ích của doanh nghiệp trong nước. Đây là cơ hội để nâng cao khả năng cạnh tranh của nhà thầu và hàng hóa trong nước khi tham gia đấu thầu quốc tế.

 

PV: Một trong những quan tâm lớn nhất hiện nay của cộng đồng doanh nghiệp, nhà thầu là tính minh bạch, cạnh tranh công bằng, bình đẳng trong hoạt động đấu thầu. Liệu những quy định trong Dự thảo Luật Đấu thầu (sửa đổi) đã đáp ứng được nguyện vọng của cộng đồng doanh nghiệp về mối quan tâm này hay chưa, thưa ông?

 

Ông Vũ Tiến Lộc: Các vấn đề “nóng” được cộng đồng doanh nghiệp phản ánh và kiến nghị qua các lần lấy ý kiến đã cơ bản được Dự thảo Luật giải quyết. 

 

Cụ thể như tình trạng chỉ định thầu tràn lan, thiếu tính cạnh tranh lành mạnh thời gian qua đã gây không ít bức xúc cho dư luận và các nhà thầu/doanh nghiệp làm ăn đường đường chính chính. Số liệu thống kê cho thấy, các gói thầu được tổ chức thực hiện theo hình thức chỉ định thầu trong 3 năm 2009 - 2011 có tỷ lệ nhiều nhất, lần lượt là 21,39%, 15% và 13% tổng số gói thầu đã thực hiện (số liệu thống kê của Bộ KH&ĐT trong Báo cáo tổng kết công tác đấu thầu từ năm 2009 - 2011). Thêm nữa, 366/368 dự án BOT, BTO, BT thực hiện trong thời gian qua đều là chỉ định nhà đầu tư, 2 dự án còn lại được tổ chức đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư thì 1 dự án chỉ có 1 nhà thầu tham gia. Những con số thống kê này đã chứng minh rằng việc thu hẹp dần hình thức đấu thầu kém cạnh tranh này, đồng thời tăng cường việc áp dụng các hình thức lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư khác là rất cấp thiết. Việc Dự thảo Luật quy định các điều kiện chặt chẽ khi áp dụng chỉ định thầu (Điều 17) đã mở ra nhiều cơ hội hơn cho các doanh nghiệp/nhà thầu thông qua đấu thầu công khai, minh bạch, cạnh tranh lành mạnh và đảm bảo hiệu quả đầu tư.

 

Bên cạnh đó, cộng đồng doanh nghiệp cho rằng, quy định về phương pháp, tiêu chuẩn đánh giá hồ sơ dự thầu trong pháp luật đấu thầu hiện hành còn chung chung, chưa có sự phân biệt rõ ràng giữa phương pháp đánh giá đối với các gói thầu tư vấn và gói thầu mua sắm hàng hóa, xây lắp hoặc gói thầu tổng hợp. Dự thảo Luật đã khắc phục được hạn chế này và bổ sung thêm một số phương pháp mới từ kinh nghiệm quốc tế như phương pháp kết hợp yếu tố kỹ thuật và giá, giá cố định. Sự linh hoạt trong việc lựa chọn và kết hợp các phương pháp đánh giá này sẽ đảm bảo lựa chọn được nhà thầu tốt nhất, đem lại hiệu quả dự án, thay vì chỉ có một phương pháp giá đánh giá thấp nhất (mặc dù phương pháp này là khoa học nhưng thực tế áp dụng lại làm méo mó). 

 

Sau khi rà soát các văn bản pháp luật về kinh doanh, VCCI đã có nhiều kiến nghị bổ sung, sửa đổi trên cơ sở xây dựng. Về cơ bản, Dự thảo Luật Đấu thầu (sửa đổi) đã nhận được sự đánh giá cao và đồng thuận của cộng đồng doanh nghiệp. Dự thảo Luật đã thống nhất được các quy định về đấu thầu sử dụng vốn và tài sản của Nhà nước với phạm vi điều chỉnh bao phủ và toàn diện hơn.

Theo phản ánh của cộng đồng doanh nghiệp, quy trình giải quyết kiến nghị hiện hành vẫn nặng về hình thức, chưa thật sự đem lại hiệu quả, chưa đảm bảo quyền và lợi ích chính đáng của nhà thầu khi tham gia đấu thầu, gây mất lòng tin của nhà thầu vào kết quả giải quyết kiến nghị. Bởi vì, họ cho rằng chủ đầu tư, bên mời thầu vừa lập HSMT, ký hợp đồng, lại vừa tham gia giải quyết kiến nghị của nhà thầu thì không thể đảm bảo tính khách quan, công bằng. Cho nên, việc Dự thảo Luật bỏ cấp Bên mời thầu (đối với dự án) trong quy trình giải quyết kiến nghị của nhà thầu (Điều 102) được cho là một bước tiến nhằm giảm thiểu thủ tục hành chính, giảm thời gian chờ đợi kết quả giải quyết kiến nghị và còn làm tăng hiệu quả của công tác giải quyết kiến nghị trong đấu thầu. 

 

Đặc biệt, Dự thảo Luật còn tiến thêm một bước nữa là bổ sung quy định trách nhiệm giải trình của chủ đầu tư và người có thẩm quyền trong quá trình tổ chức lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư tương ứng với quyền được giao. Với quy định này, chủ đầu tư và người có thẩm quyền sẽ phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về quyết định của mình, chứ không như trước đây chỉ mới phân cấp mạnh mà chưa có quy định chặt chẽ về trách nhiệm giải trình. 

 

PV: Xin cảm ơn ông!

Bích Thủy (thực hiện)

ngocthanh